HomeCannabis3.4.2 Problematisch gebruik jongeren

3.4.2 Problematisch gebruik jongeren

Riskant gebruik van cannabis onder jongeren

Onbekend is hoeveel Nederlandse jongeren een cannabisstoornis hebben. Net als bij de volwassenen in de algemene bevolking zijn er wel gegevens beschikbaar over het voorkomen van riskant cannabisgebruik onder 15-16-jarige scholieren op basis van de CAST vragenlijst, die is opgenomen in de ESPAD studie ​[1]​ (zie ook bijlage B1).

  • In Nederland wordt in 2019 van alle 15-16 jarige scholieren 5,1% aangemerkt als riskant gebruiker.
  • Anders dan in andere landen verschilt het riskant cannabisgebruik niet tussen jongens (5,8%) en meisjes (4,5%).
  • Scholieren in Nederland liggen boven het Europese gemiddelde van 4,0%, maar in een aantal andere landen is de prevalentie van riskante cannabisgebruikers onder scholieren hoger. De hoogste prevalenties werden waargenomen in Frankrijk (7,3%), Duitsland (7,0%), Tsjechië (6,4%), Slovenië (6,3%) en Italië (6,2%).
  • Het percentage riskante cannabisgebruikers ligt in 2019 (5,1%) iets hoger dan in 2015 (4,3%).

Cannabis en probleemgedrag in de adolescentie

Oudere Nederlandse studies laten zien dat cannabisgebruik in de adolescentie samenhangt met schoolproblemen zoals spijbelen, lage schoolmotivatie, lage prestatie, en met gevoelens van hopeloosheid, agressief en delinquent gedrag, en psychosociale problemen ​[2–6]​. De oorzakelijkheid van deze verbanden is niet duidelijk. Internationale studies suggereren dat cannabisgebruik zowel een oorzaak als een gevolg van psychische-, sociale- en gedragsproblemen kan zijn.

