HomeCannabis3.6.3 Incidenten

3.6.3 Incidenten

Snel naar:

Sinds 2009 houdt de Monitor Drugsincidenten (MDI, zie bijlage B3) actuele gegevens bij over de aard en omvang van acute drugsgerelateerde gezondheidsincidenten bij patiënten die worden behandeld op de spoedeisende eerste hulp (SEH) van een ziekenhuis, door de ambulance, door forensisch artsen, of op de EHBO van een grootschalig evenement. De monitor is niet landelijk dekkend, maar rapporteert vanuit peilstationregio’s in Nederland (vier regio’s in 2009; acht sinds 2011) ​​​[1]​​​. De gegevens worden aangevuld met die van het Letsel Informatie Systeem (LIS), waarin de behandelingen wegens intoxicaties of letsels na drugsgebruik op 14 SEH’s zijn opgenomen. Daarnaast registreert het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) informatieverzoeken van artsen en andere medisch professionals over vermoede blootstellingen aan middelen. Bij beide bronnen worden intoxicaties niet analytisch/toxicologisch geverifieerd. Tot slot verzamelt het Euro-DEN Plus project gegevens over drugsgerelateerde spoedgevallen van een netwerk van ziekenhuizen in Europa.

Monitor Drugsincidenten

Cannabis-gerelateerde incidenten

  • In 2020 werden in totaal 3.541 drugsincidenten gemeld. Bij 976 gevallen (28%) werd cannabisgebruik geregistreerd (met of zonder alcohol). In 69% van deze incidenten was cannabis de enige gebruikte drug. De gegevens over de gebruikte drugs zijn grotendeels afkomstig van zelfrapportage.

De onderstaande tabel geeft een overzicht van alle incidenten met cannabis als enige drug in het registratiejaar 2020. Vanwege verschillen tussen de medische diensten worden gegevens uitgesplitst naar type dienst. Er vonden geen (officiële) feesten of evenementen plaats na 13 maart 2020. Daardoor was het in 2020 door EHBO-diensten gemelde aantal incidenten minimaal.

  • In 665 van de in 2020 gemelde incidenten (19%) was cannabis de enige gebruikte drug. Van de 861 incidenten in 2020 waarin meer dan één drug was gebruikt, maakte cannabis in 311 gevallen (36%) deel uit van de combinatie. De combinatiegevallen met cannabis worden hier niet verder beschreven.
  • Met name bij de spoedeisende hulp in ziekenhuizen is de bijdrage van cannabis aan het geheel aan drugsgerelateerde incidenten groot; ongeveer een vijfde (LIS ziekenhuizen) tot een derde (MDI ziekenhuizen) van het totaal sinds 2009 geregistreerde aantal incidenten.
  • Cannabisgebruik leidt tot relatief weinig incidenten bij de EHBO’s op grootschalige evenementen, die door het hele land gegevens verzamelen. Gemiddeld over alle peiljaren (2009 – 2020) speelde cannabis als enige drug bij 8% van de drugsincidenten op EHBO’s een rol.

Kenmerken patiënten en incidenten gerelateerd aan gebruik van cannabis

De Monitor Drugsincidenten rapporteert ook over kenmerken van cannabispatiënten en incidenten.

