Psychedelica
Home ❯ Hulpvraag en incidenten ❯ 18.6 Hulpvraag en incidenten

18.6 Hulpvraag en incidenten

Wijzigingsdatum: 05 | 11 | 2026

In deze paragraaf:

18.6.1 Verslavingszorg

Hoeveel mensen worden behandeld in de verslavingszorg voor psychedelicaproblematiek?

In het kort: Psychedelicaproblematiek komt bijna niet voor in de verslavingszorg. In 2025 werden er 8 mensen behandeld in de verslavingszorg voor psychedelicaproblematiek. Het aantal psychedelicacliënten in de verslavingszorg schommelde tussen 2016 en 2025, al bleef het aandeel ten opzichte van het totaal aantal cliënten in de verslavingszorg vanwege drugs telkens minder dan 1% (tussen de 1 en 12). Psychedelica zouden mogelijk effectief kunnen zijn bij de behandeling van verslaving, maar er zijn grotere en methodologisch betere studies nodig.

In 2025 werden er 8 mensen behandeld in de verslavingszorg voor psychedelicaproblematiek

Psychedelicaproblematiek komt bijna niet voor in de verslavingszorg. In 2025 werden volgens het LADIS 8 mensen behandeld in de verslavingszorg voor psychedelicaproblematiek (waarvan 7 voor LSD en 1 voor paddo’s) ​​[1]​​​. Het gaat hierbij alleen om mensen bij wie de psychedelicaproblematiek staat geregistreerd als de enige of de belangrijkste reden voor de behandeling. We noemen dit ook wel ‘primaire’ psychedelicacliënten.

Psychedelica valt in de gegevens van het LADIS onder de restcategorie “overige middelen”. De registratie van de specifieke middelen in deze categorie wordt nog niet bij alle instellingen even goed uitgevoerd, maar verbetert wel over de tijd. Zo werden er 334 gevallen geregistreerd als “overige drugs”, 263 als “meervoudige verslaving”, en 84 gevallen als “drugsverslaving”; mogelijk zaten hier ook cliënten met psychedelicaproblematiek tussen.

Het aantal cliënten in de verslavingszorg voor psychedelicaproblematiek schommelt sinds 2016 tussen de 1 en 12 cliënten. Niet alle verslavingszorg instellingen leveren gegevens aan het LADIS, het genoemde aantal is dus een onderschatting van het totaal aantal cliënten in de verslavingszorg voor psychedelicaproblematiek. Volgens het LADIS leverden in 2024 ongeveer 85-90% van gespecialiseerde verslavingszorginstellingen data aan (zie: Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina).

Hoe behandelt de verslavingszorg mensen met psychedelicaproblematiek?

De verslavingszorg is onderdeel van de gezondheidszorg. De verslavingszorg helpt mensen die een stoornis hebben in drugs-, alcohol-, of medicatiegebruik, of een gokstoornis of een andere gedragsverslaving. Psychedelica staan niet bekend als verslavend en misbruik of afhankelijkheid van psychedelica wordt weinig gezien binnen de verslavingszorg. Er is dan ook weinig onderzoek gedaan naar de behandeling van verslaving aan psychedelica en psychedelica zijn niet opgenomen in de ‘Multidisciplinaire richtlijn Stoornissen in het gebruik van cannabis, cocaïne, amfetamine, ecstasy, GHB en benzodiazepines’ ​​​​[2]​​.

Psychedelica bij de behandeling van verslaving?

Momenteel wordt onderzocht of psychedelica effectief kunnen zijn bij de behandeling van verslaving. De beschikbare studies zijn nog relatief klein in omvang en hebben diverse methodologische beperkingen. De meeste onderzoeken lijken te wijzen op een positief effect van zowel klassieke als atypische psychedelica – vaak in combinatie met psychotherapie – bij de behandeling van verschillende verslavingen ​​[3–5]​​. Behandeling met psychedelica kan leiden tot verbeteringen in motivatie, craving, gebruik en/of abstinentie. Ook lijken de verbeteringen vaak langdurig aan te houden (van 3 tot 24 maanden). Daarbij gaat het vaak om behandeltrajecten met één of enkele doseringssessies in combinatie met psychotherapeutische begeleiding.

Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina
Het LADIS

De gegevens over het aantal mensen in behandeling in de verslavingszorg voor medicatieproblematiek zijn afkomstig van het Landelijk Alcohol en Drugs Informatiesysteem (LADIS). Verslavingszorginstellingen leveren gepseudonimiseerde gegevens over hun cliënten aan het LADIS. Tussen 2015 en 2022 konden er geen nieuwe gegevens worden verzameld in verband met een aanscherping van de privacywet. Per 1 juli 2022 is de aanvullende wettelijke grondslag geregeld voor het aanleveren van deze gegevens. Hierna kon de gegevensverzameling van het LADIS weer gestart worden. Vanaf 2023 zijn er weer verschillende rapportages van het LADIS verschenen ​​[1]​​. In 2025 waren er 34 deelnemende verslavingsinstellingen die data leverden aan LADIS, waarvan 14 instellingen dit gedurende de afgelopen tien jaar consequent hebben gedaan.  Ten opzichte van 2024 leverden drie extra instellingen gegevens aan het LADIS. 

Gegevens over het aantal cliënten in behandeling kunnen informatie geven over (trends in) de hulpvraag en kunnen een indirecte indicator zijn voor trends in problematisch gebruik. Echter zoekt maar een deel van de probleemgebruikers hulp bij de verslavingszorg. Onderzoek laat zien dat mensen die professionele hulp zoeken vaak ernstigere problemen hebben dan mensen die dit (nog) niet doen. Ook hebben ze vaker last van andere bijkomende psychische problemen ​​[6,7]​​.

