HomeCriminaliteit en overlast17.0 Laatste feiten en trends

17.0 Laatste feiten en trends

Alcohol- en drugsgerelateerde criminaliteit (§ 17.2)

  • Het aantal verdachten dat als “alcoholist” in de politieregistratie staat, was in 2020 vergelijkbaar met 2019. De groep verdachten met de gevarenclassificatie ‘harddrugsgebruiker’ is in 2020 enigszins toegenomen ten opzichte van 2019.
  • Verdachten die in 2020 bij de politie als alcohol- en/of drugsgebruiker geregistreerd werden, pleegden (opnieuw) voornamelijk vermogensdelicten. Ook geweldsdelicten (tegen personen), verkeersdelicten en Opiumwetdelicten kwamen regelmatig voor. Het aandeel geweldsdelicten steeg in 2020 en het aandeel vermogensdelicten nam af.
  • In 2020 ontving ongeveer een derde van de gedetineerden forensische zorg voor middelengebruik-gerelateerde problematiek, terwijl ongeveer de helft van de volwassen justitiabelen een verslaving had.
  • In 2020 werd in 6% van de urinecontroles in gevangenissen drugsgebruik geconstateerd. In 2019 ging het om ongeveer 8%.
  • Na een toename van het aantal geregistreerde verdachten van rijden onder invloed (zoals beschreven in artikel 8 Wegenverkeerswet) in 2018 en 2019 was het aantal geregistreerde verdachten in 2020 terug op het niveau van 2018. In 2020 leek de stijgende trend van het aantal door de rechter afgedane zaken voor rijden onder invloed doorbroken te worden: in 2019 ging het om bijna 11.000 zaken en in 2020 om ongeveer 8.700 zaken. Uit de duidingssessies blijkt dat deze trendbreuk mogelijk samenhangt met de coronamaatregelen ​[1]​. Wel werd de verdachte in 2020, net als in 2019, in bijna alle zaken (98%) schuldig bevonden.
  • Landelijk is het aandeel bestuurders met een te hoge alcoholconcentratie in het bloed sterk toegenomen tussen 2017 en 2019. Sinds de invoering van de Wet Middelenonderzoek per 1 juli 2017 is het aantal drugsonderzoeken wegens rijden onder invloed bij het NFI fors toegenomen. Ook het aantal onderzoeken naar de rijgeschiktheid van personen wegens mogelijk problematisch drugsgebruik nam toe tussen 2017 en 2019. Het aantal opgelegde maatregelen door het CBR rondom alcohol en verkeer daalde in 2020: dit hangt mogelijk samen met de coronamaatregelen ​[1]​.
  • De reclassering bracht in 2020 minder adviezen uit en voerde minder toezichten en werkstraffen uit als gevolg van de beperkingen die voortkwamen uit de coronamaatregelen. Ook het aantal gedragstrainingen was daardoor lager dan in voorgaande jaren. Bijna dertig duizend cliënten stonden in 2020 onder reclasseringstoezicht, waarvan 8% onder toezicht staat omdat het delict met drugs te maken had. In 2018 en 2019 stonden in het totaal nog ruim dertig duizend cliënten onder toezicht van de reclassering.
  • In 2020 is het aantal justitiabelen met een Maatregel Inrichting Stelselmatige Daders (ISD-maatregel) licht afgenomen, terwijl het aandeel dat buiten een penitentiaire instelling zorg ontving licht is toegenomen in vergelijking met 2019.

Alcohol- en drugsgerelateerde overlast (§ 17.3)

  • Het aantal door de politie geregistreerde overlastincidenten door alcohol en drugs nam in 2020 opnieuw flink toe. Mogelijk was de inwerkingtreding van de Wet Middelenonderzoek bij geweldplegers (per 1 juli 2017) van invloed op de stijgende trend van de afgelopen jaren: opsporingsinstanties hebben meer mogelijkheden gekregen om drugsgebruik bij geweldsincidenten te signaleren. De relatief sterke stijging van overlastincidenten in 2020 houdt mogelijk verband met de beperkingen in de toegang tot zorg tijdens de coronapandemie.
  • Het aantal geregistreerde incidenten (per 10.000 inwoners) steeg vooral in de provincies Noord-Brabant, Zuid-Holland, Utrecht en Limburg.
  • De meest recente cijfers (uit 2019) tonen dat coffeeshopoverlast (door klanten of niet-klanten) in de meeste onderzochte gemeenten niet of nauwelijks voorkwam. Dit beeld is vergelijkbaar met voorgaande jaren. Als er overlast was, ging het voornamelijk om verkeersopstoppingen, parkeerproblemen en rondhangende mensen.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    Regioplan. Notitie opbrengsten groepsgesprekken. 2021.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.