Opioïden
Home ❯ Opioïden ❯ 5.5 Gebruik: internationale vergelijking

5.5 Gebruik: internationale vergelijking

Wijzigingsdatum: 09 | 06 | 2026

In deze paragraaf:

5.5.1 Opioïdengebruik onder volwassenen internationaal

Hoe verhoudt het opioïdengebruik in Nederland zich tot andere landen?

In het kort: In de Europese Unie (+ Noorwegen en Turkije) gebruikte naar schatting 0,3% van de volwassenen (15-64 jaar) illegale of niet-voorgeschreven opioïden in 2024. Heroïne is in de EU de meest gebruikte illegale opioïde, maar er wordt een opkomst gesignaleerd van nieuwe synthetische opioïden en oneigenlijk gebruik van medische opioïden. Vanwege verschillen in onder andere leeftijdsgroepen en meetmethoden kunnen we de gegevens over opioïdengebruik niet goed vergelijken met andere westerse landen buiten de EU.

Snel naar:
Europese Unie
Engeland en Wales  
Verenigde Staten
Canada
Australië

De cijfers van deze landen zijn niet direct te vergelijken door verschillen in onderzoeksmethoden en -populaties. Daarom kunnen we geen sterke conclusies trekken uit kleine verschillen. De resultaten laten wel zien welke landen een relatief hoog of laag percentage gebruikers hebben. Voor meer informatie, zie: Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina.

Hoe verhoudt het opioïdengebruik in Nederland zich tot andere landen in Europa?

Gebruik van illegale of niet-voorgeschreven opioïden komt weinig voor in de EU; heroïne meest gebruikte opioïde

Het gebruik van illegale of niet-voorgeschreven opioïden komt weinig voor in de Europese Unie (EU). Naar schatting heeft in 2024 0,3% van de volwassenen in de EU illegale of niet-voorschreven opioïden gebruikt. Dat komt neer op ongeveer 850.000 mensen, en is daarmee op ongeveer hetzelfde niveau als in 2023 ​[1]​.

Heroïne is in de EU de meest gebruikte illegale opioïde en verantwoordelijk voor een groot deel van de gezondheidslast die wordt toegeschreven aan het gebruik van illegale drugs. Er zijn echter signalen dat het problematisch gebruik van medische opioïden in Europa toeneemt. Ook zijn nieuwe synthetische opioïden langzaam in opkomst op de Europese markten. Deze stoffen worden soms aangetroffen vermengd met andere stoffen, zoals in nagemaakte medicatie.

Hoeveel mensen buiten de Europese Unie gebruiken opioïden?

Buiten de EU worden in westerse landen zoals Engeland en Wales, de Verenigde Staten, Canada en Australië ook gegevens verzameld over het gebruik van opioïden. De resultaten worden hieronder kort beschreven maar zijn door verschillen in o.a. leeftijdsgroepen en meetmethoden niet goed vergelijkbaar met de Nederlandse gegevens. Voor meer informatie, zie: Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina.

Engeland en Wales

In 2024/2025 gebruikte 0,1% of minder van de 16-59-jarige volwassenen in Engeland en Wales heroïne of illegale opiaten of methadon in het laatste jaar. Dit is vergelijkbaar met de vorige meting in 2023/2024 (<0,1%) ​[2]​.

Verenigde Staten

In 2022 gebruikte 0,4% van mensen van 12 jaar en ouder in de Verenigde Staten heroïne in het laatste jaar. Ook misbruikte 3,0% recept plichtige opioïden en gebruikte 0,2% illegaal geproduceerde fentanyl ​[3]​.

Canada

In 2023 gebruikte 0,1% van de mensen van 15 jaar en ouder in Canada heroïne in het laatste jaar en 0,1% gebruikte fentanyl zonder doktersrecept ​[4]​.

Australië

In 2022/2023 gebruikte 2,3% van mensen van 14 jaar en ouder in Australië enige opioïde in het laatste jaar. Als we kijken naar de specifieke middelen, gebruikte 0,1% heroïne, 2,2% gebruikte pijnmedicatie (incl. opioïde pijnstillers) zonder doktersrecept en 0,1% gebruikte methadon of buprenorfine ​[5]​.

