HomeCriminaliteit en overlast17.0 Laatste feiten en trends

17.0 Laatste feiten en trends

Alcohol- en drugsgerelateerde criminaliteit (§ 17.2)

  • Het aantal verdachten dat als alcohol- en/of drugsgebruiker in de politieregistratie staat, is in 2019 afgenomen ten opzichte van voorgaande jaren. Zij pleegden voornamelijk vermogensdelicten. Ook geweldsdelicten (tegen personen), verkeersdelicten en Opiumwetdelicten kwamen regelmatig voor.
  • De afgelopen jaren ontving ongeveer een kwart van de gedetineerden forensische zorg voor middelengebruik-gerelateerde problematiek. Onder de totale populatie volwassen justitiabelen had ongeveer de helft een verslaving. Het absolute aantal justitiabelen met aan middelengebruik gerelateerde problematiek nam af tussen 2017 en 2019.
  • Bij drugscontroles in de gevangenis is in 2019 in circa acht procent van de urinecontroles drugsgebruik door gedetineerden geconstateerd.
  • Het aantal geregistreerde verdachten van rijden onder invloed is in 2018 en 2019 toegenomen. In 2019 werd ook de stijgende trend van het aantal door de rechter afgedane zaken voor rijden onder invloed doorgezet. In bijna alle zaken (98%) werd de verdachte schuldig bevonden.
  • Sinds de invoering van de Wet middelengebruik per 1 juli 2017 is het aantal drugsonderzoeken wegens rijden onder invloed bij het NFI fors toegenomen. Het CBR heeft het aantal onderzoeken naar de rijgeschiktheid van personen wegens mogelijk problematisch drugsgebruik eveneens zien toenemen. Het aantal mensen dat betrokken is bij een verkeersongeluk waarbij alcohol of drugs in het spel zijn, en het aantal dodelijke slachtoffers, zijn sinds 2016 sterk toegenomen.
  • De reclassering bracht in 2019 ruim 42.000 adviezen uit over verdachten of veroordeelden. Bij ruim 1 van de 8 van de reclasseringscliënten was verslaving de aanleiding voor het delict. Ruim 31.500 cliënten stonden in 2019 onder reclasseringstoezicht. Ongeveer 1 op de 15 cliënten stond onder reclasseringstoezicht na een delict dat met drugs te maken had.
  • In 2019 is het aantal justitiabelen met een Maatregel Inrichting Stelselmatige Daders (ISD-maatregel) licht toegenomen, terwijl het aandeel dat buiten een penitentiaire instelling zorg ontving juist is afgenomen, in vergelijking met 2017 en 2018.

Alcohol- en drugsgerelateerde overlast (§ 17.3)

  • Het aandeel van de Nederlandse bevolking dat wel eens overlast ervaart van drugshandel of drugsgebruik en dronken mensen in de eigen buurt is de afgelopen jaren stabiel. In 2019 ging het om ongeveer een kwart van de Nederlandse bevolking . Een minderheid (ongeveer 3%) ervoer hier veel overlast van.
  • Het aantal door de politie geregistreerde overlastincidenten door alcohol en drugs nam in 2019  toe tot ruim 40.000 incidenten. Het aantal geregistreerde incidenten (per 10.000 inwoners) steeg vooral in de provincies Zeeland, Limburg en Overijssel.
  • Coffeeshopoverlast (door klanten of niet-klanten) kwam in 2019 in de meeste onderzochte gemeenten niet of nauwelijks voor. Dit beeld is vergelijkbaar met voorgaande jaren. Als er overlast was, ging het voornamelijk om verkeersopstoppingen, parkeerproblemen en rondhangende mensen.
  • Uit recent onderzoek komen signalen dat illegale verkopers hun werkwijze aanpassen. Handel zou meer plaatsvinden via sociale media en via online bestellingen die per post worden verzonden.

De invloed van de coronamaatregelen op criminaliteit en overlast door alcohol- en drugsgebruikers (§ 17.4)

  • Het aantal verdachten geclassificeerd als ‘alcoholist’, ‘harddrugsgebruiker’ en ‘alcohol- en harddrugsgebruiker’ leek in het eerste half jaar van 2020 niet af te wijken van voorgaande jaren.
  • Het aantal geregistreerde verdachten van rijden onder invloed leek in de maanden maart tot en met mei van 2020 kleiner dan in dezelfde maanden in voorgaande jaren. In de maanden die daarop volgden, leken de aantallen weer terug op het niveau van eerdere jaren.
  • Het aantal geregistreerde incidenten van overlast door alcohol en drugs steeg van 40.159 incidenten in 2019 naar 46.190 incidenten in 2020. Hoewel het aantal geregistreerde incidenten in alle maanden van 2020 hoger leek dan in 2019 (met uitzondering van december), was het verschil het grootst in mei tot en met augustus.

Aanvullende informatie

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.

Vergroot lettertype