HomeIllegale handel, bezit en productie16.3.2 Ontmantelde productielocaties van drugs en drugsdumpingen

16.3.2 Ontmantelde productielocaties van drugs en drugsdumpingen

De afdeling Specialistische Ondersteuning van de Dienst Landelijke Recherche van de Landelijke Eenheid van de politie houdt meldingen bij over productielocaties, opslagplaatsen en dumplocaties van synthetische drugs. Dit doet deze afdeling in het kader van het European Reporting on Illicit Synthetic Substance Production sites (ERISSP). Het eerste volledig ingevulde jaar was 2014. Het betreft een verkort overzicht van de locaties, per provincie en per eenheid in Nederland. De cijfers zijn gebaseerd op cijfers van de Eenheden en de LFO, een bevraging in het incidentregistratiesysteem Basisvoorziening Handhaving (BVH-systeem) (op code M0111) en op eigen bevindingen. Deze cijfers worden (ook) doorgegeven aan Europol en het EMCDDA. Ze zijn mogelijk incompleet omdat niet alles wordt gemeld bij de politie en de politie niet alles meldt aan landelijke instanties. De afdeling stelt met nadruk dat het cijfers zijn over “dat wat zij weet”, in het bijzonder geldt dat voor de dumpingen ​[1]​.

  • Het aantal ontmantelde productielocaties van synthetische drugs was in 2020 opnieuw hoger dan in het voorgaande jaar. Het aantal ontmantelde productielocaties steeg vanaf 2013. De meeste meldingen kwamen in 2020 uit de provincies Noord-Brabant, Gelderland, Noord-Holland en Limburg ​[1]​.
  • Op productielocaties kunnen verschillende soorten synthetische drugs worden geproduceerd. Op 87% van de locaties werden MDMA, amfetamine of methamfetamine (of meerdere van deze middelen) geproduceerd. In de overige gevallen ging het om de productie van GHB en NPS ​[1]​.
  • Het aantal aangetroffen opslagplaatsen steeg vanaf 2011 en deze stijgende lijn zette zich in 2020 door. In de provincie Noord-Brabant werden in 2020 de meeste opslagplaatsen aangetroffen, gevolgd door Zuid-Holland en Gelderland. In deze drie provincies samen is in 2020 bijna twee derde van de opslagplaatsen aangetroffen ​[1]​.
  • Een mogelijke verklaring voor de stijging van het aantal ontmantelde productielocaties en aangetroffen opslagplaatsen in 2020 is de door de politie gekraakte PGP-servers, zoals ‘EncroChat’: criminelen gebruikten dit versleutelde chatsysteem om onderling anoniem te communiceren. De kraak heeft geleid tot succesvolle interventies van de politie. Daarnaast wijst de politie erop dat meer politie-inzet geleid heeft tot de ontdekking van meer drugslabs en -opslaglocaties. Bovendien herkennen burgers drugslabs sneller en melden zij daarom meer bij de politie en Meld Misdaad Anoniem ​[2]​.
  • Het aantal aangetroffen dumplocaties steeg sterk tussen 2010 en 2018. In 2019 daalde het aantal geregistreerde afvaldumpingen en in 2020 zette de daling door. De meeste meldingen van afvaldumpingen in 2020 waren, net als meldingen over productielocaties en opslagplaatsen, afkomstig uit de provincie Noord-Brabant, daarna volgen Limburg en Gelderland. Ongeveer 70% van de meldingen over dumplocaties is uit deze drie provincies afkomstig. Bij de cijfers moet aangetekend worden dat niet alle dumpingen bij de LFO gemeld worden ​[1]​.
  • In de eerste helft van 2021 lag het aantal ontmantelde productielocaties lager dan in de eerste helft van 2020 (respectievelijk 49 en 65), maar hoger dan in de eerste helft van 2018 en 2019. Het aantal aangetroffen opslagplaatsen was vergelijkbaar in de eerste helft van 2021 en 2020 (beide 48).
  • Het aantal dumpingen van drugsafval is in de eerste helft van 2021 gestegen: 123 dumpingen tegenover 75 dumpingen in de eerste helft van 2020. In de provincies Groningen, Noord-Holland, Zuid-Holland en Limburg was de stijging het grootst ​[3]​.