Opioïdengebruik wordt waarschijnlijk onderschat 

De onderzoeken naar het gebruik van drugs worden uitgevoerd door middel van vragenlijstonderzoeken onder de algemene bevolking. Het gebruik van opioïden kan echter voorkomen onder gemarginaliseerde bevolkingsgroepen, die doorgaans niet worden meegenomen in dit soort onderzoeken of daarin ondervertegenwoordigd zijn. Hierdoor is het waarschijnlijk dat het daadwerkelijke gebruik van opioïden wordt onderschat. Daarbij komt dat onder opioïden verschillende groepen middelen worden verstaan. Dit kunnen illegale opioïden zijn, zoals heroïne of illegaal geproduceerde fentanyl, maar ook voorgeschreven opioïde pijnstillers zoals oxycodon en morfine. Daarnaast vallen ook middelen zoals methadon en buprenorfine hieronder, die vaak worden ingezet bij de behandeling van opioïdenverslaving.

Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina
Vragenlijstonderzoeken in de algemene bevolking

In verschillende landen wordt regelmatig onderzoek gedaan naar het drugsgebruik in de algemene bevolking. De gegevens komen uit vragenlijstonderzoeken onder representatieve groepen volwassenen. De cijfers op deze pagina zijn afkomst uit lidstaten van de Europese Unie (+Noorwegen en Turkije) ​[1]​, Engeland en Wales ​[2]​, de Verenigde Staten ​[3]​, Canada ​[4]​ en Australië ​[5]​. Deze landen hebben relatief vergelijkbare sociaaleconomische en culturele omstandigheden als Nederland, hoewel er ook verschillen zijn die invloed kunnen hebben op het opioïden-gebruik. Dit maakt het interessant om het opioïdengebruik in Nederland te vergelijken met deze landen.

De resultaten van deze onderzoeken zijn echter niet rechtstreeks vergelijkbaar vanwege verschillen in peiljaar, leeftijdsgroepen, meetmethoden en steekproefgrootte. Bovendien worden bepaalde groepen vaak volledig buiten de steekproeven van algemene bevolkingsonderzoeken gelaten, wat relevant is omdat deze groepen mogelijk hogere percentages drugsgebruik hebben. Dit betreft bijvoorbeeld daklozen en mensen die in bepaalde instellingen verblijven, zoals gevangenissen. In Engeland en Wales worden bijvoorbeeld ook studenten die in studentenhuizen wonen niet meegenomen. In landen waar een sterk stigma rondom drugsgebruik heerst, kunnen mensen daarnaast minder eerlijk antwoord geven over hun gebruik, wat kan leiden tot een onderschatting van het werkelijke niveau van drugsgebruik.

Er zijn ook wereldwijde gegevens over het gebruik van drugs beschikbaar, afkomstig uit het World Drug Report van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Deze gegevens worden aangeleverd door lidstaten, maar er kunnen aanzienlijke verschillen zijn in de kwaliteit van deze gegevens. Dit komt door variaties in onderzoeksmethoden, beschikbare middelen/capaciteit om onderzoek te doen, definities van drugsgebruik, stigma en de frequentie van de gegevensverzameling. Vanwege deze beperkingen rapporteren wij voor landen niet de gegevens uit deze wereldwijde studies, maar de gegevens van onderzoek dat door de afzonderlijke landen zelf is gedaan.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    EUDA. European Drug Report 2026: Trends and Developments. 2026.
  2. 2.
    Drug misuse in England and Wales: year ending March 2025. Office for National Statistics (ONS); 2025.
  3. 3.
    2022 National Survey on Drug use and Health (NSDUH) Detailed Tables . Substance Abuse and Mental Health Services Administration; 2023.
  4. 4.
    Canadian Substance Use Survey (CSUS): summary of results for 2023. Health Canada; 2024.
  5. 5.
    National Drug Strategy Household Survey 2022–2023. Australian Institute of Health and Welfare ; 2025.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.

In deze paragraaf:

Start met typen en klik op zoeken

Accessibility by WAH