GHB
Home ❯ GHB ❯ 9.3.5 GHB-gebruik onder kwetsbare groepen jongeren en jongvolwassenen

9.3.5 GHB-gebruik onder kwetsbare groepen jongeren en jongvolwassenen

Hoeveel jongeren uit kwetsbare groepen gebruiken GHB?

In het kort: Kwetsbare groepen jongeren hebben door een opeenstapeling van risicofactoren, zoals problemen thuis, op school of in hun sociale omgeving, een verhoogde kans op middelengebruik en de gevolgen daarvan. Over GHB-gebruik in kwetsbare groepen jongeren is minder bekend dan over het gebruik van andere middelen zoals cannabis of ecstasy. Het gebruik van GHB wordt in minder onderzoeken meegenomen, omdat het maar weinig voorkomt. De onderzoeken die GHB-gebruik onder kwetsbare groepen jongeren wél hebben onderzocht, lijken te bevestigen dat het gebruik laag is.

Snel naar:
Jongeren in Justitiële Jeugdinrichtingen
Jongeren in de jeugdzorg
Lokale groepen met risicojongeren

Wat verstaan we onder kwetsbare groepen jongeren?

Op deze pagina bespreken we een aantal onderzoeken over het middelengebruik binnen ‘kwetsbare groepen jongeren’. Wij gebruiken de term ‘kwetsbare groepen jongeren’ om aan te duiden dat het hier gaat om groepen jongeren die een grotere kans hebben op problemen met en door middelengebruik ​[1]​. Dit komt door een opeenstapeling van verschillende risicofactoren binnen deze groepen. Omgevingsfactoren spelen hierbij de belangrijkste rol, vaak in wisselwerking met persoonlijke risicofactoren. Het kan bijvoorbeeld gaan om problemen in de gezinssituatie, schoolgerelateerde problemen of gedragsproblemen. Jongeren in de jeugdzorg, in jeugddetentie of in het voorgezet speciaal onderwijs (vso) zijn voorbeelden van groepen waarin vaak zo’n opeenstapeling van risicofactoren speelt.

Hoeveel jongeren in de Justitiële Jeugdinrichtingen gebruiken GHB?

GHB-gebruik kwam onder de onderzochte jongeren in JJI niet voor

In 2022 had geen van de ondervraagde jongeren in de Justitiële Jeugdinrichtingen (JJI) in de laatste maand GHB gebruikt ​[2]​. Het gebruik ooit of in het laatste jaar is onder deze jongeren niet uitgevraagd.

Hoeveel jongeren in de jeugdzorg gebruiken GHB?

Geen landelijke gegevens bekend over gebruik van GHB onder jongeren in de jeugdzorg

Er zijn geen landelijke gegevens bekend over het gebruik van GHB onder jongeren in de (residentiële) jeugdzorg. Wel zijn er gegevens over het gebruik van GHB onder jongeren in de brede jeugdzorg op regionaal niveau. Deze jongeren worden ambulant begeleid, wonen op een leefgroep of ontvangen pleegzorg.  In de brede jeugdzorg in Amsterdam werd in een onderzoek uit 2019 gevonden dat 3% van de jongeren ooit GHB had gebruikt, 1% gebruikte GHB in de laatste maand ​[3]​. Onder jongeren in de jeugdzorg in Gooi- en Vechtstreek gebruikte maar één jongere in het onderzoek ooit GHB (4%) ​[4]​.  

Hoe ziet het GHB-gebruik in lokale groepen met risicojongeren eruit?

GHB-gebruik komt relatief weinig voor in groepen risicojongeren

Volgens observaties van jongerenwerkers uit het veld wordt GHB-gebruik minder vaak gesignaleerd onder risicojongeren dan andere drugs, zoals cannabis of lachgas ​[5]​. In 2025 was er volgens hen in 4 van de 29 onderzochte lokale groepen met risicojongeren sprake van GHB-gebruik. Binnen deze groepen gebruikte een enkeling het middel.

In 2 van de groepen waarin GHB werd gebruikt, is het gebruik volgens de jongerenwerkers stabiel gebleven in het afgelopen jaar en in de andere 2 groepen is het gebruik toegenomen.