Aantal aan de Landelijke Eenheid gemelde ontmantelde productie- en opslaglocaties en afvaldumplocaties voor de productie van synthetische drugs,2011-2020 [Figuur 16.3.1]

De forse stijging van het aantal geregistreerde productielocaties en opslaglocaties is mogelijk een indicatie van een toegenomen productie. Dit lijkt in strijd met de daling van het aantal geregistreerde dumplocaties. In 2019 waren er al indicaties dat, meer dan in eerdere jaren, grote hoeveelheden afval achterbleven op verlaten productielocaties en dat meer afvalwater in bodem- en oppervlaktewater werd geloosd. Daarnaast was de hoeveelheid afval per dumping groter ​[4]​. In 2020 wees de Nationale Politie er opnieuw op dat criminele organisaties, in plaats van afval te dumpen, meer afval achterlaten op productielocaties en zich vermoedelijk via de reguliere kanalen voor chemisch afval van het drugsafval ontdoen. Hierdoor wees de afname van het aantal afvaldumpingen niet noodzakelijkerwijs op een afname van de hoeveelheid geproduceerd afval ​[1]​.

Cocaïnewasserijen, methamfetamine- en heroïnelabs

In 2021 heeft de Nationale Politie een rapport over cocaïnewasserijen, methamfetamine- en heroïnelabs in 2020 opgesteld, op basis van de gegevens die door zeven van de tien regionale politie-eenheden, LFO, KMar, HARC-team, Douane en de FIOD zijn verstrekt. De regionale politie-eenheden Amsterdam, Rotterdam en Midden-Nederland hebben geen informatie aangeleverd over aangetroffen drugslaboratoria en opslaglocaties, wat resulteert in een onderrapportage ​[5]​.

  • In 2020 zijn er 20 cocaïnewasserijen aangetroffen, 4 versnijdingslocaties en 5 opslaglocaties van extractie-/versnijdingsmateriaal in relatie tot cocaïne. De meeste ontmantelingen van wasserijen vonden plaats in de eenheden Den Haag, Oost-Nederland en Rotterdam. De wasserijen werden voornamelijk aangetroffen in bedrijfspanden en woningen in woonwijken. In 2020 was sprake van een lichte toename in het aantal ontmantelde cocaïnewasserijen ten opzichte van voorgaande jaren: 20 in 2020 tegenover 15 in 2019.
  • In 2020 werden 32 locaties aangetroffen waar (vermoedelijk) sprake was van de productie van methamfetamine. Dat is ruim drie keer zo veel als in 2019 (toen 9 productielocaties ​[2]​). Daarnaast zijn 15 opslaglocaties van laboratoria-productiematerialen aangetroffen. De productielocaties werden verspreid over het hele land aangetroffen; de meeste locaties bevonden zich echter in de eenheid Oost-Nederland. De productie van de aangetroffen methamfetaminelabs vond voornamelijk plaats in schuren, bedrijfspanden en loodsen in het buitengebied.
  • Bij zowel cocaïne als bij methamfetamine is veelal sprake van samenwerking tussen verdachten met een Nederlandse nationaliteit en verdachten uit Zuid-Amerikaanse landen.
  • Er werd één heroïnelab ontmanteld in Nederland in 2020: in de eenheid Rotterdam.

Aantal ontmantelde methamfetaminelabs in de periode 2017-2020 [Tabel 16.3.5]

Geruimde hennepkwekerijen

De cijfers over de aantallen geruimde hennepkwekerijen zijn afkomstig van alle tien regionale politie-eenheden en van de Landelijke Eenheid ​[6]​.

