HomeCriminaliteit en overlast17.0 Laatste feiten en trends

17.0 Laatste feiten en trends

Alcohol- en drugsgerelateerde criminaliteit (§ 17.2)

  • Het aantal verdachten dat met de gevarenclassificatie ‘alcoholist’ in het politieregistratiesysteem BVH (Basisvoorziening Handhaving) staat, daalde in 2021 ten opzichte van 2020. De groep verdachten met de gevarenclassificatie ‘harddrugsgebruiker’ is in 2021 ook enigszins afgenomen ten opzichte van 2020.
  • Verdachten die in 2021 bij de politie als alcohol- en/of drugsgebruiker geregistreerd werden, pleegden (opnieuw) voornamelijk vermogensdelicten. Ook geweldsdelicten (tegen personen), verkeersdelicten en Opiumwetdelicten kwamen regelmatig voor. Het aandeel geweldsdelicten daalde licht in 2021 en het aandeel vermogensdelicten nam licht toe.
  • In 2020 ontving ongeveer een derde van de gedetineerden forensische zorg voor middelengebruik-gerelateerde problematiek, terwijl ongeveer de helft van de volwassen justitiabelen een verslaving had. Cijfers over 2021 zijn nog niet beschikbaar.
  • In 2020 werd in 6% van de urinecontroles in gevangenissen drugsgebruik geconstateerd. In 2019 ging het om ongeveer 8%. Over 2021 zijn nog geen cijfers beschikbaar.
  • Na een toename van het aantal geregistreerde verdachten van rijden onder invloed (zoals beschreven in artikel 8 Wegenverkeerswet) in 2018 en 2019 leek het aantal geregistreerde verdachten in 2020 en 2021 zich te stabiliseren rond het niveau van 2014. In 2020 werd de stijgende trend van het aantal door de rechter afgedane zaken voor rijden onder invloed doorbroken: in 2019 ging het om bijna 11.000 zaken en in 2020 om ongeveer 8.700 zaken. Uit de duidingssessies in 2021 blijkt dat deze trendbreuk mogelijk samenhangt met de coronamaatregelen . Wel werden de verdachten in 2020, net als in 2019, in bijna alle zaken (98%) schuldig bevonden.
  • Tussen de invoering van de Wet middelenonderzoek bij geweldplegers per 1 juli 2017 en 2021 is het aantal drugsonderzoeken wegens rijden onder invloed bij het NFI fors toegenomen. Het aantal onderzoeken naar de rijgeschiktheid van personen wegens mogelijk problematisch drugsgebruik nam toe tussen 2017 en 2020. Het aantal opgelegde maatregelen door het CBR rondom alcohol en verkeer daalde in 2020: dit hangt mogelijk samen met de coronamaatregelen. Over het jaar 2021 is nog geen informatie beschikbaar.
  • De reclassering bracht in 2021 meer adviezen uit dan in 2020 en voerde ongeveer evenveel toezichten uit. Ten opzichte van 2020 verdubbelde het aantal werkstraffen dat in 2021 werd uitgevoerd (alhoewel het in 2021 een kleiner aantal werkstraffen betrof dan in 2018 en 2019). Ongeveer 29.000 cliënten stonden in 2021 onder reclasseringstoezicht, waarvan 10% vanwege een drugsgerelateerd delict. Het aantal toezichten in 2021 is vergelijkbaar met 2020 maar in 2020 was het aandeel toezichten vanwege een drugsgerelateerd delict 8%. In 2018 en 2019 stonden in totaal ruim 30.000 cliënten onder toezicht van de reclassering.
  • In 2020 is het aantal justitiabelen met ISD-maatregel licht afgenomen, terwijl het aandeel dat buiten een penitentiaire instelling zorg ontving licht is toegenomen in vergelijking met 2019. Informatie over 2021 is nog niet beschikbaar.

Alcohol- en drugsgerelateerde overlast (§ 17.3)

  • Na een stijging in de periode 2012-2020 van het aantal door de politie geregistreerde overlastincidenten door alcohol en drugs nam het aantal geregistreerde alcohol- en drugsgerelateerde incidenten in 2021 licht af. Desondanks passen de cijfers binnen de stijgende trend vanaf 2012. Mogelijk was de inwerkingtreding van de Wet middelenonderzoek bij geweldplegers (per 1 juli 2017) van invloed op de stijgende trend van de afgelopen jaren: opsporingsinstanties hebben meer mogelijkheden gekregen om drugsgebruik bij geweldsincidenten te signaleren.
  • Het aantal geregistreerde overlastincidenten door alcohol en drugs (per 10.000 inwoners) steeg in 2021 vooral in de provincies Flevoland, Zuid-Holland en Drenthe. Alleen in de provincie Limburg was een daling te zien.
  • De meest recente cijfers (uit 2019) tonen dat coffeeshopoverlast (door klanten of niet-klanten) in de meeste onderzochte gemeenten niet of nauwelijks voorkwam. Dit beeld is vergelijkbaar met voorgaande jaren. Als er overlast was, ging het voornamelijk om verkeersopstoppingen, parkeerproblemen en rondhangende mensen.

Aanvullende informatie

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.