De Antenne Regiomonitor onderzoekt het middelengebruik onder groepen risicojongeren in verschillende regio’s in Nederland. Dit gebeurt door middel van interviews met jongerenwerkers uit het veld. Daarmee is de Antenne Regiomonitor een kwalitatief onderzoek. Het gaat hier dus niet om het gebruik van individuele jongeren, maar over de inschatting van de jongerenwerkers over het gebruik binnen de groep. Dat is anders dan bij de andere op deze pagina beschreven onderzoeken, waarbij het middelengebruik bij de jongeren zelf is gemeten met vragenlijsten. Alle jongerenwerkers die meededen aan dit onderzoek gaven verdiepende informatie over het alcoholgebruik in ‘hun’ jongerengroep (o.a. over setting, gebruikspatronen en risico’s).

De Antenne Regiomonitor ziet groepen risicojongeren als vrienden- of hanggroepen bij wie er al sprake is van middelengebruik en die bij jongerenwerkers in beeld zijn. Binnen deze groepen speelt minstens één van de volgende problemen:

  • problematisch drugsgebruik
  • meervoudige problematiek in de omgeving van de jongeren (bijvoorbeeld binnen de familie, schoolsituatie of vriendengroep)
  • overlast en criminaliteit

De Antenne Regiomonitor heeft een paar beperkingen. De onderzochte jongerengroepen vormen geen representatieve steekproef voor alle jongerengroepen in de regio. Ook zijn er soms sterke verschillen tussen en binnen de jongerengroepen. Tenslotte onderzoekt de Antenne Regiomonitor bij verschillende metingen andere groepen. Dit maakt dat generalisaties of directe vergelijkingen met andere groepen of eerdere metingen niet goed mogelijk zijn. Een sterk punt van de Antenne Regiomonitor is dat dit onderzoek jongeren in risicogroepen bereikt. Andere onderzoeken bereiken deze jongeren vaak niet.

De laatste meting van de Antenne Regiomonitor was in 2025 ​[5]​. Hierin beschreven jongerenwerkers in totaal 29 groepen risicojongeren uit verschillende regio’s in Nederland (19 steden en 10 dorpen/streken). Het gaat in totaal om ongeveer 725 jongeren. Gemiddeld zaten er ongeveer 25 jongeren in een jongerengroep. De meeste groepen bestaan uit jonge mannen; 6 groepen bestaan uitsluitend uit jongens, 2 groepen hebben een gelijke verdeling tussen jongens en meisjes en in 3 groepen bestaat de meerderheid uit meisjes. De leeftijd varieert van 12 tot 27 jaar, waarbij 24 groepen vooral minderjarigen bevatten (15-17 jaar) en 5 groepen voornamelijk jongvolwassenen (19-24 jaar). Van de 29 groepen zijn er 13 overwegend van Nederlandse komaf, 9 voornamelijk van niet-Nederlandse komaf en 7 gemengd.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    M. Möhle, D. Spronk, B. Bilderbeek, P. van Iperen. Tool Middelenpreventie voor kwetsbare groepen [Internet]. Trimbos-instituut; 2024. Available from: https://www.trimbos.nl/wp-content/uploads/2024/03/AF2161-factsheet-middelenpreventie-voor-kwetsbare-groepen.pdf
  2. 2.
    Möhle M, Rombouts M, Van Gelder N, Monshouwer K. Preventie en gebruik van alcohol, tabak, cannabis en andere middelen in de Justitiële Jeugdinrichtingen: Het EXPLORE-onderzoek 2022. Utrecht: Trimbos-insituut; 2022.
  3. 3.
    Nabben T, Benschop A. Antenne 2019: Trends in alcohol, tabak en drugs bij jonge Amsterdammers. Amsterdam: Rozenberg Publishers; 2020.
  4. 4.
    Benschop A, Nabben T. Antenne Gooi en Vechtstreek 2019: Zicht op middelengebruik onder jonge mensen in de regio. Amsterdam: Hogeschool van Amsterdam/Jellinek; 2020.
  5. 5.
    T. Nabben. Regiomonitor Drugs en Risicojongeren. Antenne ’25-’26 Nederland. Hogeschool van Amsterdam; 2026.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.