HomeEcstasy6.6.2 Incidenten

6.6.2 Incidenten

Snel naar:

Sinds 2009 houdt de Monitor Drugsincidenten (MDI, zie bijlage B3) actuele gegevens bij over de aard en omvang van acute drugsgerelateerde gezondheidsincidenten bij patiënten die worden behandeld op de spoedeisende eerste hulp (SEH) van een ziekenhuis, door de ambulance, door forensisch artsen of op de EHBO van een grootschalig evenement. De monitor is niet landelijk dekkend, maar rapporteert vanuit peilstationregio’s in Nederland (vier regio’s in 2009; acht sinds 2011) ​[1]​​. De gegevens worden aangevuld met die van het Letsel Informatie Systeem (LIS), waarin de behandelingen wegens intoxicaties of letsels na drugsgebruik op 14 SEH’s zijn opgenomen. Daarnaast registreert het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) informatieverzoeken van artsen en andere medisch professionals over vermoede blootstellingen aan middelen. Bij beide bronnen worden intoxicaties niet analytisch/toxicologisch geverifieerd.

Monitor Drugsincidenten

Ecstasy-gerelateerde incidenten

  • In 2020 werd ecstasygebruik gemeld bij 380 (11%) van de 3.541 geregistreerde drugsincidenten, waarvan in 48% als enige gebruikte drug. Bij de rest werd ecstasy gebruikt in combinatie met een of meer andere drugs, meestal cocaïne (35%), GHB (34%) en/of amfetamine (26%).

De tabel hieronder geeft een overzicht over alle incidenten met ecstasy als enige drug in het registratiejaar 2020. Vanwege verschillen tussen de medische diensten worden gegevens uitgesplitst naar type dienst. Doorgaans worden de meeste ecstasy-intoxicaties gemeld door de EHBO-posten op grootschalige evenementen. Door de ingestelde coronamaatregelen vonden er echter geen (officiële) feesten of evenementen plaats na 13 maart 2020. Daardoor was het in 2020 door EHBO-diensten gemelde aantal incidenten minimaal.

  • In 2009 had 7% van de patiënten op de EHBO-posten een matige of ernstige ecstasy-intoxicatie en dit steeg tot 28% in 2015. Na 2015 daalde het aandeel matige en ernstige intoxicaties tot 14% in 2019. Van de 22 intoxicaties met ecstasy die in de periode van 1 januari tot 13 maart 2020 door EHBO-posten werden gemeld waren 9% matig en 9% ernstig.
  • Veruit de meeste incidenten met drugs bij EHBO-posten zijn ecstasy-gerelateerd. Wel fluctueert het aandeel ecstasy-intoxicaties van alle gemelde drugsintoxicaties op EHBO-posten over de jaren. Tussen 2009 en 2013 nam dit aandeel toe, van 39% in 2009 naar 62% in 2013. Daarna trad een daling in, van 56% (2014) en 48% (2015) naar 39% in 2016 en 2017. Deze afname lijkt deels samen te hangen met de snelle opkomst van 4-FA-gebruik vanaf 2013 (zie hoofdstuk 8). In 2017 draaide deze trend weer om en in 2018 steeg het aandeel incidenten met ecstasy weer naar 46%. In 2019 daalde het aandeel ecstasy-intoxicaties op EHBO-posten weer naar 41%. In de eerste drie maanden van 2020 was het aandeel incidenten met ecstasy als enige drug op EHBO-posten 58%. De EHBO-data van deze eerste weken van 2020 zijn echter geen representatieve steekproef en kunnen niet één-op-één worden vergeleken met voorgaande jaren, waarin bijvoorbeeld ook de zomerfestivals een belangrijke bron van incidenten waren.
  • Op jaarbasis lag het aandeel incidenten met ecstasy als enige drug in 2020 bij zowel ambulancediensten (4%), MDI- (5%) en LIS-ziekenhuizen (4%) als bij forensisch artsen (5%) lager dan in voorgaande jaren.
  • Ecstasy-incidenten worden doorgaans vooral gemeld door EHBO-posten. Het uitblijven van (officiële) feesten na 13 maart 2020 lijkt niet tot een verschuiving van die incidenten naar de andere diensten te hebben geleid. Deze bevindingen suggereren samen met de bevindingen uit § 6.1.2 dat in 2020 minder uitgaande jongeren en jongvolwassenen ecstasy gebruikten dan in 2019.

Kenmerken patiënten en incidenten gerelateerd aan gebruik van ecstasy

  • Vergeleken met andere middelen lag het aandeel vrouwen bij patiënten met een ecstasy-intoxicatie in 2020 relatief hoog: 37%. Gemiddeld over alle drugs was dit 25%.
  • Ook zijn de ecstasypatiënten relatief jong met een mediane leeftijd van 23 jaar in 2020. Alleen patiënten onder invloed van LSD (22 jaar), lachgas (21 jaar) en 2C-B (21 jaar) waren jonger.

