In het kort: Tegenover de daling in ervaren overlast staat een stijging in gemelde en geregistreerde incidenten. Niet alle overlast wordt gemeld, maar wanneer inwoners dit wel doen, verwerkt de politie dit als een overlastincident. Politieregistraties laten zien dat het aantal overlastincidenten door alcohol en drugs bijna verdubbelde in de afgelopen tien jaar, van ruim 25.000 in 2015 naar ruim 60.000 in 2024. Per 10.000 inwoners steeg het cijfer van 15 naar 34 incidenten. De stijging is niet overal gelijk: in provincies als Zuid-Holland, Flevoland en Limburg nam het aantal sterk toe, terwijl in de noordelijke provincies een daling zichtbaar was.
Geregistreerde overlast incidenten door alcohol en drugs
De politie registreert overlastincidenten door alcohol en drugs in het systeem Basisvoorziening Handhaving (BVH). Het gaat om meldingen en eigen waarnemingen van soft- en harddrugsgerelateerde overlast. Overlast is hierbij gedefinieerd als ‘een situatie, waarin er hinder wordt ondervonden van een toestand, persoon, object of iets dergelijks’ [1].
In 2024 registreerde de politie 60.639 incidenten, iets meer dan in 2023 (59.430). Vanaf 2013 is er sprake van een stijgende trend, met uitzondering van 2020 en 2021 [2].
In de duidingssessie van 2022 wijzen experts erop dat de cijfers in 2020 beïnvloed kunnen zijn door beperkte politiecapaciteit. Het hoge aantal in 2021 zou te maken hebben met drugsgebruik buiten de horeca. De sluiting van uitgaansgelegenheden had daarop weinig effect [3]. In de duidingssessie van 2021 is verder besproken dat de sterke stijging van overlast geregistreerde incidenten in 2020 mogelijk samenhangt met de beperkte toegang tot zorg door de coronapandemie. Mogelijk leidde dit tot een terugval in gebruik bij ex-gebruikers, wat bijdroeg aan de stijging van het aantal incidenten [4]. Ook de invoering van de WMG kan de stijging deels verklaren. Opsporingsinstanties kregen meer mogelijkheden om drugsgebruik vast te stellen, wat tot meer registraties kan hebben geleid [4].
Wanneer het aantal incidenten wordt afgezet tegen het aantal inwoners, gaat het in 2024 om 34 incidenten per 10.000 inwoners, tegenover 33 in 2023 en 15 in 2015. Het totaal aantal overlastincidenten door alcohol en drugs per 10.000 inwoners nam de afgelopen tien jaar elk jaar toe. Dit geldt overigens niet wanneer op provinciaal niveau wordt gekeken: niet in elke provincie is er sprake van een stijging. In Flevoland, Zuid-Holland, Limburg, Zeeland en Noord-Brabant nam het aantal incidenten toe. Limburg vormde lange tijd een uitzondering, met een daling tot 2023, maar ook daar steeg het aantal in 2024 weer van 30 naar 35 incidenten per 10.000 inwoners. De grootste stijging tussen 2023 en 2024 is zichtbaar in Limburg, Zuid-Holland, Flevoland en Zeeland, terwijl in Groningen, Drenthe, Overijssel, Gelderland en Utrecht een daling werd geregistreerd [5].
Bronnen
- 1.Politie. Geregistreerde overlast; soort overlast, gemeentelijke indeling 2022 [Internet]. 2022. Available from: https://data.politie.nl/#/Politie/nl/dataset/47021NED/table
- 2.Politie. Geregistreerde overlast; soort overlast, gemeentelijke indeling 2023 [Internet]. 2023. Available from: https://data.politie.nl/#/Politie/nl/dataset/47021NED/table
- 3.Regioplan. Notitie opbrengsten groepsgesprekken. 2022.
- 4.Regioplan. Notitie opbrengsten groepsgesprekken. 2021.
- 5.Politie. Geregistreerde overlast; soort overlast, gemeentelijke indeling 2024 [Internet]. 2025. Available from: https://data.politie.nl/#/Politie/nl/dataset/47021NED/table
Hoe te verwijzen
Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.