HomeTabak12.2 Gebruik algemene bevolking

12.2 Gebruik algemene bevolking

Let op: er zijn nieuwe kerncijfers over het gebruik van tabak in 2021, deze zijn te vinden in de Kerncijfertabel Gezondheidsenquête. De gegevens worden later dit jaar verwerkt in de paragrafen, wanneer ook de aanvullende analyses en significantie toetsen zijn uitgevoerd.

Deze paragraaf beschrijft kerncijfers over het gebruik van tabak in de bevolking van 18 jaar en ouder op basis van de Gezondheidsenquête, jaarlijks uitgevoerd door het CBS in samenwerking met het RIVM en het Trimbos-instituut ​[1]​. Aanvullende gegevens zijn afkomstig uit de tweejaarlijkse Aanvullende Module Middelen van de Leefstijlmonitor (LSM-A) 2020 (zie bijlage A1 en A2). Daar waar resultaten zijn opgenomen uit de LSM-A, wordt dit apart vermeld.

De coronapandemie heeft mogelijk invloed gehad op het gebruik van tabak in de algemene bevolking. Op basis van de cijfers uit de Gezondheidsenquête kunnen hierover echter geen uitspraken worden gedaan. De gegevens die worden gepresenteerd zijn namelijk door het hele jaar 2020 verzameld. Omdat vaak terug wordt gevraagd naar een periode van één jaar voor het afnemen van de vragenlijst (laatste-jaar-gebruik), hebben de cijfers deels betrekking op het gedrag van de deelnemers in het jaar 2019. Meer informatie over de impact van de coronapandemie op het gebruik van tabak is te vinden in § 12.1.2.

Indicatoren voor gebruik

In de Gezondheidsenquête wordt gevraagd naar het rookgedrag. De totale groep rokers omvat mensen die aangeven ‘wel eens te roken’, ongeacht de frequentie. Het gaat hierbij om zowel dagelijkse als niet-dagelijkse rokers. Dagelijks roken worden daarnaast apart gerapporteerd. De indicatoren voor het roken wijken hiermee af van de indicatoren die doorgaans voor andere leefstijlgedragingen worden gebruikt, namelijk het ooitgebruik, het laatste-jaar-gebruik, en het laatste-maand-gebruik. De kerncijfers over het roken worden ontleend aan de factsheet Kerncijfers roken 2020 ​[1]​.

12.2.1 Kerncijfers en trends algemene bevolking

Kerncijfers 2020

Ongeveer een vijfde deel van de bevolking van 18 jaar en ouder (20,2%) rookte in 2020 (zie onderstaande tabel). Bijna drie kwart van de rokers (73,7%) rookte dagelijks; dit komt neer op 14,9% van de hele bevolking van 18 jaar en ouder ​[1]​. Omgerekend naar de bevolking van 18 jaar en ouder waren er naar schatting bijna drie miljoen rokers en waren er twee miljoen dagelijkse rokers (zie onderstaande tabel). In 2020 was van de Nederlanders van 18 jaar en ouder 33,7% een ex-roker en had 46,1% nooit gerookt ​[1]​.

Tabel 12.2.1         Percentage en aantal rokers (dagelijks en niet-dagelijks) en dagelijkse rokers in de bevolking van 18 jaar een ouder. Peiljaar 2020

Trends in roken

Vanaf 2014 zijn jaarlijks vergelijkbare gegevens beschikbaar over het gebruik van tabak in de algemene bevolking van 18 jaar en ouder (zie ook bijlage A1). De afgelopen jaren is, ondanks jaarlijkse fluctuaties, een dalende trend in de prevalentie van roken en dagelijks roken waar te nemen (zie onderstaande figuren).

  • In de meting van 2014 werd gevonden dat 25,7% van de Nederlanders vanaf 18 jaar wel eens rookte. Tussen 2014 en 2020 daalde dit percentage rokers van 25,7% naar 20,2% ​[1]​.
  • Tussen 2001 en 2009 daalde het percentage dagelijkse rokers van 29,3% naar 16,0%. Na de methodebreuk van 2009 werd in 2010 een percentage van 21,3% gevonden (zie figuur). Dit percentage daalde tot 19,0% in 2013. Tussen 2014 en 2020 daalde het percentage dagelijkse rokers van 19,7% naar 14,9% (zie onderstaand figuur).

Figuur 12.2.1 Percentage rokers (dagelijks en niet-dagelijks) van 18 jaar en ouder naar geslacht, 2003-2020. En daaronder Figuur 12.2.2 Percentage dagelijkse rokers van 18 jaar en ouder naar geslacht, 2003-2020

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    Bommelé J, Willemsen M. Factsheet: Kerncijfers roken 2020. Utrecht: Trimbos-instituut, Nationaal Expertisecentrum Tabaksontmoediging; 2021.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.