  • Zo’n 70% van de cannabis-incidenten vindt plaats onder mannen. Dat aandeel is tijdens de registratieperiode 2009-2020 nauwelijks veranderd.
  • Cannabis is, sinds het begin van de dataverzameling in 2009, de meest geregistreerde drug bij incidenten met patiënten onder 18 jaar. In 40% van deze cannabisincidenten is de setting waarin het incident voorviel bekend. Een kwart hiervan vond plaats in de openbare ruimte (bijvoorbeeld op straat of in de natuur), ruim een derde op een (dance)party en bij een op de vijf was het incident in een thuissetting.
  • Bijna de helft van alle sinds 2009 geregistreerde patiënten met een cannabis-intoxicatie was toerist. 84% van de toeristen met een cannabis-intoxicatie werd behandeld in de regio Amsterdam en 12% op een EHBO-post. Door de ingestelde reisbeperkingen als gevolg van de COVID-19 pandemie daalde het aandeel toeristen onder patiënten met een cannabis-intoxicatie naar 27% in 2020. Onder Nederlands ingezetenen was het aandeel cannabis-intoxicaties in 2020 vergelijkbaar met voorgaande jaren.
  • Incidenten die zijn geregistreerd bij de MDI zijn ingedeeld in een lichte, matige, of ernstige mate van intoxicatie. In het LIS wordt de mate van intoxicatie niet gescoord. 28% van de patiënten die in 2020 werd behandeld voor een cannabisintoxicatie was ernstig onder invloed. Veel van deze patiënten vertoonden symptomen die duiden op een (drugsgeïnduceerde) psychose. Ook cardiale complicaties als tachycardie (versnelde hartslag) en/of hartritmestoornissen kwamen relatief vaak voor in deze groep patiënten, net zoals zowel een te lage (hypotensie) als een te hoge bloeddruk (hypertensie). Daarnaast vertoonde een kwart van de patiënten met een ernstige cannabisintoxicatie (waarbij deze informatie beschikbaar was) trekkingen die passen bij een epileptisch insult. De helft van de patiënten die ernstig onder invloed was van cannabis was niet aanspreekbaar en een derde was dermate geagiteerd of agressief dat zij een sederend middel kregen toegediend.
  • De meeste patiënten (48%) waren licht onder invloed na het gebruik van cannabis. Ruim een derde van deze patiënten was angstig, al dan niet met pijn op de borst en/of hartkloppingen. In deze gevallen gingen de klachten, vaak na geruststelling door de zorgverlener, vanzelf over.
  • Ongeveer een kwart (24%) was matig onder invloed. Hierbij was bijvoorbeeld sprake van dermate hevige (angst-)klachten dat patiënten behandeld dienden te worden met rustgevende middelen of vanwege flauwvallen.

Tabel 3.6.1     Incidenten met cannabis als enige drug geregistreerd door de Monitor Drugsincidenten (MDI) en het Letsel Informatie Systeem (LIS), 2020.

Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum

Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) voorziet artsen en andere hulpverleners van informatie over de mogelijke gezondheidseffecten en behandeling van acute vergiftiging ​[2]​.

  • In 2021 was cannabis de drugs met het hoogste aantal telefonisch gemelde blootstellingen bij personen van 13 jaar en ouder (232 blootstellingen). Dit is vrijwel gelijk met het aantal telefonisch gemelde blootstellingen in 2020 (233 blootstellingen).
  • Naast de telefonische raadplegingen kunnen ook risicoanalyses via de website www.vergiftigingen.info uitgevoerd worden. Deze website is vrij toegankelijk. Cannabisproducten stonden hier op de vierde plaats met 355 risicoanalyses, na MDMA, cocaïne en amfetamine.

Cannabisintoxicaties in Europa

Het Euro-DEN Plus project verzamelt gegevens over drugsgerelateerde spoedgevallen van een netwerk van ziekenhuizen in Europa. Gegevens werden verzameld over 23,947 geregistreerde acute intoxicaties aan 32 ziekenhuizen in 20 Europese landen (exclusief Nederland) over een periode van 4 jaar (2014-2017) ​[3]​. Nederland is in 2018 begonnen gegevens in 2 centra te verzamelen.

  • Na heroïne (22%) en cocaïne (19%) was cannabis (17%) de stof die het vaakst betrokken was bij acute drugsintoxicaties in deze 20 Europese landen.
  • Vooral onder tieners was er een groot aantal drugsgerelateerde spoedgevallen waarbij cannabis een rol speelde (er kunnen meerdere middelen en rol spelen bij een drugsgerelateerd spoedgeval). In de jongste leeftijdsgroep (<19 jaar) was het percentage incidenten met cannabis (42%) hoger dan in de leeftijdsgroep 19-60 jaar (ongeveer 15%) als ook in de leeftijdsgroep van 60 en ouder (ongeveer 14%).
  • Een trendanalyse toont aan dat het aantal cannabisintoxicaties tussen 2014 en 2016 licht afnam, maar vervolgens in weer 2017 toenam.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    Schürmann L, Croes E, Vercoulen E, Valkenberg H. Monitor drugsincidenten: Factsheet 2020. Utrecht: Trimbos-instituut; 2021.
  2. 2.
    Nugteren-van Lonkhuyzen JJ, Van Velzen AG, Mulder-Spijkerboer HN, Visser CC, Dijkman MA, De Lange DW, et al. Acute vergiftigingen bij mens en dier: NVIC Jaaroverzicht 2021: NVIC Rapport 01/2022. Utrecht: Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC), Divisie Vitale Functies, Universitair Medisch Centrum Utrecht; 2022.
  3. 3.
    EMCDDA. Drug-related hospital emergency presentations in Europe: update from the Euro-DEN Plus expert network: Technical report. Luxembourg: Publications Office of the European Union; 2020.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.