Hoeveel studenten gebruiken ADHD-medicatie zonder doktersvoorschrift?
In het kort: In 2023 gebruikte 2,7% van de mbo-studenten van 16 jaar en ouder in het laatste jaar ADHD-medicatie zoals Ritalin of Concerta zonder doktersvoorschrift. Minder dan 1% gebruikte modafinil zonder voorschrift. Bij studenten op het hbo- en de universiteit lag dit percentage in 2025 op 3,3%.
Snel naar:
Mbo-studenten
Hbo- en universiteitsstudenten
Hoeveel mbo-studenten gebruiken ADHD-medicatie zonder doktersvoorschrift?
Ongeveer één op de vijftig mbo-studenten gebruikte in het laatste jaar ADHD-medicatie zonder doktersvoorschrift
In 2023 had ongeveer één op de twintig (5,2%) mbo-studenten van 16 jaar en ouder ooit Ritalin of Concerta (ADHD-medicijnen met de werkzame stof methylfenidaat) gebruikt zonder doktersvoorschrift, ongeveer één op de vijftig (2,7%) deed dit in het laatste jaar. Minder dan 1% van de mbo-studenten heeft modafinil zonder doktersvoorschrift gebruikt (ooit, laatste jaar) [1].
Bij de vraagstelling over ADHD-medicatie werden naast de merknamen Ritalin en Concerta ook de werkzame stoffen van ADHD-medicijnen genoemd, namelijk methylfenidaat en dexamfetamine. Het is niet duidelijk of ook het gebruik van ADHD-medicatie met andere merknamen, zoals Medikinet en Equasym, of andere soorten ADHD-medicatie door studenten is meegenomen in het antwoord.
Meer jongens dan meisjes hebben ooit Ritalin of Concerta gebruikt zonder doktersvoorschrift; modafinil verschilt niet tussen jongens en meisjes
Het gebruik van Ritalin of Concerta zonder doktersvoorschrift ooit in het leven was hoger onder jongens (5,9%) dan onder meisjes (4,2%). Het gebruik in het laatste jaar verschilde niet tussen jongens en meisjes. Voor het gebruik (ooit, laatste jaar) van modafinil zonder doktersvoorschrift waren er geen verschillen tussen jongens en meisjes [1].
Gebruik van Ritalin, Concerta of modafinil zonder doktersvoorschrift is niet veranderd tussen 2021 en 2023
Het gebruik van Ritalin, Concerta of modafinil zonder doktersvoorschrift ooit in het leven is in 2023 onder 16-18-jarige mbo-studenten (Ritalin of Concerta 3,9%; modafinil 0,6%) niet veranderd vergeleken met de vorige meting in 2021 (Ritalin of Concerta 4,8%; modafinil 0,4%) [1].
Deze trendgegevens zijn berekend voor 16-18-jarigen en wijken daarom af van de hierboven genoemde percentages over alle mbo-studenten van 16 jaar en ouder. Het gebruik in het laatste jaar is in 2023 voor het eerst uitgevraagd waardoor er geen trendgegevens zijn.
Regionale gegevens over het gebruik van ADHD-medicatie onder mbo-studenten
In 2021 is vragenlijstonderzoek gedaan onder mbo-studenten in Amsterdam. In 2021 had 6,4% van de Amsterdamse mbo-studenten van 16 jaar en ouder in het laatste jaar ADHD-medicatie, zoals Ritalin of Concerta, gebruikt. 5,3% gebruikte de medicatie op doktersvoorschrift, 1,4% gebruikte (ook) zonder recept [2]. Zie: Antenne Amsterdam 2021.
Hoeveel studenten van het hbo en de universiteit gebruiken ADHD-medicatie zonder doktersvoorschrift?
Ongeveer één op de drieëndertig hbo- en universiteitsstudenten gebruikte in het laatste jaar ADHD-medicatie zonder doktersrecept
In 2025 had ongeveer één op de drieëndertig (3,3%) studenten van het hbo en de universiteit (wo) van 16 jaar en ouder in het laatste jaar ADHD-medicatie (methylfenidaat/dexamfetamine en/of modafinil) gebruikt zonder doktersrecept [3].
Volgens eerdere cijfers uit 2023 gebruikte 90% deze middelen bij het studeren of tentamens [4]. Het is echter niet aangetoond dat ADHD-medicatie daadwerkelijk de concentratie en prestaties verhoogt bij personen zonder ADHD [5,6].
Vanwege de lage respons (in 2025 5,9% van het totaal aantal studenten van de 23 deelnemende instellingen), geven deze cijfers een indicatie van het middelengebruik, maar kunnen ze niet worden gezien als precieze schattingen van het gebruik in de totale studentenpopulatie (zie ook: Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina).
Gebruik van ADHD-medicatie zonder doktersrecept komt in sommige groepen hbo- en universiteitsstudenten meer voor dan in andere groepen
De kans op het gebruik van ADHD-medicatie zonder doktersrecept in het laatste jaar onder hbo- en universiteitsstudenten was groter onder 16-21-jarigen dan onder 30-plussers [3]. Zie het rapport van de Monitor Mentale Gezondheid en Middelengebruik Studenten hoger onderwijs voor de samenhang met andere persoonlijke factoren en sociale en maatschappelijk context.
Gebruik van ADHD-medicatie zonder doktersrecept in het laatste jaar is onder hbo- en universiteitsstudenten niet veranderd sinds 2021
Vergeleken met de eerste meting in 2021 en de vorige meting in 2023 is het percentage studenten dat in het laatste jaar ADHD-medicatie zonder doktersrecept heeft gebruikt in 2025 niet veranderd [3].
Aanvullende informatie
Bronnen
- 1.K. Morren, S. Van Dorsselaer, K. Monshouwer. Factsheet: Middelengebruik onder mbo-studenten 2023. Trimbos-instituut; 2024.
- 2.Benschop A, Nabben T. Antenne Amsterdam 2021: Trends in gebruik van alcohol, tabak, cannabis en andere drugs. Amsterdam: Hogeschool van Amsterdam; 2022.
- 3.J. Nuijen, M. Busch, K. Winkens, A. Verweij, J. Dopmeijer, M. Buijs, et al. Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hbo en wo 2025. RIVM en Trimbos-instituut; 2025.
- 4.Nuijen J, Verweij A, Dopmeijer J, Van Wamel A, Schouten F, Buijs M, et al. Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hoger onderwijs 2023. RIVM en Trimbos-instituut; 2023.
- 5.Beyer C, Staunton C, Moodley K. The implications of Methylphenidate use by healthy medical students and doctors in South Africa. Vol. 15, BMC Medical Ethics. 2014. p. 20.
- 6.A Roberts C, Jones A, Sumnall H, H Gage S, Montgomery C. How effective are pharmaceuticals for cognitive enhancement in healthy adults? A series of meta-analyses of cognitive performance during acute administration of modafinil, methylphenidate and D-amphetamine [Internet]. Vol. 38, European Neuropsychopharmacology. 2020. p. 40–62. Available from: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0924977X20302145
Hoe te verwijzen
Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.