HomeEcstasy (MDMA)6.3.4 Ecstasygebruik onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen

6.3.4 Ecstasygebruik onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen

Hoeveel uitgaanders gebruiken ecstasy?

In het kort: Ecstasy is de meest gebruikte drug onder uitgaanders. In 2023 had 53,8% van de uitgaande jongeren en jongvolwassenen (16 t/m 35 jaar) in het laatste jaar ecstasy gebruikt. Het gebruik is daarmee hoger dan in 2020 (44,0%). Onder uitgaanders behoren vrouwen, uitgaanders met een opleiding op het havo, vwo of mbo 2-4 en 16-19-jarigen minder vaak tot de gebruikersgroep. De meeste uitgaanders die ecstasy gebruiken doen dat enkele keren per jaar.

Wat verstaan we onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen

Deze pagina gaat over middelengebruik onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen (ook wel: ‘uitgaanders’). Het landelijk onderzoek waarvan de resultaten hier worden beschreven heeft als doelgroep 16- tot en met 35-jarigen die het afgelopen jaar minstens één keer een feest, festival, club of discotheek hebben bezocht ​[1]​. Belangrijk om te weten is dat dit niet alle uitgaande jongeren in Nederland omvat. Jongeren die bijvoorbeeld alleen naar een kroeg, keet of thuisfeestje gaan, vallen buiten deze groep en zijn dus niet meegenomen. Zie voor meer informatie: Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina. Naast de landelijke cijfers bespreken we ook opvallende bevindingen uit onderzoek in Amsterdam ​[2]​. Omdat het Amsterdamse uitgaansleven vaak trendsettend is, kunnen signalen van daar inzicht geven in nieuwe ontwikkelingen in middelengebruik in het uitgaansleven.

Ecstasy is de meest gebruikte drug onder uitgaanders

In 2023 had 53,8% van de uitgaande jongeren en jongvolwassenen (16 t/m 35 jaar) in Nederland in het laatste jaar ecstasy gebruikt. Ruim zes op de tien (64,3%) had ooit in het leven ecstasy gebruikt. Ecstasy was daarmee de drug met het hoogste percentage gebruikers in het laatste jaar. Het gebruik van ecstasy in het laatste jaar is onder de uitgaanders hoger dan onder leeftijdsgenoten (15-34 jaar) in de algemene bevolking (9,8%) ​[1]​.

Uitgaande vrouwen, uitgaanders met een opleiding op de havo, het vwo of mbo 2-4 en 16-19-jarigen zijn minder vaak gebruikers van ecstasy

Minder uitgaande vrouwen (46,4%) dan mannen (61,0%) hebben in het laatste jaar ecstasy gebruikt. Ook zijn er leeftijds- en opleidingsverschillen: onder 16-19-jarigen is het percentage gebruikers in het laatste jaar lager dan in de oudere leeftijdsgroep (20-35 jaar) en onder uitgaanders met een opleiding op de havo, het vwo of mbo niveau 2-4 is het percentage gebruikers in het laatste jaar lager dan onder uitgaanders met een opleiding op het basisonderwijs, vmbo, mavo of mbo niveau 1 of uitgaanders met een opleiding op het hbo of vwo.

Het gebruik van ecstasy onder uitgaanders in 2023 hoger dan in 2020

Het gebruik van ecstasy in het laatste jaar is in 2023 (53,8) hoger dan in 2020 (44,0%). Het onderzoek in 2023 kon echter niet precies op dezelfde manier worden uitgevoerd als in 2020. Dit kan effect hebben gehad op de schattingen. Vooral bij kleine verschillen kunnen daarom alleen voorzichtige conclusies worden getrokken over een eventuele toe- of afname van het gebruik. Zie ook: Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina.

De meeste uitgaanders die ecstasy gebruiken doen dat enkele keren per jaar

Van de uitgaande jongeren en jongvolwassenen die in het afgelopen jaar ecstasy hebben gebruikt, doet de meerderheid dit incidenteel: 15,3% heeft één keer gebruikt en 73,3% minder dan één keer per maand. Iets meer dan een op de tien (11,4%) gebruikte één keer per maand of vaker.  

