HomeCocaïne4.6.3 Incidenten

4.6.3 Incidenten

Snel naar:

Sinds 2009 houdt de Monitor Drugsincidenten (MDI, zie bijlage B3) actuele gegevens bij over de aard en omvang van acute drugsgerelateerde gezondheidsincidenten bij patiënten die worden behandeld op de spoedeisende eerste hulp (SEH) van een ziekenhuis, door de ambulance, door forensisch artsen of op de EHBO van een grootschalig evenement. De monitor is niet landelijk dekkend, maar rapporteert vanuit peilstationregio’s in Nederland (vier regio’s in 2009; acht sinds 2011) ​​[1]​. De gegevens worden aangevuld met die van het Letsel Informatie Systeem (LIS), waarin de behandelingen wegens intoxicaties of letsels na drugsgebruik op 14 SEH’s zijn opgenomen. Daarnaast registreert het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) informatieverzoeken van artsen en andere medisch professionals over vermoede blootstellingen aan middelen. Bij beide bronnen worden intoxicaties niet analytisch/toxicologisch geverifieerd.

Monitor Drugsincidenten

Cocaïne-gerelateerde incidenten

De gegevens hieronder hebben uitsluitend betrekking op incidenten waarbij cocaïne-HCl (cocaïnepoeder of snuifcoke) was gebruikt (tenzij anders aangegeven). Het aantal incidenten met cocaïnebase (basecoke, crack) was te klein om als aparte groep te bespreken. Tussen 2009 en 2020 werden 289 incidenten gemeld waarin cocaïnebase als enige drug was gebruikt.

In 2020 werden in totaal 3.541 drugsincidenten gemeld. Daarbij werd gebruik van cocaïne-HCl geregistreerd bij 698 (20%) van de 3.541 geregistreerde drugsincidenten. Bij 346 gevallen (10% van het totaal) werd cocaïne-HCl als enige drug gemeld (met of zonder alcohol). Bij 105 van die 346 gevallen (30%) werd cocaïne-HCl als enige drug en zonder alcohol gemeld, bij 186 van die 346 gevallen (54%) werd cocaïne als enige drug gemeld maar wel in combinatie met alcohol. Bij 55 gevallen (16%) was dit onbekend. De gegevens over de gebruikte drugs zijn grotendeels afkomstig van zelfrapportage.

  • Onderstaande tabel geeft een overzicht van alle incidenten met cocaïne-HCl als enige drug voor het registratiejaar 2020. Bij de 861 incidenten waarin meerdere drugs werden gecombineerd, maakte cocaïne in 352 gevallen (41%) deel uit van de combinatie. Van de gemonitorde drugs wordt cocaïne relatief vaak in combinatie met andere drugs gebruikt. In 50% van de geregistreerde drugsincidenten met cocaïne was cocaïne de enige gebruikte drug. Bij de rest was cocaïne in combinatie met één of meer andere drugs gebruikt: meestal met GHB (30%), cannabis (29%), ecstasy (19%) en/of amfetamine (18%).

Kenmerken patiënten en incidenten gerelateerd aan gebruik van cocaïne

De MDI rapporteert ook over kenmerken van cocaïnepatiënten en incidenten.

  • Vergeleken met andere patiëntenpopulaties zijn patiënten met een cocaïne-intoxicatie relatief oud. In 2020 was de mediane leeftijd 32 jaar (ecstasy: 24 jaar, alle drugs: 30 jaar).
  • Incidenten die zijn geregistreerd bij de MDI zijn ingedeeld in een lichte, matige, of ernstige mate van intoxicatie. Op feesten en festivals waren cocaïne-intoxicaties voornamelijk licht van aard (80% van alle tussen 2009 en maart 2020 door EHBO gemelde intoxicaties met cocaïne als enige drug). Bij ziekenhuizen en ambulancediensten fluctueerde dit aandeel vrij sterk per jaar, maar waren patiënten gemiddeld veel vaker matig (ambulances: 45%, ziekenhuizen: 34%) of ernstig (19% & 22%) onder de invloed van cocaïne.
  • Combinatiegebruik van cocaïne met alcohol werkt vaak agressiviteit in de hand vanwege de stimulerende werking van cocaïne en de ontremmende werking van alcohol. Zo was ruim één op de drie patiënten (37%) die naast cocaïne (als enige drug) ook alcohol had gebruikt geagiteerd of agressief. Onder patiënten die cocaïne zonder alcohol hadden gebruikt was dit aandeel één op de zeven (14%). Cocaïne en cocaethyleen (zie ook § 4.7.1) werken daarnaast ook vaatvernauwend, wat ritmestoornissen en acute myocardischemie (zuurstoftekort van het hart door verminderde bloedtoevoer) tot gevolg kan hebben. Hartritmestoornissen kwamen in 6% van de in 2020 gemelde incidenten met cocaïne en alcohol voor; zonder alcohol werden er geen gevallen van ritmestoornissen gemeld.

Tabel 4.6.1           Incidenten met cocaïne als enige drug geregistreerd door de Monitor Drugsincidenten (MDI) en het Letsel Informatie Systeem (LIS), 2019.

Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum

Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) voorziet artsen en andere hulpverleners van informatie over de mogelijke gezondheidseffecten en behandeling van acute vergiftiging ​[2]​.

Blootstellingen aan cocaïne worden relatief vaak gemeld vergeleken met andere drugs.

  • Het aantal telefonisch gemelde blootstellingen aan cocaïne bij personen van 13 jaar en ouder was 182 in 2021 (ten opzichte van 169 in 2020). In de categorie drugs was alleen het aantal gemelde blootstellingen aan cannabisproducten (232) hoger.
  • Naast de telefonische raadplegingen kunnen ook risicoanalyses via de website www.vergiftigingen.info uitgevoerd worden. Cocaïne stond hier op de tweede plaats met 672 van in totaal 3541 risicoanalyses, na MDMA (899 analyses).
  • In 2021 was er een (lichte) stijging in het aantal telefonische meldingen en online risicoanalyses voor cocaïne vergeleken met 2020 (respectievelijk 169 en 568) en 2019 (respectievelijk 171 en 472). Cocaïne staat al jarenlang in de top 3 van drugs met de meeste telefonisch gemelde blootstellingen.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    Schürmann L, Croes E, Vercoulen E, Valkenberg H. Monitor drugsincidenten: Factsheet 2020. Utrecht: Trimbos-instituut; 2021.
  2. 2.
    Nugteren-van Lonkhuyzen JJ, Van Velzen AG, Mulder-Spijkerboer HN, Visser CC, Dijkman MA, De Lange DW, et al. Acute vergiftigingen bij mens en dier: NVIC Jaaroverzicht 2021: NVIC Rapport 01/2022. Utrecht: Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC), Divisie Vitale Functies, Universitair Medisch Centrum Utrecht; 2022.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.