HomeIllegale handel, bezit en productie16.3.2 Ontmantelde productielocaties van drugs en drugsdumpingen

16.3.2 Ontmantelde productielocaties van drugs en drugsdumpingen

De afdeling Specialistische Ondersteuning van de Dienst Landelijke Recherche van de Landelijke Eenheid van de politie houdt meldingen bij over productielocaties, opslagplaatsen en dumplocaties van synthetische drugs. Dit doet deze afdeling in het kader van het European Reporting on Illicit Synthetic Substance Production sites (ERISSP). Het eerste volledig ingevulde jaar was 2014. Het betreft een verkort overzicht van de locaties, per provincie en per eenheid in Nederland. De cijfers zijn gebaseerd op cijfers van de Eenheden en de LFO, een bevraging in het incidentregistratiesysteem Basisvoorziening Handhaving (BVH-systeem) (op code M0111) en op eigen bevindingen. Deze cijfers worden (ook) doorgegeven aan Europol en het EMCDDA. Ze zijn mogelijk incompleet omdat niet alles wordt gemeld bij de politie en de politie niet alles meldt aan andere landelijke instanties. De afdeling stelt met nadruk dat het cijfers betreffen over “dat wat zij weet”, in het bijzonder geldt dat voor de dumpingen ​[1]​.

Synthetische drugs

  • Op productielocaties kunnen verschillende soorten synthetische drugs worden geproduceerd. In 2021 werden op 86% van de locaties MDMA, amfetamine of methamfetamine (of meerdere van deze middelen) geproduceerd. In de overige gevallen ging het om de productie van GHB, mefedron en andere NPS ​[1–3]​.
  • In 2021 daalde het aantal ontmantelde productielocaties ten opzichte van 2020, na een stijging in het aantal ontmantelde productielocaties tussen 2013 en 2020. Voor synthetische drugs was deze daling in 2021 alleen in Noord-Holland niet zichtbaar; daar bleef het aantal ontmantelde productielocaties gelijk. Het aantal lag in 2021 wel lager dan in 2018 en 2019. Net als in 2020 kwamen in 2021 de meeste meldingen uit de provincies Noord-Brabant, Noord-Holland, Gelderland en Limburg ​[1,2]​.
  • Een mogelijke verklaring voor de daling van het aantal productielocaties in 2021 ligt volgens de Nationale Politie in de strafrechtelijke aanpak van verschillende criminele netwerken in 2020 en 2021. Deze netwerken hielden zich volgens de politie (vermoedelijk) bezig met het op grootschalige wijze opzetten en exploiteren van productielocaties. Het is echter onduidelijk in hoeverre deze aanpak daadwerkelijk heeft bijgedragen aan de daling in 2021 ​[1,2]​.
  • De toename van ontmantelde productielocaties en aangetroffen opslagplaatsen tot en met 2020 is mogelijk te verklaren door de gekraakte PGP-servers, zoals ‘EncroChat’: criminelen gebruikten dit versleutelde chatsysteem om onderling anoniem te communiceren. De kraak heeft geleid tot succesvolle interventies van de politie. Daarnaast wijst de politie erop dat meer politie-inzet geleid heeft tot de ontdekking van meer drugslabs en -opslaglocaties. Bovendien zouden volgens de politie burgers drugslabs sneller herkennen en daarom meer meer bij de politie en Meld Misdaad Anoniem melden ​[4]​. De daling van het aantal ontmantelde productielocaties is mogelijk het gevolg van de strafrechtelijke aanpak van verschillende criminele netwerken ​​[3]​.
  • Na een afname in 2019 en 2020 is het aantal aangetroffen dumplocaties in 2021 opnieuw gestegen. De meeste meldingen van drugsafvaldumpingen in 2021 waren afkomstig uit de provincie Limburg; daarna volgen Noord-Brabant, Gelderland, Zuid-Holland en Noord-Holland. Bij de cijfers moet aangetekend worden dat niet alle dumpingen bij de LFO worden gemeld ​​[3]​.
  • Een mogelijke verklaring voor de stijging van de dumplocaties zou kunnen liggen in de grootte van de dumpingen in 2021. Volgens de politie suggereren eerste analyses van de aangetroffen dumplocaties dat afvaldumpingen kleinschaliger zijn en/of dat vaker lege verpakkingen (jerrycans) gevonden worden. Dit zou een verklaring voor de stijging kunnen zijn ​[1,2]​.