  • In 2020 werden er 2.894 hennepkwekerijen ontmanteld. Dat zijn er bijna 750 minder dan in 2019, toen er 3.635 hennepkwekerijen werden ontmanteld. De afname van het totaal aantal opgerolde hennepkwekerijen in 2020 is een voortzetting van de dalende trend sinds 2014. Opvallend is dat er in elke politie-eenheid een daling van het aantal geruimde hennepkwekerij wordt waargenomen, behalve bij de Landelijke Eenheid: die hebben er twee in plaats van één ontruimd ​[6,7]​. Hoewel door de coronapandemie geplande hennepruimingen beperkt konden plaatsvinden in de weken na medio maart 2020, constateert de Nationale Politie dat de vanuit de politie opgelegde beperkende maatregelen omtrent geplande ontmantelingen van hennepkwekerijen feitelijk een zeer korte periode betroffen. Daardoor kan het dalende aantal geruimde hennepkwekerijen in 2020 niet verklaard worden door de coronamaatregelen (informatie per e-mail ontvangen van de Nationale Politie, oktober 2021).
  • Een eenduidige verklaring voor de landelijke afname van het aantal geruimde hennepkwekerijen is niet beschikbaar. Een mogelijke verklaring was volgens de politie dat door lokale driehoeken (burgemeester, politie en OM) minder prioriteit gegeven is aan hennepbestrijding vergeleken met andere jaren. Het ruimen van hennepkwekerijen is bij de Basisteams belegd, waar de druk op de capaciteit hoog is. Dit is in tegenstelling tot het ontmantelen van synthetische drugslabs: dit is bij de opsporing belegd ​[1,6]​.
  • De meeste kwekerijen werden in 2020, net als in 2019, ontmanteld in de eenheden Oost-Nederland, Limburg en Rotterdam ​[6]​.
  • Het aantal meldingen over (mogelijke) hennepplantages bij Meld Misdaad Anoniem steeg tussen 2019 en 2020 met 7,5% naar 4.300 meldingen. Vooral het aantal meldingen van hennepkwekerijen in woningen steeg (8%). Het aantal meldingen over hennepkwekerijen in bedrijven nam juist af (7%). De vermoedelijke oorzaak hiervan is dat in 2020 meer mensen vanwege de coronamaatregelen thuis werkten ​[7]​. Vanwege druk op de politiecapaciteit (zoals hierboven genoemd) heeft het toenemende aantal meldingen bij Meld Misdaad Anoniem niet geleid tot een stijging van het aantal geruimde hennepkwekerijen (informatie per e-mail ontvangen van de Nationale Politie, oktober 2021).

Aantal geruimde hennepkwekerijen, 2011-2020 [Tabel 16.3.6]

Aantal geruimde hennepkwekerijen naar politie-eenheid, 2014-2020 [Figuur 16.3.2]

  • Het overgrote deel van de opgerolde hennepkwekerijen betrof in 2020 binnenkwekerijen (85%). Een kleiner deel bestond uit buitenteelt (15%). Dit beeld is vergelijkbaar met 2019.
  • Buitenkwekerijen werden in 2020 vooral door de eenheid Rotterdam (92) gerapporteerd, gevolgd door Limburg (90), Den Haag (60) en Oost-Brabant (52). Daarentegen werden er in Noord-Holland 50 buitenkwekerijen geruimd in 2020: in 2019 waren dit er 67.
  • Het aantal in beslag genomen planten daalde tussen 2017 en 2018 van bijna 723.000 naar ruim 516.000 planten. In 2019 is het aantal inbeslaggenomen planten gestegen naar 556.802 planten. In 2020 daalde het aantal in beslag genomen planten opnieuw, naar ruim 464.000 planten.
  • Het OM en de Nationale Politie rapporteerden eerder al dat het aantal grammen per plant in voorgaande jaren behoorlijk is gestegen, doordat de toppen van de planten vele malen groter werden dan voorheen ​[8]​. Ook in 2020 is het aantal gram inbeslaggenomen henneptoppen gestegen; er werd ruim 4,2 miljoen gram henneptoppen in beslag genomen. In 2019 was dit bijna 4 miljoen gram.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    Politie . ERISSP Landelijk overzicht Synthetische Drugs 2020. Den Haag: Den Haag: Nationale Politie; 2021 p.
  2. 2.
    Politie . Ondermijningsaanpak Synthetische drugs – cijfers 2020. Den Haag: Nationale Politie; 2021 p.
  3. 3.
    Politie . ERISSP Landelijk overzicht Synthetische Drugs 1e helft 2021. Den Haag: Nationale Politie; 2021 p.
  4. 4.
    Politie. ERISSP Landelijk overzicht Synthetische Drugs 2019. Den Haag: Cluster Synthethische Drugs Intel & Expertise; 2020.
  5. 5.
    Politie . Informatierapport cocaïnewasserijen, methamfetamine- en heroïnelabs 2020. Nationale Politie; 2021 p.
  6. 6.
    Politie . Hennepkwekerijen 2020. Nationale Politie; 2021 p.
  7. 7.
  8. 8.
    OM-Politie. Rapportage aanpak georganiseerde ondermijnende criminaliteit 2015. Den Haag: Openbaar Ministerie; 2016.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.