Hoeveel uitgaanders gebruiken slaap- en kalmeringsmiddelen?

In het kort: Ongeveer 4% van de uitgaanders had in 2023 in het laatste jaar benzodiazepinen zonder doktersrecept gebruikt. Designer benzodiazepinen (zoals bromazolam, etizolam, pyrazolam) worden ook gebruikt onder uitgaanders. Binnen het Amsterdamse uitgaansleven wordt gesignaleerd dat slaap- en kalmeringsmiddelen ná het uitgaan worden gebruikt als slaapmiddel, demper of ontspanner.

Wat verstaan we onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen?

Deze pagina gaat over middelengebruik onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen (ook wel: ‘uitgaanders’). Het landelijk onderzoek waarvan de resultaten hier worden beschreven heeft als doelgroep 16- tot en met 35-jarigen die het afgelopen jaar minstens één keer een feest, festival, club of discotheek hebben bezocht ​[1]​. Belangrijk om te weten is dat dit niet alle uitgaande jongeren in Nederland omvat. Jongeren die bijvoorbeeld alleen naar een kroeg, keet of thuisfeestje gaan, vallen buiten deze groep en zijn dus niet meegenomen. Zie voor meer informatie: Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina. Naast de landelijke cijfers bespreken we ook opvallende bevindingen uit onderzoek in Amsterdam ​[2]​. Omdat het Amsterdamse uitgaansleven vaak trendsettend is, kunnen signalen van daar inzicht geven in nieuwe ontwikkelingen in middelengebruik in het uitgaansleven.

Ongeveer 4% van de uitgaanders heeft in het laatste jaar benzodiazepinen zonder doktersrecept gebruikt

In 2023 had 4,1% van de uitgaande jongeren en jongvolwassenen (16 t/m 35 jaar) in Nederland in het laatste jaar benzodiazepinen zonder doktersrecept gebruikt. Minder dan één op de tien (7,9%) had ooit in het leven benzodiazepinen zonder doktersrecept gebruikt. Benzodiazepinen stonden daarmee op de tweede plaats wat betreft het percentage gebruikers van medicijnen zonder doktersrecept in het laatste jaar, na ADHD-middelen ​[1]​.

Ook designer benzodiazepinen (zoals bromazolam, etizolam, pyrazolam) worden onder uitgaanders gebruikt. Lees meer over het gebruik van designer benzodiazepinen en andere NPS onder uitgaanders op deze pagina. 

Uitgaanders met een opleiding op het basisonderwijs, vmbo, mavo of mbo-1 en 30-35-jarigen zijn vaker gebruikers van benzodiazepinen zonder doktersrecept  

In de jongste leeftijdscategorie (16 t/m 19 jaar) is het gebruik van benzodiazepinen zonder doktersrecept in het laatste jaar relatief laag vergeleken met de oudere leeftijdsgroepen. Het gebruik neemt toe met het stijgen van de leeftijd. Onder uitgaanders met een opleiding op het basisonderwijs, vmbo, mavo of mbo niveau 1 is het percentage gebruikers in het laatste jaar hoger dan onder uitgaanders met een hoger opleidingsniveau. Er zijn geen significante verschillen tussen mannen en vrouwen.

Opvallende signalen uit het Amsterdamse uitgaansleven: slaapmiddel, demper of ontspanner ná het uitgaan

Kwalitatief onderzoek in Amsterdam uit 2024 signaleert dat slaap- en kalmeringsmiddelen worden ingezet ná het uitgaan om in te slapen, als demper na het gebruik van stimulantia, of als ontspanner op afterparties. Veelgebruikte middelen zijn xanax, diazepam, oxazepam, zopiclon en designer benzodiazepinen zoals etizolam en clonazolam. Panelleden geven aan dat deze middelen opvallend eenvoudig online te bestellen zijn ​[2]​.

Aanvullende informatie