Hoeveel mensen overlijden er als gevolg van het gebruik van cannabis in Nederland?

In het kort: Cannabis is niet erg giftig. Er zijn geen onderzoeken die laten zien dat je kunt overlijden aan een overdosis cannabis. Cannabis kan indirect wel bijdragen aan sterfte, bijvoorbeeld door het verergeren van hartproblemen of door verkeersongevallen. Synthetische cannabinoïden zijn veel giftiger en daardoor gevaarlijker. Deze worden vaker in verband gebracht met sterfgevallen. Het precieze aantal sterfgevallen door het gebruik van cannabis in Nederland is niet bekend.

Kans overlijden als direct gevolg van cannabis onwaarschijnlijk

De kans op overlijden als direct gevolg van het gebruik van natuurlijke cannabis is onwaarschijnlijk. Toch worden er jaarlijks wel enkele sterfgevallen door cannabis geregistreerd in de Doodsoorzakenstatistiek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) (zie: Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina). Zo werd er in 2024 één persoon van 15 jaar en ouder geregistreerd als overleden door cannabisgebruik, mogelijk gaat het hierbij om een overlijden waarbij de arts, bij gebrek aan andere duidelijke oorzaken, langdurig gebruik van cannabis als doodsoorzaak heeft geregistreerd. In de afgelopen 10 jaar werden er per jaar tussen de 0 en 4 personen gerapporteerd als overleden door het gebruik cannabis. Mogelijk is dit een registratiefout en gaat het bij (een deel van) deze sterfgevallen om synthetische cannabinoïden, maar dit is niet bekend.

Synthetische cannabinoïden: groter risico op sterfte

Synthetische cannabinoïden, die vaak veel toxischer zijn dan natuurlijke cannabis, zijn wel degelijk in verband gebracht met sterfgevallen ​​[1]​​. In 2023 overleden drie personen van 15 jaar en ouder door het gebruik van cannabinoïden; in 2024 was er één sterfgeval gerelateerd aan het gebruik van deze middelen. Lees daarover meer op onze pagina over sterfte door nieuwe psychoactieve stoffen (NPS).

Op welke manieren kunnen mensen overlijden door gebruik van cannabis?

Verschil direct overlijden versus indirect overlijden

Mensen kunnen op verschillende manieren overlijden door het gebruik van drugs. Soms is er een direct verband tussen het gebruik van een middel en het overlijden, bijvoorbeeld bij een overdosis. Dit noemen we directe sterfte. Ook als iemand overlijdt aan een ziekte die is ontstaan door (langdurig) middelengebruik, valt dit onder directe sterfte. Artsen die de doodsoorzaak registreren hebben echter niet altijd volledig zicht op wat er is gebeurd en of de persoon verslaafd was of drugs had gebruikt. Het gaat bij de registratie van de doodsoorzaken dus om een inschatting op basis van de kennis die een arts op dat moment heeft.   

Daarnaast kunnen mensen overlijden door de indirecte gevolgen van drugsgebruik, denk bijvoorbeeld aan een verkeersongeluk terwijl iemand onder invloed is, een infectie die is opgelopen door het gebruik van een besmette naald, of gezondheidsproblemen die samenhangen met een ongezonde leefstijl bij verslavingsproblematiek. Deze overlijdens worden aangeduid als indirecte sterfte.

Overlijden als direct gevolg van cannabis is onwaarschijnlijk; wel indirecte risico’s

De toxiciteit van cannabis is relatief laag en de meeste intoxicaties verlopen mild ​[2]​ (zie ook: Ziekte). Een dodelijke overdosis is daarom zeer onwaarschijnlijk. Dit komt doordat de CB1-receptoren, die door cannabis worden beïnvloed, zich vooral bevinden in hersengebieden die niet direct betrokken zijn bij vitale functies. Essentiële processen zoals hartslag en ademhaling worden hierdoor nauwelijks beïnvloed, waardoor overlijden door een overdosis cannabis vrijwel onmogelijk is ​[3]​.

Cannabis kan echter wel een indirecte rol spelen bij sterfte, zo kan het in het verkeer het risico op ongevallen vergroten. Het aantal indirecte sterfgevallen door cannabis is echter onbekend.

Aanvullende informatie