HomeEcstasy6.6.2 Incidenten

6.6.2 Incidenten

Aard en omvang van incidenten

De Monitor Drugsincidenten (MDI) en het Letsel Informatie Systeem (LIS) (zie bijlage B3) houden gegevens bij over de aard en omvang van acute drugsgerelateerde gezondheidsincidenten ​[1]​. De informatie wordt verzameld in een aantal regio’s en geeft geen totaaloverzicht van het absolute aantal drugsgerelateerde gezondheidsincidenten in heel Nederland.

  • In 2019 werd ecstasygebruik gemeld bij 1.750 (26%) van de 6.629 geregistreerde drugsincidenten, 1.129 (65%) waarvan ecstasy de enige gebruikte drug was, bij de rest in combinatie met een of meer andere drugs, meestal snuifcoke (30%), GHB (26%) en/of amfetamine (30%).

Tabel 6.6.1 geeft een overzicht over alle incidenten met ecstasy als enige drug in het registratiejaar 2019. Vanwege verschillen tussen de medische diensten worden gegevens uitgesplitst naar type dienst. De meeste ecstasy-intoxicaties worden gemeld door de EHBO-posten op grootschalige evenementen.

  • In 2009 had 7% van de patiënten op de EHBO-posten een matige of ernstige ecstasy-intoxicatie en dit steeg tot 28% in 2015. Na 2015 daalde het aandeel matige en ernstige intoxicaties tot 14% in 2019.
  • Het aandeel ecstasy-intoxicaties van alle gemelde drugsintoxicaties op EHBO-posten fluctueert over de jaren. Tussen 2009 en 2013 nam het aandeel ecstasy-intoxicaties op EHBO-posten toe, van 39% in 2009 naar 62% in 2013. Daarna trad een daling in, van 56% (2014) en 48% (2015) naar 39% in 2016 en 2017. Deze afname lijkt deels samen te hangen met de snelle opkomst van 4-FA-gebruik vanaf 2013 (zie hoofdstuk 8). In 2017 draaide deze trend weer om en in 2018 steeg het aandeel incidenten met ecstasy weer naar 46%. In 2019 daalde het aandeel ecstasy-intoxicaties op EHBO-posten weer naar 41%.
  • Bij de andere diensten fluctueerde het aandeel ecstasy-incidenten over de jaren en schommelde het tussen 2% en 12%.
  • Er komen uit de MDI geen aanwijzingen voor grote regionale verschillen in ecstasy-incidenten.

Kenmerken patiënten en incidenten gerelateerd aan gebruik van ecstasy                                                                                                                

  • Het percentage vrouwen is hoger bij ecstasy-patiënten (40%) dan bij alle drugsincidenten in totaal (30% vrouw). Alleen patiënten met een 4-FA-intoxicatie zijn nog vaker vrouw (54%).
  • Ook zijn de ecstasypatiënten relatief jong: 64% is nog geen 25 jaar, vergeleken met 46% in de totale patiëntenpopulatie.

Alle incidenten zijn ingedeeld in een lichte, matige of ernstige mate van intoxicatie.

  • Het aandeel incidenten na ecstasygebruik bij ambulances en de SEH-afdelingen van ziekenhuizen is weliswaar beperkt, de intoxicaties zijn wel relatief ernstig van aard: sinds 2009 is gemiddeld 65% tot 75% van de patiënten bij deze gezondheidsdiensten matig of ernstig onder invloed van ecstasy (als enige drug). In 2019 meldden ziekenhuizen (45%) en ambulances (48%) het hoogste aandeel ernstige intoxicaties met ecstasy sinds het begin van de registratie (in 2009).
  • Het aandeel matige en ernstige intoxicaties op EHBO-posten steeg van 7% in 2009 naar 28% in 2015. Deze stijging liep parallel aan de stijgende concentratie MDMA (werkzame stof) in de bij DIMS ingeleverde ecstasypillen. Daarna bleef de sterkte van de pillen stijgen, maar nam de mate van intoxicatie af tot 14% ‘matig’ of ‘ernstig’.

Tabel 6.6.1           Incidenten met ecstasy als enige drug geregistreerd door de Monitor Drugsincidenten (MDI)
en het Letsel Informatie Systeem (LIS), 2019

Aanvullende analyses van MDI-gegevens die tussen 2009 en 2015 werden geregistreerd, tonen dat patiënten met een ernstige ecstasy-intoxicatie in vergelijking met patiënten met een lichte ecstasy-intoxicatie relatief vaker man zijn, vaker toerist, meer ecstasy gebruikten en ook vaker alcohol of andere drugs hadden gebruikt ​[2]​. In totaal werden 8.391 ecstasy-incidenten in deze periode in de peilstations geregistreerd.

  • De patiënten met een ernstige ecstasy-intoxicatie presenteerden zich met een veelheid aan verschijnselen: problemen in de bloedsomloop (veel te hoge of veel te lage hartslag, hoge bloeddruk, hartritmestoornissen), oververhitting (hyperthermie), bewustzijnsdalingen (van lichte bewustzijnsvermindering tot diep coma), psychiatrische verschijnselen (angst, paniek, psychose, hallucinaties en opwinding), neurologische stoornissen (zoals epileptische insulten), watervergiftiging (hyponatriëmie), een te hoge suikerconcentratie in het bloed (hyperglycemie) of te weinig zuurstof in het bloed (een verminderde zuurstofsaturatie).
  • Er werden uit de MDI-peilstations in deze periode 32 patiënten gemeld die overleden na ecstasygebruik, meestal aan de gevolgen van hyperthermie. Onder hen waren 23 mannen en 9 vrouwen, van jong (17 jaar) tot oud (54 jaar) en zowel gebruikers die alleen ecstasy hadden genomen (14) als personen die dat combineerden met alcohol en/of drugs (18). Waarom juist zij overleden is ook achteraf slecht te verklaren, hetgeen de onvoorspelbaarheid van de drug onderstreept.

Informatieverzoeken over acute vergiftigingen

Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) voorziet artsen en andere hulpverleners van informatie over de mogelijke gezondheidseffecten en behandeling van acute vergiftiging ​[3]​.

  • Na cannabis (194 informatieverzoeken) was ecstasy (173 informatieverzoeken) de drug met het hoogste aantal telefonisch gemelde blootstellingen bij personen van 13 jaar en ouder.
  • Naast de telefonische raadplegingen kunnen ook risicoanalyses via de website www.vergiftigingen.info uitgevoerd worden. Deze website is vrij toegankelijk. Ecstasy stond hier op de eerste plaats met 684 risicoanalyses.
  • Het NVIC heeft een lichte daling van het aantal telefonische raadplegingen over ecstasy (MDMA) waargenomen (173 ten opzichte van 178 in 2019).

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    Schürmann L, Croes E, Vercoulen E, Valkenberg H. Monitor drugsincidenten: Factsheet 2019. Utrecht: Trimbos-instituut; 2020.
  2. 2.
    Wijers L, Croes E, Gresnigt F, Vreeker A, Van Litsenburg R, Brunt T, et al. Kenmerken en klinische gegevens van patiënten met ernstige ecstasyintoxicaties: Analyse van registratiegegevens van de Monitor Drugsincidenten. Utrecht: Trimbos-instituut; 2016.
  3. 3.
    Nugteren–van Lonkhuyzen JJ, Van Velzen AG, Mulder-Spijkerboer HN, Visser CC, Dijkman MA, Kan AA, et al. NVIC Jaaroverzicht 2021. Acute vergiftigingen bij mens en dier. Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, Universitair Medisch Centrum Utrecht. 2021.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.

Vergroot lettertype