HomeCocaïne4.2 Gebruik: algemene bevolking

4.2 Gebruik: algemene bevolking

Let op: er zijn nieuwe kerncijfers over cocaïnegebruik in 2021, deze zijn te vinden in de Kerncijfertabel Gezondheidsenquête. De gegevens worden later dit jaar verwerkt in de paragrafen, wanneer ook de aanvullende analyses en significantie toetsen zijn uitgevoerd.

Gegevensbronnen

Deze paragraaf beschrijft kerncijfers over het gebruik van cocaïne in de bevolking van 18 jaar en ouder op basis van de Gezondheidsenquête, jaarlijks uitgevoerd door het CBS in samenwerking met het RIVM en het Trimbos-instituut. Aanvullende gegevens zijn afkomstig uit de tweejaarlijkse Aanvullende Module Middelen van de Leefstijlmonitor (LSM-A) 2020 (zie bijlage A1 en A2). Daar waar resultaten zijn opgenomen uit de LSM-A, wordt dit apart vermeld.

De coronapandemie heeft mogelijk invloed gehad op het cocaïnegebruik in de algemene bevolking. Op basis van de cijfers uit de Gezondheidsenquête kunnen hierover echter geen uitspraken worden gedaan. De gegevens die worden gepresenteerd zijn namelijk door het hele jaar 2020 verzameld. Omdat vaak terug wordt gevraagd naar een periode van één jaar voor het afnemen van de vragenlijst (laatste-jaar-gebruik), hebben de cijfers deels betrekking op het gedrag van de deelnemers in het jaar 2019. Meer informatie over de impact van de coronapandemie op het gebruik van cocaïne is te vinden in § 4.1.2.

Naast gegevens over het gebruik van cocaïne in de algemene bevolking en demografische verschillen in Nederland, wordt er beperkt gebruik gemaakt van rioolwateranalyses. Deze gegevens worden hieronder en in § 4.5.1 genoemd. Het is nog onduidelijk tot in hoeverre een goede regionale vergelijking gemaakt kan worden tussen verschillende regio’s en in de mate van het drugsgebruik op basis van analyses van het rioolwater (zie Bijlage B7). Het gaat hieronder om de rioolwateranalyses met gegevens over het drugsgebruik in 3 Nederlandse steden ​[1]​.

4.2.1 Kerncijfers en trends algemene bevolking

Kerncijfers 2020

In 2020 had naar schatting 1 op de 19 Nederlanders van 18 jaar en ouder ooit cocaïne gebruikt (zie onderstaande tabel). Het percentage gebruikers in het afgelopen jaar is 1,6% en minder dan 1% gebruikte cocaïne in de afgelopen maand. Dit komt neer op 740 duizend volwassen Nederlanders die ooit cocaïne gebruikten en 80 duizend die dat de afgelopen maand nog deden.

Tabel 4.2.1 Percentage en absolute aantal cocaïnegebruikers in de bevolking van 18 jaar en ouder.

Trends in cocaïnegebruik

Vanaf 2015 zijn jaarlijks vergelijkbare gegevens beschikbaar over het gebruik van cocaïne in de algemene bevolking in de leeftijdsgroep van 18 jaar en ouder (zie bijlage A1).

  • Het ooitgebruik van cocaïne ligt sinds 2016 op hetzelfde niveau (zie onderstaande figuur).
  • Ook het laatste-jaar-gebruik en het laatste-maand-gebruik liggen sinds 2015 op hetzelfde niveau, er zijn in deze periode geen statistisch significante verschillen gevonden.
  • Een beschrijving van de trends in cocaïnegebruik voor de leeftijdsgroep 15-64 jaar en 15-34 jaar (de internationale standaard leeftijdsgroep van het EMCDDA) is in bijlage A3 te vinden.
  • Hoewel landelijke cijfers uit de Gezondheidsenquête niet op een toename wijzen in de algemene bevolking, is er mogelijk wel sprake van een toename in specifieke groepen. Onderzoek onder mensen die uitgaan in Den Haag laat bijvoorbeeld een toename zien in het gebruik van cocaïne ​[2]​​, en ook onderzoek uit eerdere jaren onder uitgaanspubliek in Amsterdam laat een toename zien ​[3]​. Ook rioolwateranalyses suggereren dat het gebruik van cocaïne is toegenomen tussen 2011 en 2021, in elk geval in de drie grote steden Amsterdam (+37,7% cocaïne load), Utrecht (+48,6% cocaïne load) en Eindhoven (+42,6% cocaïne load) (zie § 4.5). Hierbij moeten wel de kanttekeningen in acht worden genomen zoals beschreven in de Bijlagen (zie bijlage B7).

Figuur 4.2.1 Cocaïnegebruik in de bevolking van 18 jaar en ouder vanaf 2015, naar geslacht

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    EMCDDA. Wastewater analysis and drugs — a European multi-city study: Page last updated: March 2022 [Internet]. 2022. Available from: https://www.emcdda.europa.eu/publications/html/pods/waste-water-analysis_en#source-data
  2. 2.
    Van Dijk A, Van der Meer R, Gerrits N, Hastan P, Bloema F, Kronenburg L. HUO 2019/2020: Een onderzoek naar uitgaansgedrag van jongeren uit Den Haag. GGD Haaglanden, Productgroep Epidemiologie en Gezondheidsbevordering, Afdeling Epidemiologie; 2020.
  3. 3.
    D.J. Korf, T. Nabben, A. Benschop. Antenne 2018: Trends in alcohol, tabak en drugs bij jonge Amsterdammers. Rozenberg Publishers; 2019.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.