Gemeenten spelen een belangrijke rol op weg naar een Rookvrije Generatie. Gemeenten hebben veel mogelijkheden om bij te dragen. Zij doen dit vaak samen met hun GGD.
Wat kunnen gemeenten doen?
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de landelijke GGD GHOR Nederland en verschillende Nederlandse gemeenten waren in 2018 medeondertekenaar van het Nationaal Preventieakkoord. Daarmee gaven ze aan samen te willen werken aan een Rookvrije Generatie. Inmiddels hebben de meeste gemeenten beleid hiervoor ontwikkeld [1].
Gemeenten zetten zich op drie manieren in voor tabaksontmoediging [2]:
- Buitenruimten rookvrij maken (bijvoorbeeld speeltuinen)
- Lokale hulp bij stoppen met roken versterken
- Landelijke en lokale campagnes ondersteunen
Onderzoek van de Universiteit Maastricht en het Trimbos-instituut laat zien dat gemeenten vooral aan de slag zijn met het rookvrij maken van publieke buitenruimten [3]. Gemeenten werken hierbij vrijwel altijd samen met hun GGD [4].
Meer weten over wat er lokaal gebeurt op het gebied van tabaksontmoediging? Lees dan het compacte magazine over het onderzoek hierover. Hierin staan ook aanbevelingen voor gemeenten en de landelijke overheid.
Wijkaanpak
Tot 2026 werkten 37 gemeenten samen met Expertisecentrum Pharos en GGD GHOR Nederland in de wijkaanpak ‘Een rookvrij leven voor iedereen’. Het doel van deze aanpak was om in de wijk het gesprek aan te gaan over roken. Hierbij werden buurtbewoners toe geleid naar hulp bij stoppen met roken. De aanpak versterkte ook de onderlinge samenwerking van de wijkprofessionals.
Meer informatie over de wijkaanpak: Rookvrije Wijkaanpak – Pharos
Materialen voor gemeenten
Gemeenten en GGD’en die aan de slag gaan met de Rookvrije Generatie kunnen handige materialen vinden op de website van de Rookvrije Generatie en het Loket Gezond Leven.
Meer weten wat gemeenten kunnen doen? Lees dan de notitie ‘Wat kunnen gemeenten doen om roken en vapen te ontmoedigen’ van het Trimbos-instituut.
Aanvullende informatie
Bronnen
- 1.Jooren SJA, Bommelé J, Wijnen B, Hollander WD, Baars J, Jansen MWJ. Investigating current and temporal variation in municipal youth smoking rates in the Netherlands : A multivariable regression analysis. Vol. 23, Tobacco Induced Diseases. 2025. p. 1–12.
- 2.Jooren SJA, Bommelé J, Willemse E, Jansen MWJ, Willemsen MC. Formulating tobacco control policies : How can local governments contribute ? Vol. 10, Tobacco Prevention & Cessation. 2024. p. 1–9.
- 3.Jooren SJA, Garritsen HH, Troelstra S, Dijk WV, Jansen MWJ, Willemsen MC, et al. Compliance with smoke-free policies in outdoor settings : a realist review. Vol. 199, Preventive Medicine. 2025.
- 4.Jooren SJA, Geuke G, Willemsen MC, Jansen MWJ, Bommelé J. Experiences of policy-advisors in capacity , opportunity and motivation for implementing local tobacco control. Vol. 24, BMC Public Health. 2024.
Hoe te verwijzen
Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.