HomeSlaap- en kalmeringsmiddelen10.2.2 Veranderingen in het gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen onder volwassenen

10.2.2 Veranderingen in het gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen onder volwassenen

Is het gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen onder volwassenen veranderd?

In het kort: Het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen is in 2024 onveranderd ten opzichte van de eerste meting in 2016 en de vorige meting in 2022. Dit geldt ook voor het gebruik (ook) zonder recept.

Gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen in 2024 onveranderd ten opzichte van de eerste meting in 2016 en de vorige meting in 2022

Vergeleken met de eerste meting in 2016 is het gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen in 2024 op ongeveer hetzelfde niveau. Dit geldt voor het gebruik ooit in het leven, in het laatste jaar en in de laatste maand. Ook het laatste-jaar en laatste-maand-gebruik (ook) zonder recept is in 2024 op ongeveer hetzelfde niveau als in 2016.

Ook vergeleken met de vorige meting in 2022 is het gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen in 2024 onveranderd. Dit geldt voor het gebruik ooit in het leven, in het laatste-jaar en in de laatste-maand. Ook geldt dit voor het laatste-jaar- en laatste-maand-gebruik (ook) zonder recept.

Laatste-jaar-gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen sinds eerste meting in 2016 gedaald onder vrouwen, sinds vorige meting in 2022 gestegen onder mannen

Hoewel het laatste-jaar-gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen in de totale groep volwassenen van 18 jaar en ouder in 2024 ongeveer gelijk was vergeleken met de eerste meting in 2016, daalde het laatste-jaar-gebruik significant onder vrouwen van 13,4% naar 11,4%. Onder mannen bleef het gebruik ongeveer gelijk.

Vergeleken met de vorige meting steeg het laatste-jaar-gebruik onder mannen van 6,4% in 2022 naar 7,7% in 2024. Onder vrouwen bleef het laatste-jaar-gebruik ten opzichte van de vorige meting in 2022 ongeveer gelijk.

Laatste-jaar-gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen (ook) zonder recept sinds vorige meting in 2022 gedaald onder vrouwen

Vergeleken met de eerste meting in 2016 was het laatste-jaar-gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen (ook) zonder recept in 2024 op ongeveer hetzelfde niveau onder zowel mannen als vrouwen. Vergeleken met de vorige meting in 2022 daalde het gebruik onder vrouwen van 4,4% naar 3,4%. Onder mannen bleef het gebruik ongeveer gelijk.

Laatste-jaar-gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen tussen 2016 en 2024 alleen gedaald onder 50-plussers

Vergeleken met de eerste meting in 2016 is het laatste-jaar-gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen in 2024 alleen significant gedaald onder 50-plussers, van 13,1% naar 10,5%. Onder de andere leeftijdsgroepen bleef het laatste-jaar gebruik ongeveer gelijk. Vergeleken met de vorige meting in 2022 bleef het laatste-jaar-gebruik onder alle leeftijdsgroepen onveranderd.

Het laatste-jaar-gebruik (ook) zonder recept lag in 2024 onder alle leeftijdsgroepen op ongeveer hetzelfde niveau als bij de eerste meting in 2016 en de vorige meting in 2022.

Laatste-jaar-gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen tussen 2016 en 2024 alleen gedaald onder volwassenen met een opleiding op het basisonderwijs, lbo, mavo, vmbo of mbo niveau 1

Vergeleken met de eerste meting in 2016 is het laatste-jaar-gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen in 2024 alleen significant gedaald onder volwassenen met een opleiding op het basisonderwijs, lbo, mavo, vmbo of mbo niveau 1. Onder de andere opleidingsniveaus bleef het laatste-jaar-gebruik op ongeveer hetzelfde niveau. Vergeleken met de vorige meting in 2022 is het laatste-jaar-gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen in 2024 onder alle opleidingsniveaus ongeveer gelijk gebleven.  

Het laatste-jaar-gebruik (ook) zonder recept lag in 2024 onder alle opleidingsniveaus op ongeveer hetzelfde niveau als bij de eerste meting in 2016 en de vorige meting in 2022.

Laatste-jaar-gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen onveranderd onder volwassenen in alle stedelijkheidsniveaus

Het laatste-jaar-gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen was in 2024 onder volwassenen in alle stedelijkheidsniveaus op ongeveer hetzelfde niveau als bij de eerste meting in 2016 en de vorige meting in 2022. Hetzelfde geldt voor het laatste-jaar-gebruik (ook) zonder recept.  

Het laatste-jaar-gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen tussen 2022 en 2024 onveranderd onder alle herkomstgroepen

Het laatste-jaar-gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen bleef tussen 2022 en 2024 op ongeveer hetzelfde niveau onder alle herkomstgroepen. Hetzelfde geldt voor het laatste-jaar-gebruik (ook) zonder recept.

Sinds 2022 hanteert het CBS een nieuwe indeling naar herkomst, er zijn daarom geen trendgegevens beschikbaar tussen 2016 en 2022.

Landelijke cijfers over middelengebruik onder volwassenen

Landelijke prevalentiecijfers over middelengebruik onder volwassenen worden verzameld in de Leefstijlmonitor. De Leefstijlmonitor bestaat uit meerdere bronnen. Voor drugs gaat het om de Gezondheidsenquête (GE) en de Aanvullende Module Middelen (LSM-A Middelen) Beide onderzoeken zijn representatief voor de volwassen Nederlandse bevolking. Zie voor meer informatie: Bijlage A.

Verdiepende gegevens over middelengebruik komen uit de Aanvullende Module Middelen (LSM-A Middelen). De LSM-A Middelen is een aparte verdiepende vragenlijst die sinds 2016 om de twee jaar wordt uitgezet. De vragenlijsten worden meestal digitaal afgenomen, maar ook via een (telefonisch) interview. Bij het persoonlijke interview vullen deelnemers gevoelige vragen over bijvoorbeeld drugsgebruik zelf in via een computer. De LSM-A Middelen bevat naast de vragen over de middelen die in de GE worden meegenomen ook vragen over middelen zoals truffels, nieuwe psychoactieve stoffen (NPS) en psychoactieve medicatie. Daarnaast worden sommige drugs, zoals cocaïne en crack, apart uitgevraagd, terwijl deze in de GE onder één categorie vallen. Ook worden aanvullende vragen gesteld over gebruiksfrequentie, aankooplocaties, gezondheidsproblemen en hulpzoekgedrag. In 2024 vulden 10.085 volwassenen van 18 jaar en ouder de vragenlijst van de LSM-A Middelen in.

Aanvullende informatie

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2025. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.