Slaap- en kalmeringsmiddelen
Home ❯ Slaap- en kalmeringsmiddelen ❯ 10.5 Gebruik: internationale vergelijking

10.5 Gebruik: internationale vergelijking

Wijzigingsdatum: 09 | 06 | 2026

In deze paragraaf:

10.5.1 Slaap- en kalmeringsmiddelengebruik onder volwassenen internationaal

Hoe verhoudt het slaap- en kalmeringsmiddelengebruik in Nederland zich tot andere landen?

In het kort: Er zijn geen gegevens beschikbaar waarmee het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen zonder doktersrecept in Nederland goed vergeleken kan worden met andere Europese landen of westerse landen buiten de EU.

Snel naar:
Europese Unie
Engeland en Wales  
Verenigde Staten
Canada
Australië

De cijfers van deze landen zijn niet direct te vergelijken door verschillen in onderzoeksmethoden en -populaties. Daarom kunnen we geen sterke conclusies trekken uit kleine verschillen. De resultaten laten wel zien welke landen een relatief hoog of laag percentage gebruikers hebben. Voor meer informatie, zie: Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina.

Hoe verhoudt het slaap- en kalmeringsmiddelengebruik in Nederland zich tot andere landen in Europa?

Geen gegevens bekend over slaap- en kalmeringsmiddelengebruik zonder doktersrecept in de EU

In de Europese Unie (EU) worden gegevens over het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen zonder doktersrecept of voor niet-medisch gebruik niet systematisch verzameld. We kunnen het gebruik in Nederland dus niet vergelijken met de EU.

Meer informatie over nieuwe benzodiazepinen op de Europese drugsmarkt 

Er lijkt op de Europese drugsmarkt een toename te zijn in nieuwe benzodiazepinen die niet zijn geregistreerd als geneesmiddel. Voor informatie over de ontwikkelingen van nieuwe benzodiazepinen op de Europese drugsmarkt, zie: NPS: Aanbod en markt.

Hoeveel mensen buiten de Europese Unie gebruiken slaap- en kalmeringsmiddelen?

Buiten de EU worden in westerse landen zoals Engeland en Wales, de Verenigde Staten, Canada en Australië ook gegevens verzameld over het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen zonder doktersrecept. De resultaten worden hieronder kort beschreven. De landen verschillen in onder andere de middelen die worden meegenomen (zie toelichting onder de tabel), leeftijdsgroepen en meetmethoden. Daardoor zijn de gegevens niet goed vergelijkbaar met elkaar en met  de Nederlandse gegevens. Voor meer informatie, zie: Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina.

Engeland en Wales

In 2023/2024 gebruikte 0,4% van de 16-59-jarige volwassenen in Engeland en Wales kalmeringsmiddelen zonder doktersrecept in het laatste jaar. Dit is niet veranderd vergeleken met de vorige meting in 2022/2023 (0,5%) ​[1]​.

Verenigde Staten

In 2022 gebruikte 1,8% de volwassenen van 18 jaar en ouder in de Verenigde Staten slaap- of kalmeringsmiddelen zonder doktersrecept in het laatste jaar. Als we kijken naar de specifieke groepen middelen, gebruikte 1,6% in het laatste jaar kalmeringsmiddelen, 0,4% gebruikte sedativa en 1,4% gebruikte benzodiazepinen ​[2]​.

Canada

In 2023 gebruikte 13,5% van de mensen van 15 jaar en ouder in Canada sedativa of angstmedicatie in het laatste jaar. Van degenen die deze middelen in het laatste jaar hadden gebruikt, gaf 93,5% aan dat al deze middelen waren voorgeschreven, 2,5% gaf aan dat sommige middelen waren voorgeschreven en sommige niet, en 3,9% gaf aan dat geen van de middelen waren voorgeschreven ​[3]​.

Australië

In 2022/2023 gebruikte 1,6% de mensen van 14 jaar en ouder in Australië slaap- of kalmeringsmiddelen in het laatste jaar voor niet-medische doeleinden ​[4]​.

Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina
Vragenlijstonderzoeken in de algemene bevolking

In verschillende landen wordt regelmatig onderzoek gedaan naar het drugsgebruik in de algemene bevolking. De gegevens komen uit vragenlijstonderzoeken onder representatieve groepen volwassenen. De cijfers op deze pagina zijn afkomst uit lidstaten van de Europese Unie (+Noorwegen en Turkije), Engeland en Wales , de Verenigde Staten ​[2]​, Canada ​[3]​ en Australië ​[4]​. Deze landen hebben relatief vergelijkbare sociaaleconomische en culturele omstandigheden als Nederland, hoewel er ook verschillen zijn die invloed kunnen hebben op het drugsgebruik. Dit maakt het interessant om het drugsgebruik in Nederland te vergelijken met deze landen.

De resultaten van deze onderzoeken zijn echter niet rechtstreeks vergelijkbaar vanwege verschillen in peiljaar, leeftijdsgroepen, meetmethoden en steekproefgrootte. Bovendien worden bepaalde groepen vaak volledig buiten de steekproeven van algemene bevolkingsonderzoeken gelaten, wat relevant is omdat deze groepen mogelijk hogere percentages drugsgebruik hebben. Dit betreft bijvoorbeeld daklozen en mensen die in bepaalde instellingen verblijven, zoals gevangenissen. In Engeland en Wales worden bijvoorbeeld ook studenten die in studentenhuizen wonen niet meegenomen. In landen waar een sterk stigma rondom drugsgebruik heerst, kunnen mensen daarnaast minder eerlijk antwoord geven over hun gebruik, wat kan leiden tot een onderschatting van het werkelijke niveau van drugsgebruik.

Er zijn ook wereldwijde gegevens over het gebruik van drugs beschikbaar, afkomstig uit het World Drug Report van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Deze gegevens worden aangeleverd door lidstaten, maar er kunnen aanzienlijke verschillen zijn in de kwaliteit van deze gegevens. Dit komt door variaties in onderzoeksmethoden, beschikbare middelen/capaciteit om onderzoek te doen, definities van drugsgebruik, stigma en de frequentie van de gegevensverzameling. Vanwege deze beperkingen rapporteren wij voor landen niet de gegevens uit deze wereldwijde studies, maar de gegevens van onderzoek dat door de afzonderlijke landen zelf is gedaan.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    Drug misuse in England and Wales: year ending March 2025. Office for National Statistics (ONS); 2025.
  2. 2.
    2022 National Survey on Drug use and Health (NSDUH) Detailed Tables . Substance Abuse and Mental Health Services Administration; 2023.
  3. 3.
    Canadian Substance Use Survey (CSUS): summary of results for 2023. Health Canada; 2024.
  4. 4.
    National Drug Strategy Household Survey 2022–2023. Australian Institute of Health and Welfare ; 2025.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.

In deze paragraaf:

Start met typen en klik op zoeken

Accessibility by WAH