Aantal aan de Landelijke Eenheid gemelde ontmantelde productie- en opslaglocaties en afvaldumplocaties voor de productie van synthetische drugs, 2012-2021 [Figuur 16.3.1]

  • De stijging van het aantal geregistreerde productielocaties en opslaglocaties tot en met 2020 kan mogelijk ook een indicatie zijn van een toegenomen productie. Dit lijkt in strijd met de daling van het aantal geregistreerde dumplocaties in 2019 en 2020. In 2019 waren er al indicaties dat, meer dan in eerdere jaren, grote hoeveelheden afval achterbleven op verlaten productielocaties en dat meer afvalwater in bodem- en oppervlaktewater werd geloosd. Daarnaast was de hoeveelheid afval per dumping groter ​[4]​. In 2020 wees de Nationale Politie er opnieuw op dat criminele organisaties, in plaats van afval te dumpen, meer afval achterlaten op productielocaties en zich vermoedelijk via de reguliere kanalen voor chemisch afval van het drugsafval ontdoen. Hierdoor wees de afname van het aantal afvaldumpingen niet noodzakelijkerwijs op een afname van de hoeveelheid geproduceerd afval ​​[1,2]​.

Cocaïnewasserijen, methamfetamine- en heroïnelabs

In 2021 heeft de Nationale Politie een rapport over cocaïnewasserijen, methamfetamine- en heroïnelabs in 2020 opgesteld, op basis van de gegevens die door zeven van de tien regionale politie-eenheden, LFO, KMar, HARC-team, Douane en de FIOD zijn verstrekt. De regionale politie-eenheden Amsterdam, Rotterdam en Midden-Nederland hebben geen informatie aangeleverd over aangetroffen drugslaboratoria en opslaglocaties, wat resulteert in een onderrapportage ​[5]​.

Cocaïne

  • In 2021 zijn zeven productielocaties voor cocaïne aangetroffen. Dit betrof locaties waar de productie van cocaïne plaatsvond, zoals extractie (uitwassen), kristallisatie of verpakken ​[2]​.
  • In vergelijking met 2020 is het aantal cocaïne productielocaties sterk gedaald; toen waren namelijk negentien productielocaties ontmanteld. Tussen 2019 en 2020 steeg het aantal ontmantelde productielocaties juist van tien naar negentien. In de eenheden Amsterdam en Noord-Holland werden in 2021 ieder twee productielocaties ontmanteld. In de eenheden Den Haag, Rotterdam en Midden-Nederland werd één productielocatie ontmanteld ​[2]​.
  • In 2021 werden door de politie veertien locaties aangetroffen waar alleen de versnijding van cocaïne plaatsvond ​[2]. In 2020 waren dat vier versnijdingslocaties ​[5]​.
  • Het aantal ontmantelde opslaglocaties van cocaïne is in 2021 licht gestegen. In 2021 werden achttien opslaglocaties ontmanteld. In 2020 waren dat er elf. Een opslaglocatie betreft een locatie waar hardware (glaswerk, ketels etc.) en/of chemicaliën ten behoeve van de productie van cocaïne is opgeslagen. Dit betreft geen locaties waar het eindproduct is aangetroffen. In 2021 werden de meeste opslaglocaties ontmanteld in de eenheid Rotterdam (8), gevolgd door de eenheid Amsterdam (4) ​[2]​.

Methamfetamine

  • In 2021 werden vijftien locaties aangetroffen waar (vermoedelijk) sprake was van de productie van methamfetamine. In vergelijking met 2020 is dit aantal sterk gedaald, toen 32 methamfetamine productielocaties waren ontmanteld. Over 2021 is geen informatie beschikbaar over het aantal opslaglocaties van productiematerialen voor methamfetamine.
  • In 2020 werden vijftien opslaglocaties van laboratoria-productiematerialen voor de productie van methamfetamine aangetroffen. De productielocaties werden verspreid over het hele land aangetroffen; de meeste locaties bevonden zich echter in de eenheid Oost-Nederland. De productie van de aangetroffen methamfetaminelabs vond voornamelijk plaats in schuren, bedrijfspanden en loodsen in het buitengebied ​[2]​.
  • Bij zowel cocaïne als bij methamfetamine is veelal sprake van samenwerking tussen verdachten met een Nederlandse nationaliteit en verdachten uit Zuid-Amerikaanse landen. De EMCDDA en Europol constateren dat de productie van methamfetamine voornamelijk plaatsvindt in Centraal Europa maar dat de betekenis van Nederland als productieland van methamfetamine de afgelopen jaren toeneemt. Samenwerkingsverbanden die doorgaans door de politie worden aangeduid als ‘Hollandse netwerken’, die ook actief zijn in de productie van amfetamine en ecstasy, produceren ook methamfetamine, eventueel in samenwerking met netwerken uit Mexico ​[6,7]​.

Heroïne

  • Er werden drie heroïnelabs ontmanteld in Nederland in 2021. Een productielocatie betreft hier een locatie waar de activiteiten plaatsvinden met betrekking tot productie van heroïne zoals: synthese, kristallisatie, versnijden of verpakken. De heroïnelabs bevonden zich in de eenheden Den Haag, Noord-Holland en Rotterdam ​[2]​.
  • In 2021 zijn drie opslaglocaties voor heroïne ontmanteld. Opslaglocaties betreffen locaties waar hardware (glaswerk, ketels etc.) en/of chemicaliën ten behoeve van heroïne zijn aangetroffen. In 2021 bevonden alle ontmantelde opslaglocaties zich in de eenheid Rotterdam ​[2]​.
  • In 2021 werden twee dumplocaties van heroïne aangetroffen. Een dumplocatie betreft hier een locatie waar afval gedumpt wordt, waarbij voldoende indicatoren zijn die erop wijzen dat het afval afkomstig is van de productie van heroïne. Eén locatie bevond zich in de eenheid Amsterdam en één locatie bevond zich in de eenheid Den Haag ​[2]​.

