Home ❯ Tabak ❯ 12.3.4 Gebruikspatronen, wijze van verkrijgen en intentie om te beginnen en stoppen met roken

12.3.4 Gebruikspatronen, wijze van verkrijgen en intentie om te beginnen en stoppen met roken

Hoe vaak roken scholieren, hoe komen zij aan tabak en willen zij beginnen of stoppen met roken?

In het kort: Ongeveer de helft van de scholieren van het regulier voortgezet onderwijs (12-16 jaar) die in de laatste maand tabak hebben gerookt, rookt tussen de 1 en 6 sigaretten per dag. Van de scholieren die in de laatste maand tabak hebben gerookt, koopt ongeveer vier op de tien zelf sigaretten. In de meeste gevallen doen ze dat online. Van de scholieren die in de laatste maand een vape hebben gebruikt, koopt ruim de helft zelf vapes. Ook vapes worden meestal online aangeschaft. De meeste scholieren hebben geen intentie om tabak te gaan roken of te gaan vapen. Eén op de drie scholieren die roken zegt hier binnen 6 maanden mee te willen stoppen.

Helft van de laatste-maand-rokers rookt tussen de 1 en 6 sigaretten per dag

De meest recente cijfers over het aantal gerookte sigaretten per dag zijn uit 2023. Van de scholieren die in de laatste maand tabak hebben gerookt, heeft in 2023 ruim één op de drie (38,6%) gemiddeld minder dan één sigaret per dag gerookt. Ongeveer de helft (51,1%) rookte gemiddeld 1-6 sigaretten per dag en één op de tien (10,4%) rookte 7 sigaretten of meer ​[1]​.

Scholieren die dagelijks roken, roken gemiddeld 5,3 sigaretten per dag. 

Ongeveer de helft van de laatste-maand-gebruikers koopt zelf sigaretten of vapes

Scholieren die in de laatste maand tabak hebben gerookt is in 2025 gevraagd waar zij meestal zelf sigaretten kopen. In 2025 antwoordt ruim de helft (56,6%) van hen dat zij nooit zelf sigaretten kopen. Dit percentage ligt hoger onder meisjes (62,9%) dan onder jongens (47,4%). Scholieren die wel zelf kopen doen dat meestal online (25,3% van de laatste-maand-gebruikers). Ook de benzinepomp (7,9%) en de tabakswinkel (7,0%) worden relatief vaak genoemd ​[2]​.

Scholieren die in de laatste maand hebben gevapet is in 2025 gevraagd waar zij meestal zelf vapes kopen. In 2025 antwoordt bijna de helft (47,0%) van hen dat zij nooit zelf vapes kopen. Jongens en meisjes verschillen hierin niet. Scholieren die wel zelf kopen doen dit meestal online (40,3% van de laatste-maand-gebruikers). De tabakswinkel of vapeshop worden daarna het meest genoemd, maar het gaat daarbij om een veel kleinere groep (5,5%). De dealer wordt door 4,7% genoemd.

Sigaretten en vapes mogen niet worden verkocht aan personen onder de 18 jaar.

Meerderheid van de scholieren heeft geen intentie om in de toekomst te gaan roken en/of te gaan vapen

De meest recente cijfers over de intentie om te gaan roken zijn uit 2023. Van de scholieren die nog nooit tabak gerookt hebben, wil de meerderheid dat in de toekomst ook zeker niet (60,3%) of waarschijnlijk niet (15,7%) gaan doen. Een kleine groep denkt in de toekomst wel tabak te gaan roken: 7,5% misschien en 0,9% zeker.

Van de scholieren die nog nooit een vape hebben gebruikt, wil de meerderheid dat in de toekomst ook zeker niet (65,8%) of waarschijnlijk niet (14,4%) gaan doen. Een kleine groep denkt in de toekomst wel te gaan vapen: 4,7% misschien en 0,6% zeker.

Eén op de drie laatste-maand-rokers wil binnen 6 maanden stoppen met roken

De meest recente cijfers over de intentie om te stoppen met roken zijn uit 2023. Van de scholieren die in de laatste maand hebben gerookt, zegt in 2023  één op vijf (20,4%) binnen één maand van plan te zijn om te stoppen met roken en 12,7% wil dit binnen zes maanden doen. Twee op de vijf (40,6%) zijn ooit van plan te stoppen, maar niet binnen zes maanden. Ruim een kwart (26,4%) is niet van plan om te stoppen met roken. Het percentage leerlingen dat wil stoppen met roken is in 2023 niet veranderd ten opzichte van 2019. In 2023 zijn er echter minder scholieren van plan dat binnen 1 maand te doen.

Kerncijfers jongeren: Leefstijlmonitor

Kerncijfers over middelengebruik onder scholieren in het regulier voortgezet onderwijs (vmbo, havo en vwo) zijn afkomstig uit de Leefstijlmonitor. Voor 12- tot en met 16-jarige scholieren worden landelijk representatieve gegevens verzameld in het Health Behaviour in School-aged Children (HBSC)-onderzoek en het Peilstationsonderzoek. Deze onderzoeken wisselen elkaar iedere twee jaar af. Sinds 2017 zijn de onderzoeksmethoden en analyses van beide studies zoveel mogelijk op elkaar afgestemd, waardoor kerncijfers goed over de tijd kunnen worden vergeleken. Daarnaast levert het Peilstationsonderzoek iedere vier jaar aanvullende verdiepende informatie over middelengebruik. De meest recente cijfers zijn afkomstig uit het HBSC-onderzoek van 2025 ​[2]​.

Hoe is het HBSC-onderzoek in 2025 uitgevoerd?

Scholen werden via een willekeurige steekproef geselecteerd uit het bestand van DUO. In totaal namen 318 scholen voor voortgezet onderwijs deel aan het onderzoek (respons: 19%). Voor de analyses zijn gegevens gebruikt van 5103 scholieren van 12 tot en met 16 jaar die de vragenlijst hadden ingevuld. De vragenlijsten zijn in 2025 klassikaal afgenomen onder begeleiding van getrainde onderzoeksassistenten. De resultaten zijn gewogen, zodat deze representatief zijn voor jongeren in Nederland naar geslacht, leerjaar, schoolniveau en stedelijkheidsgraad. Verschillen tussen groepen en veranderingen over tijd zijn statistisch getoetst. Bij vergelijkingen tussen meerdere groepen of meetjaren is gecorrigeerd voor het verhoogde risico op toevalsbevindingen.

Aanvullende analyses
Naast de analyses in het oorspronkelijke HBSC-rapport zijn op verzoek van de Nationale Drug Monitor voor een aantal middelen aanvullende analyses uitgevoerd. Deze aanvullende analyses zijn op precies dezelfde manier uitgevoerd als de analyses in het oorspronkelijke rapport.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    M. Rombouts, K. Morren, S. Van Dorsselaer, M. Tuithof, K. Monshouwer. Peilstationsonderzoek Scholieren 2023. [Internet]. Trimbos-instituut; 2024. Available from: https://cijfers.trimbos.nl/scholierenmonitor/scholierenmonitor
  2. 2.
    M. De Looze, M. Kapitein, S. van Dorsselaer, M. Rombouts, L. Baams, S. Geurts, et al. HBSC 2025. Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland. Universiteit Utrecht en Trimbos-instituut; 2026.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.