HomeWetgeving en beleid2.3.6 Internationaal alcoholbeleid

2.3.6 Internationaal alcoholbeleid

Hoewel er geen internationale verdragen zijn over alcoholgebruik, zoals voor drugs of tabak, komt dit thema wel regelmatig op de agenda van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Europese Commissie (EC) van de Europese Unie (EU). De WHO bundelt kennis en adviseert over effectieve beleidsmaatregelen en interventies. Voor de komende jaren heeft de WHO een nieuw actieplan ontwikkeld voor de implementatie van de internationale strategie om schadelijk alcoholgebruik terug te dringen ​[1]​. De Europese Commissie (EC) ondersteunt en faciliteert lidstaten bij gezondheidsbevordering, waar preventie van schadelijk alcoholgebruik een onderdeel van is ​[2]​. De nationale overheden bepalen hierbij zelf in welke mate ze de adviezen en instrumenten van de WHO en de EC overnemen voor hun nationale alcoholbeleid.

  • In de loop van 2022 gaat naar verwachting het ‘Global alcohol action plan 2022-2030’ van de WHO in werking ​[1]​. Dit is een vervolg op het WHO ‘European action plan to reduce the harmful use of alcohol 2012-2020’. De actieplannen van de WHO hebben geen kracht van wet, maar de lidstaten van de WHO kunnen wel zelf besluiten deze actieplannen te implementeren ​[1,3–8]​. Tussen 2010 en 2015 werd gemiddeld de meeste vooruitgang geboekt met de community-based interventies, inclusief de werksetting, en met de aanpak van het rijden onder invloed van alcohol.
  • Eind 2018 presenteerde de WHO het actiepakket SAFER om overheden te ondersteunen het schadelijk alcoholgebruik met 10% te verminderen voor het einde van 2025 ​[4]​. Het actiepakket bestaat uit vijf ‘high-impact’ strategieën:
    • Beperken van de beschikbaarheid van alcohol;
    • Maatregelen nemen tegen het rijden onder invloed van alcohol;
    • Bieden van toegang tot screening, kortdurende interventies en behandeling;
    • Verbieden of beperken van alcoholreclame, sponsoring en promotie;
    • Verhogen van alcoholprijzen via accijnzen en prijsbeleid.
  • In het SAFER actiepakket wordt ook aangegeven dat de invloed van de industrie op het alcoholbeleid idealiter wordt beperkt ​[4]​. De samenwerking zou zich moeten richten op het beperken van de rol van de industrie, vooral als het gaat om het beleid rondom de beschikbaarheid van alcohol, alcoholreclame, sponsoring en het prijsbeleid, om zo het problematisch alcoholgebruik terug te dringen ​[5]​.
  • In 2019 heeft de WHO een statusrapport gepubliceerd met de conclusie dat Europese landen een strenger alcoholbeleid moeten hanteren wat betreft alcoholconsumptie, alcoholschade en de al dan niet genomen beleidsmaatregelen in 30 Europese landen.  Acht jaar na de implementatie van het Europese Actieplan voor Alcohol, heeft Europa de grootste prevalentie (problematische) drinkers en de laagste prevalentie geheelonthouders in vergelijking met andere WHO regio’s. In het rapport is ook te lezen dat 1 op de 4 doden onder jongvolwassenen van 20-24 jaar veroorzaakt wordt door alcohol en dat in Europa elke dag 800 mensen sterven aan de gevolgen van alcohol. De WHO geeft aan dat het grootste deel hiervan te voorkomen is door het implementeren van de volgende drie ‘best buys’ om alcoholgebruik te verminderen: hogere prijzen, beperking van de beschikbaarheid van alcohol en een verbod op alcoholreclame ​[6]​.
  • Eind 2019 zijn door de WHO bevindingen gepubliceerd ​[7]​ over de implementatie van de internationale strategie om schadelijk alcoholgebruik te verminderen. Naar aanleiding van dit rapport is door de WHO het Actieplan voor 2022-2030 ontwikkeld, om op een effectieve manier het schadelijk alcoholgebruik te verminderen ​[1]​.
  • De alcoholstrategie binnen de EU maakt tegenwoordig ook onderdeel uit van een bredere gezondheidsstrategie: het EU Health Programme 2014-2020. Een van de vier doelstellingen heeft betrekking op alcohol: “Promote health, prevent diseases and foster supportive environments for healthy lifestyles”. Eén van de risicofactoren voor een ongezonde leefstijl is schadelijk alcoholgebruik. In het Health Programme worden projecten en samenwerkingsverbanden van lidstaten gefinancierd om schadelijk alcoholgebruik terug te dringen. Een voorbeeld van een project waar Nederland bij betrokken is, is STAD in Europe ​[9]​.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    WHO. Global alcohol action plan 2022-2030 to strengthen implementation of the Global Strategy to Reduce the Harmful Use of Alcohol. Geneva: WHO; 2021.
  2. 2.
    EC. Europe’s Beating Cancer Plan. Brussels: European Commission; 2021.
  3. 3.
    WHO. European action plan to reduce the harmful use of alcohol 2012–2020. Copenhagen: WHO; 2012.
  4. 4.
    WHO. The SAFER technical package: five areas of intervention at national and subnational levels [Internet]. World Heal. Geneva; 2019. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/the-safer-technical-package
  5. 5.
    WHO. Global alcohol action plan 2022-2030 to strengthen implementation of the Global Strategy to Reduce the Harmful Use of Alcohol: First draft [Internet]. Geneva: WHO; 2021. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/global-action-plan-on-alcohol-1st-draft
  6. 6.
    EA. WHO: Europese landen moeten een strenger alcoholbeleid hanteren [Internet]. 2019. Available from: https://expertisecentrumalcohol.trimbos.nl/nieuws/bericht/who-europese-landen-moeten-een-strenger-alcoholbeleid-hanteren.
  7. 7.
    WHO. Status report on alcohol consumption, harm and policy responses in 30 European countries 2019. WHO; 2019.
  8. 8.
    WHO. WHO to accelerate action to reduce the harmful use of alcohol [Internet]. 2020. Available from: https://web.archive.org/web/20201126143625/https:/www.who.int/news/item/28-03-2020-who-to-accelerate-action-to-reduce-the-harmful-use-of-alcohol
  9. 9.
    Möhle M, Nijkamp L, De Greeff J, Mulder J. STAD in Europe: a manual for communities preventing alcohol related harm. Utrecht: STAD in Europe; 2019.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.