HomeCriminaliteit en overlast17.4 Effecten van de coronacrisis

17.4 Effecten van de coronacrisis

De invloed van de coronacrisis op criminaliteit en overlast door alcohol- en drugsgebruikers

In deze paragraaf wordt de (verwachte) invloed van de overheidsmaatregelen om COVID-19 tegen te gaan op criminaliteit en overlast door alcohol- en drugsgebruikers besproken. Enerzijds betreft het de invloed op de registratie van alcohol- en drugsgerelateerde criminaliteit en overlast. Anderzijds gaat het om de invloed op het plaatsvinden van deze criminaliteit en overlast. Om het effect van de coronamaatregelen inzichtelijk te maken wordt de periode vanaf 12 maart 2020, het moment waarop de eerste coronamaatregelen van kracht werden, vergeleken met de periode daaraan voorafgaand of (een deel van) dezelfde periode in voorgaande jaren.

Daarbij moet opgemerkt worden dat zowel de onderwerpen in deze paragraaf als de gepresenteerde referentieperiode afhankelijk zijn van de beschikbaarheid van gegevens: over de invloed van de coronamaatregelen op een deel van de onderwerpen in dit hoofdstuk 17 is nog geen informatie beschikbaar ten tijde van dit schrijven. Dit geldt bijvoorbeeld voor gegevens van DJI, CBR, SVG en SWOV. In het verlengde hiervan is het op dit moment beperkt mogelijk om, op basis van betrouwbare bronnen, (mogelijke) verklaringen aan te dragen voor de waargenomen ontwikkelingen in deze paragraaf.

De gepresenteerde bevindingen in deze paragraaf zijn gebaseerd op voorlopige gegevens. Dat betekent dat de onderstaande bevindingen met voorzichtigheid geïnterpreteerd moeten worden. Desalniettemin geven de bevindingen een eerste indruk van de mogelijke invloed van de coronapandemie en de (over de maanden variërende) maatregelen op de ontwikkeling en registratie van alcohol- en drugsgerelateerde criminaliteit en overlast.

17.4.1 Alcohol- en drugsgerelateerde criminaliteit tijdens de coronacrisis

Alcohol- en drugsgebruikers bij de politie

Zoals in paragraaf 17.2 vermeld, kan de politie gevarenclassificaties bij verdachten in BVH registreren. De voorlopige registraties over de eerste helft van 2020 worden vergeleken met de registraties over de jaren 2016-2019.

  • In de eerste helft van 2020 werden ongeveer 440 verdachten geclassificeerd als ‘alcoholist’, ruim 2.500 verdachten als ‘harddrugsgebruiker’ en 435 verdachten werden geclassificeerd als ‘alcohol- en harddrugsgebruiker’.
  • Voor alle drie gevaarclassificaties ging het om aantallen verdachten die overeenkomen met ongeveer de helft van het jaargemiddelde van de periode 2016-2019. Daarmee lijkt het aantal geregistreerde verdachten met de gevarenclassificaties ‘alcoholist’, ‘harddrugsgebruiker’ en ‘alcohol- en harddrugsgebruiker’ in het eerste halfjaar van 2020 vergelijkbaar met voorgaande jaren. De maatregelen om COVID-19 tegen te gaan lijken hier geen invloed op te hebben gehad.

Tabel 17.4.1         Aandeel (%) geregistreerde verdachten naar gevarenclassificatie, 2016-2019 en jan-juni 2020

  • Verdachten in de eerste helft van 2020 die als ‘alcoholist’ geclassificeerd waren, leken relatief gezien minder vaak verdacht van een vermogensdelict dan in de voorgaande jaren: in 2019 was dit 35% en in de eerste helft van 2020 ging het om 29%. Zij leken vaker verdacht van delicten in de categorie ‘overig’.
  • Bij de groep verdachten die in het eerste half jaar van 2020 als ‘harddrugsgebruiker’ geclassificeerd waren, leek ook het aandeel dat verdacht is van een vermogensdelict afgenomen ten opzichte van eerdere jaren. Daarmee lijkt de daling vanaf 2016 door te zetten. Het aandeel verdachten van Wegenverkeerswetdelicten leek verder gestegen naar 15%.
  • De afname van het aandeel vermogensdelicten onder verdachten die in de eerste helft van 2020 als ‘alcoholist’ of ‘harddrugsgebruiker’ geclassificeerd zijn, houdt mogelijk verband met de afname van het aantal (poging tot) inbraken in het tweede kwartaal van 2020 (Interpolis, 2020). Dit zou gerelateerd kunnen zijn aan een toename van thuiswerken tijdens de coronacrisis (tot eind april) ​[1]​.

Figuur 17.4.1        Type delict waarvan als ‘alcoholist’ geclassificeerde personen bij de politie worden verdacht, 2017-2019 en jan-aug 2020I, in %

Figuur 17.4.2        Type delict waarvan als ‘harddrugsgebruiker’ geclassificeerde personen bij de politie worden verdacht, 2017-2019 en jan-aug 2020I, in %

Rijden onder invloed

Het CBS beschikt over politieregistraties van (voorlopige) aantallen verdachten van misdrijven.[1] Hierin is onderscheid te maken naar verdachten van rijden onder invloed, per maand in de periode januari 2017-augustus 2020. Omdat aantallen seizoensafhankelijk kunnen zijn, zijn in de figuren de aantallen in de maanden van 2020 tegen de maandgemiddelden van de jaren 2017-2019 afgezet.

Het aantal geregistreerde verdachten van rijden onder invloed leek in de maanden maart, april en mei van 2020 kleiner dan in dezelfde maanden in voorgaande jaren. In de maanden die daarop volgen leken de aantallen weer terug op het niveau van eerdere jaren. Daarmee lijkt het aantal geregistreerde verdachten van rijden onder invloed eerder op het niveau van voorgaande jaren te zijn dan het aantal weggebruikers. Eind mei 2020 lag het weggebruik nog bijna 20% lager dan in mei 2019. Ook na mei 2020 was het overwegend minder druk op de Nederlandse wegen dan een jaar eerder ​[1]​.

Figuur 17.4.3        Verdachten van rijden onder invloed, 2017-2019 en jan-aug 2020, in aantallen


[1] Het CBS vermeldt over de registraties dat tot de tweede helft van 2018 alleen de misdrijven binnen een registratie die als zwaarste misdrijf aangemerkt zijn opgenomen zijn. Vanaf de tweede helft van 2018 geldt dat meerdere feiten niet meer onder één registratie geschaard worden: er zijn geen niet-zwaarste misdrijven meer en alle misdrijven worden meegenomen. Dit kan een stijging van het aantal verdachten tot gevolg hebben. De aantallen zijn afgerond op tientallen.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    Taale H, Olde Kalter M, De Bruin R, Barnas B. Achtergrondrapportage ‘Monitor mobiliteit tijdens COVID-19’’.’ Den Haag: Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, M&E-team DGMo; 2020.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.

Vergroot lettertype