Alle incidenten zijn ingedeeld in een lichte, matige of ernstige mate van intoxicatie.

  • Patiënten die na ecstasygebruik (als enige drug) worden behandeld op de EHBO zijn relatief minder zwaar onder invloed (22% matige, 5% ernstige intoxicatie, data t/m maart 2020) dan patiënten die op de spoedeisende hulp of door een ambulancedienst worden behandeld.
  • Het aandeel ernstige intoxicaties met ecstasy steeg bij ambulancediensten sinds 2017 gestaag. In 2020 was 58% van de patiënten bij die dienst ernstig onder invloed (2017: 16%).
  • In 43% van alle sinds 2009 geregistreerde incidenten met ecstasy als enige drug, was ook alcohol gebruikt, dat is vergelijkbaar als met andere middelen. Alcohol verhoogt het risico op (ernstiger) gezondheidsverstoringen na ecstasygebruik: het aandeel matige en ernstige ecstasyintoxicaties lag hoger als ecstasy gebruikt werd met alcohol (43%) dan zonder alcohol (27%).

Tabel 6.6.1           Incidenten met ecstasy als enige drug geregistreerd door de Monitor Drugsincidenten (MDI)
en het Letsel Informatie Systeem (LIS), 2019
.

Aanvullende analyses van MDI-gegevens die tussen 2009 en 2015 werden geregistreerd, tonen dat patiënten met een ernstige ecstasy-intoxicatie in vergelijking met patiënten met een lichte ecstasy-intoxicatie relatief vaker man zijn, vaker toerist, meer ecstasy gebruikten en ook vaker alcohol of andere drugs hadden gebruikt ​[2]​. In totaal werden 8.391 ecstasy-incidenten in deze periode in nationaalde peilstations geregistreerd.

  • De patiënten met een ernstige ecstasy-intoxicatie presenteerden zich met een veelheid aan verschijnselen: problemen in de bloedsomloop (veel te hoge of veel te lage hartslag, hoge bloeddruk, hartritmestoornissen), oververhitting (hyperthermie), bewustzijnsdalingen (van lichte bewustzijnsvermindering tot diep coma), psychiatrische verschijnselen (angst, paniek, psychose, hallucinaties en opwinding), neurologische stoornissen (zoals epileptische insulten), watervergiftiging (hyponatriëmie), een te hoge suikerconcentratie in het bloed (hyperglycemie) of te weinig zuurstof in het bloed (een verminderde zuurstofsaturatie).
  • Er werden uit de MDI-peilstations in deze periode 32 patiënten gemeld die overleden na ecstasygebruik, meestal aan de gevolgen van hyperthermie. Onder hen waren 23 mannen en 9 vrouwen, van jong (17 jaar) tot oud (54 jaar) en zowel gebruikers die alleen ecstasy hadden genomen (14) als personen die dat combineerden met alcohol en/of drugs (18). Waarom juist zij overleden is ook achteraf slecht te verklaren, hetgeen de onvoorspelbaarheid van de drug onderstreept.

Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum

Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) voorziet artsen en andere hulpverleners van informatie over de mogelijke gezondheidseffecten en behandeling van acute vergiftiging ​[3]​.

  • Na cannabis (232 informatieverzoeken) was ecstasy (176 informatieverzoeken) de drug met het hoogste aantal telefonisch gemelde blootstellingen bij personen van 13 jaar en ouder.
  • Naast de telefonische raadplegingen kunnen ook risicoanalyses via de website www.vergiftigingen.info uitgevoerd worden. Deze website is vrij toegankelijk. Ecstasy stond hier op de eerste plaats met 899 risicoanalyses.
  • Het aantal telefonische raadplegingen bij het NVIC over ecstasy (MDMA) was in 2021 ongeveer gelijk aan het aantal in 2020 (176 ten opzichte van 173 in 2020).

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    Schürmann L, Croes E, Vercoulen E, Valkenberg H. Monitor drugsincidenten: Factsheet 2020. Utrecht: Trimbos-instituut; 2021.
  2. 2.
    Wijers L, Croes E, Gresnigt F, Vreeker A, Van Litsenburg R, Brunt T, et al. Kenmerken en klinische gegevens van patiënten met ernstige ecstasyintoxicaties: Analyse van registratiegegevens van de Monitor Drugsincidenten. Utrecht: Trimbos-instituut; 2016.
  3. 3.
    Nugteren–van Lonkhuyzen JJ, Van Velzen AG, Mulder-Spijkerboer HN, Visser CC, Dijkman MA, Kan AA, et al. NVIC Jaaroverzicht 2021. Acute vergiftigingen bij mens en dier. Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, Universitair Medisch Centrum Utrecht. 2021.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.