  • Cannabisgebruik (vooral dagelijks) op jonge leeftijd verhoogt niet alleen het risico op afhankelijkheid, maar ook het risico op schoolverlaten, verminderde schoolprestaties, en werkloosheid ​[7–11]​. Ook beïnvloedt dit mogelijk de cognitieve ontwikkeling en hersenontwikkeling ​[12,13]​.
  • Een recente studie toont aan dat cannabisgebruik in de adolescentie niet leidt tot grotere gedragsproblemen. Maar jongeren die toenemend gedragsproblemen tonen, hebben een grotere kans cannabis te gebruiken, en dit lijkt cannabisafhankelijkheid in de volwassenheid te voorspellen ​[14]​.
  • Ook een eerdere studie liet zien dat gedragsproblemen op jonge leeftijd cannabisgebruik in de adolescentie voorspellen. Echter, psychische problemen, zoals teruggetrokken gedrag, angstklachten en depressie voorspellen niet of jongeren later cannabis gaan gebruiken ​[15]​.
  • Uit verschillende studies blijkt ook dat slechte academische schoolprestaties, deviant en opstandig gedrag in de adolescentie, en een slechte relaties met de ouders geassocieerd zijn met een hoger risico op cannabisafhankelijkheid ​[16]​.
  • Niet alle jongeren lopen hetzelfde risico op afhankelijkheid. Uit een studie die 816 personen van hun 16e tot hun 30e jaar volgde, bleek dat adolescenten met een ‘externaliserende’ stoornis (bijv. gedragsproblemen, delinquent gedrag) in de kindertijd meer kans hebben op een cannabisstoornis. Dit was voor ‘internaliserende’ stoornissen (bijv. angst, depressie) niet het geval ​[17]​.
  • In dit verband tussen gedragsproblemen en cannabisgebruik in de adolescentie lijkt erfelijke aanleg voor jongens een belangrijkere rol te spelen dan voor meisjes, bij wie de omgeving het belangrijkst lijkt ​[18]​.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    Molinaro S, Vicente J, Benedetti E, Cerrai S, Colasante E, Arpa S, et al. ESPAD report 2019: Results from the European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs. Luxembourg: Publications Office of the European Union; 2020.
  2. 2.
    Monshouwer K, Van Dorsselaer S, Verdurmen JE, Bogt TT, De Graaf R, Vollebergh W. Cannabis use and mental health in secondary school children. Findings from a Dutch survey. Vol. 188, The British journal of psychiatry : the journal of mental science. England; 2006. p. 148–153.
  3. 3.
    Van Gastel WA, Wigman JTW, Monshouwer K, Kahn RS, van Os J, Boks MPM, et al. Cannabis use and subclinical positive psychotic experiences in early adolescence: findings from a Dutch survey. Vol. 107, Addiction (Abingdon, England). England; 2012. p. 381–387.
  4. 4.
    Van Gastel WA, Tempelaar W, Bun C, Schubart CD, Kahn RS, Plevier C, et al. Cannabis use as an indicator of risk for mental health problems in adolescents: a population-based study at secondary schools. Vol. 43, Psychological medicine. England; 2013. p. 1849–1856.
  5. 5.
    Ter Bogt T, Van Lieshout M, Doornwaard S, Eijkemans Y. Middelengebruik en voortijdig schoolverlaten: twee onderzoeken naar de actuele en gepercipieerde rol van alcohol en cannabis in relatie tot spijbelen, schoolprestaties, motivatie en uitval. Utrecht: Trimbos-instituut; 2009. p.
  6. 6.
    Malmberg M, Overbeek G, Monshouwer K, Lammers J, Vollebergh WAM, Engels RCME. Substance use risk profiles and associations with early substance use in adolescence. Vol. 33, Journal of behavioral medicine. United States; 2010. p. 474–485.
  7. 7.
    Stiby AI, Hickman M, Munafo MR, Heron J, Yip VL, Macleod J. Adolescent cannabis and tobacco use and educational outcomes at age 16: birth cohort study. Vol. 110, Addiction. 2015. p. 658–668.
  8. 8.
    Danielsson AK, Falkstedt D, Hemmingsson T, Allebeck P, Agardh E. Cannabis use among Swedish men in adolescence and the risk of adverse life course outcomes: results from a 20 year-follow-up study. Vol. 110, Addiction. 2015. p. 1794–1802.
  9. 9.
    Curran HV, Freeman TP, Mokrysz C, Lewis DA, Morgan CJ, Parsons LH. Keep off the grass? Cannabis, cognition and addiction. Vol. 17, Nat Rev Neurosci. 2016. p. 293–306.
  10. 10.
    Fergusson DM, Boden JM, Horwood LJ. Psychosocial sequelae of cannabis use and implications for policy: findings from the Christchurch Health and Development Study. Vol. 50, Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol. 2015. p. 1317–1326.
  11. 11.
    Silins E, Horwood LJ, Patton GC, Fergusson DM, Olsson CA, Hutchinson DM, et al. Young adult sequelae of adolescent cannabis use: an integrative analysis [Internet]. Vol. 1, The Lancet Psychiatry. 2014. p. 286–293. Available from: http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2215036614703074
  12. 12.
    Volkow ND, Swanson JM, Evins AE, DeLisi LE, Meier MH, Gonzalez R, et al. Effects of Cannabis Use on Human Behavior, Including Cognition, Motivation, and Psychosis: A Review. Vol. 73, JAMA Psychiatry. 2016. p. 292–297.
  13. 13.
    Hall W. What has research over the past two decades revealed about the adverse health effects of recreational cannabis use? Vol. 110, Addiction. 2015. p. 19–35.
  14. 14.
    Defoe IN, Khurana A, Betancourt LM, Hurt H, Romer D. Disentangling longitudinal relations between youth cannabis use, peer cannabis use, and conduct problems: developmental cascading links to cannabis use disorder. Vol. 114, Addiction. 2019. p. 485–493.
  15. 15.
    Griffith-Lendering MFH. Cannabis use, cognitive functioning and behaviour problems. Leiden: Universiteit Leiden; 2013.
  16. 16.
    Hall W, Degenhardt L. The adverse health effects of chronic cannabis use. Vol. 6, Drug Testing and Analysis. 2014. p. 39–45.
  17. 17.
    Farmer RF, Seeley JR, Kosty DB, Gau JM, Duncan SC, Lynskey MT, et al. Internalizing and externalizing psychopathology as predictors of cannabis use disorder onset during adolescence and early adulthood. Vol. 29, Psychology of Addictive Behaviors. 2015. p. 541–551.
  18. 18.
    Verweij KJ, Creemers HE, Korhonen T, Latvala A, Dick DM, Rose RJ, et al. Role of overlapping genetic and environmental factors in the relationship between early adolescent conduct problems and substance use in young adulthood. Vol. 111, Addiction. 2016. p. 1036–1045.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.