In het kort: De politie voerde de afgelopen jaren gemiddeld 1.000 drugsgerelateerde opsporingsonderzoeken per jaar uit, vooral naar cocaïne en synthetische drugs. De meeste verdachten zijn jonge mannen, vaak met eerdere politiecontacten; jongeren zijn steeds vaker betrokken als dealers of uithalers.
Wat zijn drugsgerelateerde opsporingsonderzoeken?
Het gaat hierbij om onderzoeken naar bezit, handel of productie van drugs en/of meerdere verdachten voorkomen. De politie registreert deze grootschaligere opsporingsonderzoeken in het systeem Summ-IT.
Aantallen drugsgerelateerde opsporingsonderzoeken
Tussen 2020 en 2023 zijn in totaal 3.912 drugsgerelateerde opsporingsonderzoeken uitgevoerd, gemiddeld zo’n 1.000 per jaar De meeste onderzoeken richtten zich op cocaïne, gevolgd door synthetische drugs, cannabis en heroïne. Deze verdeling komt overeen met de prioriteiten van de politie [1,2].
Aantallen verdachten in drugsgerelateerde opsporingsonderzoeken
De meeste verdachten komen voor in onderzoeken naar cocaïne en synthetische drugs. In 2024 nam het aantal verdachten bij deze drugstypen weer af na een stijging in 2023. In 2023 was bij heroïne sprake van een piek in het aantal verdachten [2]. In de jaren daarna nam het aantal verdachten echter weer af.
Per onderzoek kunnen meerdere verdachten voorkomen, maar de afgelopen jaren is het gemiddeld aantal verdachten per onderzoek gedaald. Het aandeel onderzoeken met slechts één verdachte steeg van 38% in 2020 naar 48% in 2023. Dit hangt samen met onderzoeken die voortkomen uit cryptocommunicatie, waarbij vaak één verdachte centraal staat [2].
Uit Summ-IT-gegevens blijkt dat ongeveer 90% van de verdachten man is, de meesten tussen de 20 en 35 jaar oud. Zo’n 86% heeft de Nederlandse nationaliteit, en 71% is in Nederland geboren. Het daadwerkelijke aandeel buitenlandse verdachten ligt mogelijk hoger, omdat zij minder vaak in beeld komen wanneer ze niet op Nederlands grondgebied actief zijn [2].
Een belangrijk aandachtspunt is de jonge aanwas. In 2023 was ruim een kwart van de verdachten jonger dan 23 jaar. In de periode 2017-2023 ging het om 3.082 jongeren (16,6% van het totaal). Van deze groep is 91% eerder met politie of justitie in aanraking geweest, vaak als veelpleger. Jongeren worden vooral gezien in de rol van dealer, pleger van geweld of uithaler, en minder vaak in specialistische functies zoals laborant.
Aanvullende informatie
Bronnen
- 1.Chessa T, van Mantgem J, Vermeulen I. Fenomeenbeeld drugs 2021: De narcostand van Nederland. Zoetermeer; 2022.
- 2.Politie. Georganiseerde drugscriminaliteit in beeld: Fenomeenbeeld drugs 2024. 2024;
Hoe te verwijzen
Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.