In het kort: in 2024 had ongeveer één op de zestig volwassenen (1,7%) een verhoogd risico op een cannabisstoornis (positieve CAST score). Dit is gelijk aan het percentage in 2022. Onder de laatste-jaar-gebruikers van cannabis had in 2024 bijna een kwart (24,1%) een verhoogd risico op een cannabisstoornis. Dit betreft meer mannen dan vrouwen. Onder 15- en 16-jarige scholieren had in 2023/2024 een op de twintig (5%) een verhoogd risico op een cannabisstoornis. Dit is ongeveer gelijk aan 2019 (5,1%) en iets hoger dan in 2015 (4,3%). 

Hoe wordt een verhoogd risico op een cannabisstoornis gemeten? 

Er zijn korte screeningsinstrumenten die op basis van zelfrapportage een verhoogd risico op een cannabisstoornis kunnen meten. Een veelgebruikt screeningsinstrument is de CAST (Cannabis Abuse Screening Test). Deze wordt in Nederland elke twee jaar afgenomen onder de algemene bevolking (zie bijlage A). Ook is de CAST opgenomen in de vragenlijst van de European School Survey on Substance Use (ESPAD). Dit onderzoek wordt elke vier jaar uitgevoerd onder 15-16-jarigen scholieren in een groot aantal Europese landen, waaronder Nederland. De CAST bestaat uit 6 vragen over de afgelopen 12 maanden. Het gaat hierbij om voorvallen als gebruik voor de middag, alleen gebruiken, het krijgen van advies van familie en vrienden om te stoppen of minderen en geheugenproblemen (Zie voor meer informatie bijlage  A).  

Hoeveel volwassenen hebben een verhoogd risico op een cannabisstoornis? 

Ongeveer één op de zestig volwassenen heeft een verhoogd risico op een cannabisstoornis 

In 2024 had 1,7% van de bevolking van 18 jaar en ouder een verhoogd risico op een cannabisstoornis (positieve CAST score). Dat komt (afgerond op tienduizendtallen) neer op naar schatting 240 duizend Nederlanders (95% betrouwbaarheidsinterval 200-270 duizend). Dit percentage is gelijk gebleven sinds de vorige meting in 2022.  

In 2024 had bijna een kwart van de cannabisgebruikers een verhoogd risico op een cannabisstoornis  

Onder de laatste-jaar-gebruikers van cannabis had in 2024 bijna een kwart (24,1%) een verhoogd risico op een cannabisstoornis (positieve CAST score). Voor mannen (27,8%) was dit hoger dan voor vrouwen (17,1%). Onder de laatste-jaar-gebruikers is het percentage met een verhoogd risico op een cannabisstoornis gestegen van ongeveer een vijfde in 2018 (19,1%) en 2020 (19,0%) naar ongeveer een kwart in 2022 (24,4%) en 2024 (24,1%). Hiermee is het percentage weer op ongeveer hetzelfde niveau als in 2016 (22,1%). 

Een verhoogd risico op een cannabisstoornis hangt samen met opleidingsniveau en leeftijd 

Onder de laatste-jaar-gebruikers is in 2024 het percentage met een verhoogd risico op een cannabisstoornis hoger onder volwassenen met een opleiding op het basisonderwijs, lbo, mavo, vmbo of mbo niveau 1 (42,8%) en onder volwassenen met een havo, vwo of mbo niveau 2-4 opleiding (31,1%) dan onder volwassenen met een hbo- of universitaire opleiding (14,5%). Ook is er een samenhang met de leeftijd: onder de laatste-jaar-gebruikers is in 2024 het risico op een cannabisstoornis hoger onder 50-plussers (35,7%), dan onder 18-29-jarigen (21,9%) en 30-49-jarigen (22,8%).  

Een verhoogd risico op een cannabisstoornis komt het meest voor onder (bijna) dagelijks gebruikers 

Een verhoogd risico op een cannabisstoornis (positieve CAST score) hangt sterk samen met de frequentie van cannabisgebruik. Van de (bijna) dagelijks gebruikers heeft 71,9% een verhoogd risico op een cannabisstoornis, onder de niet (bijna) dagelijks gebruikers is dit 15,6%. 

Hoeveel jongeren hebben een verhoogd risico op een cannabisstoornis? 

Een op de twintig 15-16-jarigen scholieren heeft een verhoogd risico op een cannabisstoornis 

In 2023/2024 had 5% van de 15-16-jarigen Nederlandse scholieren een verhoogd risico op een cannabisstoornis (positieve CAST score) ​[1]​. Het ging om meer jongens (5,2%) dan meisjes (4,8%) maar het verschil is klein en niet significant.  

Nederlandse scholieren hebben vaker een verhoogd risico op een cannabisstoornis dan gemiddeld in Europa 

Het percentage 15-16-jarigen met een verhoogd risico op een cannabisstoornis was in 2023/2024 hoger dan gemiddeld onder leeftijdsgenoten in andere Europese landen (5,0% versus 3,4%).  Van de 37 deelnemende landen stond Nederland in de top 5 van hoogst scorende landen. Alleen in Tsjechië, Slovenië, Kroatië en Italië lag het percentage hoger.   

Aandeel scholieren met een verhoogd risico op een cannabisstoornis ongeveer gelijk gebleven 

Het percentage 15-16-jarige scholieren met een verhoogd risico op een cannabisstoornis was in 2023/2024 ongeveer gelijk aan 2019 (5,1%) en iets hoger dan in 2015 (4,3%).

Aanvullende informatie