Als ecstasy op een uitgaansdag wordt gebruikt, gaat het gemiddeld om 1,8 pillen

Als uitgaanders ecstasy gebruiken op een dag dat ze uitgaan, dan gebruiken ze gemiddeld 1,8 pillen per dag (mannen gemiddeld 2 pillen, vrouwen 1,5 pillen). Op een dag dat ze niet uitgaan maar wel ecstasy gebruiken is het gemiddeld aantal pillen iets lager (1,5 pillen; mannen 1,6 en vrouwen 1,3 pillen).

Opvallende signalen uit het Amsterdamse uitgaansleven: ecstasygebruik lijkt niet meer zo populair als voor de coronapandemie

Kwalitatief onderzoek in Amsterdam uit 2024 signaleert dat de daling van ecstasygebruik in de coronaperiode zich deels herstelde na de heropening van het uitgaansleven maar niet meer terug is gekomen op het niveau van voor corona. Mogelijk komt dat omdat er meer keuze is aan andere middelen zoals 3-mmc en ketamine ​[2]​.

Het Grote Uitgaansonderzoek

Landelijke cijfers over middelengebruik onder jongeren en jongvolwassenen die uitgaan worden verzameld in Het Grote Uitgaansonderzoek (HGU) ​​​[1]​. In 2023​​ is in dit onderzoek het middelengebruik in kaart gebracht van 7.012 uitgaande jongeren en jongvolwassenen van 16-35 jaar die in het afgelopen jaar tenminste één keer een feest, festival, club of discotheek hebben bezocht (ook wel ‘uitgaanders’ genoemd). De gegevens werden van 19 mei tot en met 20 juni 2023 verzameld via een online vragenlijst. De representativiteit van de steekproef kan niet precies worden vastgesteld vanwege het ontbreken van een steekproefkader. Eerdere metingen vonden plaats in 2013, 2016 en 2020. Vanwege verschillen in de wervingsprocedure, steekproefverschillen en het ontbreken van een steekproefkader kunnen alleen voorzichtige conclusies getrokken worden over een eventuele toe- of afname van het gebruik van middelen in het uitgaansleven. Dat geldt vooral als verschillen tussen de jaren klein zijn.

De Antenne Amsterdam

Als aanvulling op de landelijke cijfers bespreken we ook opvallende bevindingen uit het Amsterdamse uitgaansleven. Sinds 1993 volgt Antenne trends in het Amsterdamse uitgaansleven. Dit gebeurt via een kwalitatief onderzoek met een uitgaanspanel van uitgaanders en professionals die werkzaam zijn in het uitgaansleven. Deze panelleden signaleren ontwikkelingen in middelengebruik onder jongeren en jongvolwassenen en duiden deze. De kwalitatieve aard van de panelstudie betekent dat de bevindingen niet representatief zijn, maar indicatief voor trends binnen het Amsterdamse uitgaansleven. In 2024 zijn 22 panelleden individueel geïnterviewd ​[2]​. Ten opzichte van de vorige meting kende het panel veel wisselingen en is het grotendeels vernieuwd.

Overige lokale/regionale onderzoeken onder uitgaanders

In de Gooi en Vechtstreek en in Den Haag wordt ook onderzoek gedaan onder uitgaanders. Zie voor meer informatie:

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    R.J.J. Van Beek, K. Monshouwer, F. Schutten, W. Den Hollander, R. Andree, M. Van Laar. Het Grote Uitgaansonderzoek 2023: Uitgaanspatronen, middelengebruik, gezondheid en intentie tot stoppen of minderen onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen. Trimbos-instituut; 2024.
  2. 2.
    T. Nabben, A. Benschop. Antenne Amsterdam 2024: Trends in gebruik van alcohol, tabak, cannabis en andere drugs. Hogeschool van Amsterdam; 2025.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.