Per 2026 heeft LADIS de methode voor het tellen van unieke cliënten aangescherpt. Hierdoor worden alleen cliënten meegeteld die in het betreffende rapportagejaar contact hebben gehad met de zorg. Deze methodologische herziening is met terugwerkende kracht toegepast, ook in de cijfers van de NDM, zodat trends vergelijkbaar blijven. Hierdoor wijken de cijfers een beetje af van eerdere rapportages en vallen ze meestal iets lager uit. 

Beperkingen van het LADIS

Er zijn een aantal factoren die van invloed kunnen zijn op het aantal geregistreerde cliënten in de verslavingszorg. (Nog) niet alle verslavingszorginstellingen leveren gegevens aan het LADIS. De afgelopen jaren zijn er wel steeds meer instellingen bijgekomen. Omdat dit de trends kan beïnvloeden rapporteert het LADIS zowel de trends van alle deelnemende instellingen als uitsluitend van de instellingen die gedurende de gehele periode tussen 2016 en 2025 gegevens hebben aangeleverd. In 2025 werden 14 instellingen aangemerkt als constant leverende instellingen, een minder dan in 2024. Volgens een ruwe schatting van LADIS uit 2024 levert ongeveer 85-90% van de gespecialiseerde verslavingszorginstellingen gegevens aan. Niet-aangesloten instellingen zijn doorgaans kleiner en bereiken mogelijk een andere doelgroep dan de instellingen die wel gegevens aanleveren. Bij sommige van de deelnemende instellingen is er sprake van onderregistratie. Ook leveren niet alle instellingen de gegevens over het type middel even specifiek aan. Zo gebruiken sommige instellingen nog verzamelcategorieën, zoals “opiaten” of “overige middelen”. Gegevens over specifieke middelen kunnen dus ‘verborgen’ zijn in deze verzamelcategorieën. Daarnaast kunnen mensen ook buiten de verslavingszorg hulp krijgen, bijvoorbeeld bij de reguliere GGZ, in de huisartsenpraktijk, bij vrijgevestigde psychologen of via anonieme eHealth. Tot slot lijkt er sprake van slechts een beperkte capaciteit in de verslavingszorg, zo is er in de afspraken met verzekeraars sprake van een behandelplafond. Wanneer het behandelplafond voortijdig wordt bereikt, kan de behandelcapaciteit onder druk komen te staan. Samen met de personeelstekorten in de verslavingszorg kan dit ertoe leiden dat het aantal behandelde cliënten mogelijk stabiel blijft, terwijl de behoefte aan zorg groter wordt.  

Er staan ook nog mensen met een hulpvraag op het gebied van middelenproblematiek op een wachtlijst voor hulp in de verslavingszorg. Hoeveel mensen dit precies zijn is niet bekend. Volgens het GGZ-wachttijdendashboard bedraagt de gemiddelde landelijke totale wachttijd voor de diagnosegroep ‘Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen’ (16 MID) 8 weken. De wachttijden verschillen echter per zorgkantoorregio ​[8]​.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    Wisselink D, Van der Slink J, Regtop V. Kerncijfers Verslavingszorg 2016-2025 [Internet]. Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS) Stichting IVZ; 2025 p. 1–128. Available from: https://www.ladis.eu/nl/publicaties/kerncijfers
  2. 2.
    Hendriks V, Blanken P, Croes E, Schippers G, Schellekens A, Stollenga M, et al. Multidisciplinaire richtlijn Stoornissen in het gebruik van cannabis, cocaïne, amfetamine, ecstasy, GHB en benzodiazepines. Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGz; 2018.
  3. 3.
    van den Brink W, Breeksema JJ, Vermetten E, Schoevers R. Psychedelics in the treatment of substance use disorders and psychosis (Article in Dutch). Vol. 62, Tijdschrift voor psychiatrie. 2020. p. 650–658.
  4. 4.
    Sharma R, Batchelor R, Sin J. Psychedelic Treatments for Substance Use Disorder and Substance Misuse: A Mixed Methods Systematic Review [Internet]. Vol. 55, Journal of Psychoactive Drugs. 2023. p. 612–30. Available from: https://api.semanticscholar.org/CorpusID:257623319
  5. 5.
    van der Meer PB, Fuentes JJ, Kaptein AA, Schoones JW, de Waal MM, Goudriaan AE, et al. Therapeutic effect of psilocybin in addiction: A systematic review [Internet]. Vol. 14, Frontiers in Psychiatry. 2023. Available from: https://www.frontiersin.org/journals/psychiatry/articles/10.3389/fpsyt.2023.1134454
  6. 6.
    Tuithof M. Drinking Distilled: onset, course and treatment of alcohol use disorders in the general population. Universiteit van Amsterdam; 2015.
  7. 7.
    Van der Pol P, Liebregts N, De Graaf R, D.J. Korf, Van den Brink W, Van Laar M. Facilitators and barriers in treatment seeking for cannabis dependence. Vol. 133, Drug and Alcohol Dependence. 2013. p. 776–80.
  8. 8.
    Vektis. Wachttijden ggz dashboard [Internet]. Nederlandse Zorgautoriteit. 2026. Available from: https://www.vektis.nl/zorgprisma/geestelijke-gezondheidszorg/wachttijden-ggz-dashboard#field_89008ab359e4a46cf33b2f4c2c662615

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.

In deze paragraaf:

Start met typen en klik op zoeken

Accessibility by WAH