Internationaal zijn er verschillende wetgevende kaders op het gebied van tabaksontmoediging. Ook binnen Europa gelden verschillende regels.
Wereldwijde verdragen
Het wereldwijde WHO-Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging (Engels: Framework Convention on Tobacco Control, kortweg FCTC) is het belangrijkste wereldwijde kader voor tabaksontmoediging [1]. Het werd op 27 februari 2005 van kracht en begin 2026 waren 183 landen deelnemer. Nederland heeft ook in 2005 het kaderverdrag geratificeerd.
Het kaderverdrag verplicht landen om aan de slag te gaan met tabaksontmoediging. Hoe zij dat het beste kunnen doen, heeft de Wereldgezondheidsorganisatie beschreven in haar MPOWER-toolkit. Het kaderverdrag verbiedt overheden ook om contact te hebben met de tabaksindustrie bij het maken van tabaksontmoedigingsbeleid [2].
Illegale handel tegengaan
Naast het FCTC hebben 72 landen ook het WHO Protocol to Eliminate Illicit Trade in Tobacco Products gesloten. Dit verdrag heeft als doel de internationale smokkel van tabaksproducten te bestrijden [3]. Het werd opgesteld in 2012 en is op 25 september 2018 in werking getreden. Nederland heeft het verdrag in 2014 ondertekend.
Een belangrijk onderdeel van het protocol is dat landen verplicht worden om een volgsysteem in te voeren van tabaksproducten. Dit is vanaf 2019 geregeld binnen de gehele Europese Unie.
Europese regelgeving
In de Europese Unie gelden enkele Richtlijnen die elk land moet invoeren. Drie Richtlijnen zijn belangrijk voor tabaksontmoediging:
- Tabaksproductenrichtlijn [4]
- Tabaksaccijnzenrichtlijn [5]
- Tabaksreclamerichtlijn [6]
De Tabaksproductenrichtlijn verplicht landen om bepaalde regels te stellen aan de inhoud van tabak- en nicotineproducten. Ook stelt het verplichtingen voor het uiterlijk van de producten (bijvoorbeeld verplichte waarschuwingen) en beschrijft het een Europees volgsysteem voor tabaksproducten.
De Tabaksaccijnzenrichtlijn verplicht landen een minimale hoeveelheid accijns te heffen op bepaalde tabaks- en nicotineproducten. Nederland heft aanzienlijk meer accijns dat deze richtlijn voorschrift. De Tabaksreclamerichtlijn stelt eisen aan reclame voor tabaks- en nicotineproducten. In Nederland is reclame voor tabak bijna overal verboden.
Aanvullende informatie
Bronnen
- 1.WHO. WHO Framework Convention on Tobacco Control [Internet]. 2005. Available from: https://fctc.who.int/
- 2.Rijksoverheid. Duidelijkheid over contact met tabaksindustrie [Internet]. Available from: https://www.rijksoverheid.nl/themas/familie-zorg-en-gezondheid/roken/transparant-over-contact-tabaksindustrie
- 3.WHO. Protocol to Eliminate Illicit Trade in Tobacco Products [Internet]. 2023. Available from: https://fctc.who.int/protocol/overview
- 4.Commission E. Product regulation [Internet]. Available from: https://health.ec.europa.eu/tobacco/product-regulation_en#ingredients-and-emissions
- 5.EC. Excise Duties on Tobacco [Internet]. 2021. Available from: https://web.archive.org/web/20210812123929/https://ec.europa.eu/taxation_customs/excise-duties-tobacco_en.
- 6.Commission E. Ban on cross-border tobacco advertising and sponsorship [Internet]. Available from: https://health.ec.europa.eu/tobacco/ban-cross-border-tobacco-advertising-and-sponsorship_en
Hoe te verwijzen
Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.