HomeCriminaliteit en overlast17.4.2 Alcohol- en drugsgerelateerde overlast tijdens de coronacrisis

17.4.2 Alcohol- en drugsgerelateerde overlast tijdens de coronacrisis

Geregistreerde overlast incidenten door alcohol en drugs

Zoals in paragraaf 17.3 vermeld, registreert de politie overlastincidenten door alcohol en drugs in het registratiesysteem BVH. De cijfers zijn voor de jaren 2019 en 2020 per maand beschikbaar.

  • In 2020 registreerde de politie 46.190 incidenten van overlast gerelateerd aan alcohol en drugs. In 2019 waren dat 40.159 incidenten.
  • In 2020 leek het aantal geregistreerde incidenten van overlast door alcohol en drugs het hele jaar, december uitgezonderd, groter dan in 2019. Vooral in de maanden mei tot en met augustus 2020 leek het aantal geregistreerde overlastincidenten groter dan in dezelfde periode in 2019.
  • De stijging van het aantal geregistreerde incidenten van overlast door alcohol en drugs houdt mogelijk verband met door professionals gesignaleerde beperkingen in de beschikbaarheid en toegankelijkheid van laagdrempelige voorzieningen voor gebruikers, sinds de start van de coronapandemie ​[1–3]​. Door een afname in het bereik van dergelijke (laagdrempelige) voorzieningen is een deel van de gebruikers uit het zicht van zorg- en hulpverleningsorganisaties geraakt en zijn sommige mensen terggevallen in gebruik ​[1–3]​.

Figuur 17.4.4        Aantal geregistreerde incidenten van overlast door alcohol en drugs per maand, 2019 en 2020, in aantallen

Signalen ontwikkelingen overlast en criminaliteit gerelateerd aan alcohol en drugs

Uit een interview met de Amsterdamse politie (speciale opsporing eenheid Amsterdam) blijkt dat de uitbraak van COVID-19 en de maatregelen ter bestrijding daarvan zijn weerslag hebben gehad op alcohol- en drugsgerelateerde criminaliteit en overlast enerzijds en op de handhaving en opsporing daarvan anderzijds.

  • In de periode na afkondiging van de eerste coronamaatregelen namen de overlast en de criminaliteit die te maken hebben met alcohol- en drugsgebruik in maart en april 2020 af. Dat werd vermoedelijk vooral veroorzaakt door de sluiting van veel voorzieningen. Daarnaast brachten mensen minder tijd in de openbare ruimte en meer tijd thuis door. Naar verwachting zijn vooral de sluiting van de horeca en het verbod op evenementen hierop van invloed geweest.
  • De politie eenheid Amsterdam heeft in deze periode haar werkproces moeten aanpassen aan de coronamaatregelen, zoals het anderhalve meter afstand houden. Voor zowel de werkwijze van fysiek aanhouden van verdachten als het verhoren en insluiten van verdachten zijn in die periode nieuwe richtlijnen opgesteld. Daarnaast zijn de faciliteiten in bijvoorbeeld verhoorruimtes aangepast. Tot het werkproces conform de coronamaatregelen was, zijn vermoedelijk minder aanhoudingen verricht doordat dit beperkt (veilig) mogelijk was.
  • In de periode vanaf mei 2020 lijkt, volgens signalen van de politie eenheid Amsterdam, de alcohol- en drugsgerelateerde overlast en criminaliteit weer toegenomen te zijn tot een niveau dat vergelijkbaar is met de periode voor de uitbraak van het coronavirus. Dit is mogelijk gerelateerd aan de (beperkte) openstelling van de horeca waardoor het aantal mensen dat in de openbare ruimte bij elkaar kwam weer toenam. De politie-eenheid Amsterdam heeft geen aanwijzingen dat de (internationale) groothandel van verdovende middelen is afgenomen sinds het uitbreken van het coronavirus.
  • Vanaf mei 2020 heeft handhaving in de openbare ruimte van de politie-eenheid Amsterdam prioriteit gekregen. Enerzijds resulteerde dit in druk op de capaciteit en anderzijds kwam capaciteit vrij die normaliter voor handhaving bij evenementen beschikbaar is. Op de momenten waarop er overcapaciteit was, heeft de politie-eenheid Amsterdam juist meer zaken opgepakt. Als gevolg van de prioriteit op opsporing en handhaving zijn innovatietrajecten en doorontwikkeling van werkwijzen binnen de eenheid Amsterdam op een lager pitje komen te staan.
  • De politie-eenheid Amsterdam heeft signalen dat het uitbreken van het coronavirus en het in werking treden van de coronamaatregelen vooral van invloed zijn op de afhandeling van zaken die binnen de ZSM-aanpak[1] afgedaan worden. De afhandeling van ZSM-zaken is sinds de coronamaatregelen gestokt in de eenheid Amsterdam. Binnen ZSM worden normaliter relatief veel alcohol- en drugsgerelateerde zaken afgedaan.

[1] ZSM staat voor Zorgvuldig, Snel en op Maat. Binnen deze aanpak worden zaken afgedaan waarvoor een verdachte is aangehouden voor veelvoorkomende criminaliteit, zoals vernieling of diefstal.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    Van der Gouwe D, Woods S, Brendel L. Coronamaatregelen en harm reduction in Nederland: Stand van zaken juli 2020. Utrecht/Amsterdam: Trimbos-instituut, Harm Reduction Netwerk; Stichting Mainline; Belangenvereniging Druggebruikers MDHG; 2020.
  2. 2.
    Van der Gouwe D, Woods S, Brendel L. Coronamaatregelen in harm reduction voorzieningen en de impact ervan op mensen die drugs gebruiken: 4e inventarisatie, najaar 2020. Utrecht: Trimbos-instituut; 2020.
  3. 3.
    Van der Gouwe D, Woods S, Brendel L. Coronamaatregelen in harm reduction voorzieningen in Nederland: knelpunten, good practices en suggesties ter verbetering: 29 april 2020. Utrecht/Amsterdam: Trimbos-instituut, Harm Reduction Netwerk; Stichting Mainline; Belangenvereniging Druggebruikers MDHG; 2020.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.

Vergroot lettertype