Aantal ontmantelde methamfetaminelabs in de periode 2017-2021 [Tabel 16.3.5]

Geruimde hennepkwekerijen

De cijfers over de aantallen geruimde hennepkwekerijen zijn afkomstig van alle tien regionale politie-eenheden en van de Landelijke Eenheid ​[8]​.

  • In 2021 werden 2.285 hennepkwekerijen geruimd ​[9]​. Dat zijn er bijna 600 minder dan in 2020, toen 2.894 hennepkwekerijen werden ontmanteld. De afname van het totaal aantal opgerolde hennepkwekerijen in 2021 is een voortzetting van de dalende trend sinds 2014. Opvallend is dat er in elke politie-eenheid een daling van het aantal geruimde hennepkwekerijen wordt waargenomen, behalve bij de eenheid Amsterdam: in 2021 werden in die eenheid 268 hennepkwekerijen geruimd terwijl dat er 158 betroffen in 2020 ​[8,9]​.
  • Een eenduidige verklaring voor de landelijke afname van het aantal geruimde hennepkwekerijen is niet beschikbaar. Een mogelijke verklaring was volgens de politie dat door lokale driehoeken (burgemeester, politie en OM) minder prioriteit gegeven is aan hennepbestrijding vergeleken met andere jaren ​[9]​. Het ruimen van hennepkwekerijen is bij de Basisteams belegd, waar de druk op de capaciteit hoog is. Dit in tegenstelling tot het ontmantelen van synthetische drugslabs, wat bij de opsporing is belegd ​[1,2,8]​.
  • De meeste kwekerijen werden in 2021 ontmanteld in de regionale eenheden Oost-Nederland, Limburg, Rotterdam en, in tegenstelling tot 2020, Amsterdam ​​[2,9]​.
  • Het aantal meldingen over (mogelijke) hennepplantages bij Meld Misdaad Anoniem steeg tussen 2019 en 2020 met 7,5% naar 4.300 meldingen. Vooral het aantal meldingen van hennepkwekerijen in woningen steeg (8%). Het aantal meldingen over hennepkwekerijen in bedrijven nam juist af (7%). De vermoedelijke oorzaak hiervan is dat in 2020 meer mensen vanwege de coronamaatregelen thuis werkten ​[10]​. Vanwege druk op de politiecapaciteit (zoals hierboven genoemd) heeft het toenemende aantal meldingen bij Meld Misdaad Anoniem niet geleid tot een stijging van het aantal geruimde hennepkwekerijen ​[11]​. Het aantal meldingen over (mogelijke) hennepplantages in 2021 is niet bekend.

Aantal geruimde hennepkwekerijen, 2012-2021 [Tabel 16.3.6]

Aantal geruimde hennepkwekerijen naar politie-eenheid, 2014-2021 [Figuur 16.3.2]

  • Het overgrote deel van de opgerolde hennepkwekerijen betrof in 2021 binnenkwekerijen (90%). Een kleiner deel bestond uit buitenteelt (10%). Dit beeld is vergelijkbaar met 2020 ​[9]​.
  • Buitenkwekerijen werden in 2021 vooral door de eenheden Rotterdam (41) en Den Haag (41) gerapporteerd. Het aantal buitenkwekerijen daalde sterk in deze eenheden. In 2020 werden nog 92 buitenkwekerijen in de eenheid Rotterdam ontmanteld. In de eenheid Den Haag betrof het zestig buitenkwekerijen in 2020. De afname van het aantal geruimde buitenkwekerijen vond in 2021 ook plaats in de eenheden Limburg en Oost-Brabant ​[9]​.
  • In 2021 daalde het aantal in beslag genomen hennepplanten van ruim 464.000 planten in 2020 naar 399.376 planten. Met uitzondering van 2019, daalt het aantal in beslag genomen hennepplanten sinds 2017. In 2017 betrof het nog bijna 723.000 planten ​[9]​.
  • Het OM en de Nationale Politie rapporteerden eerder al dat het aantal grammen per plant in voorgaande jaren behoorlijk is gestegen, doordat de toppen van de planten vele malen groter werden dan voorheen ​​[12]​. In 2021 is, tegenstelling tot 2020 en 2019, het aantal kilo in beslag genomen henneptoppen gedaald: er werd ongeveer 1.800 kilo henneptoppen in beslag genomen. In 2020 was dit ruim 4.200 kilo en in 2019 bijna 4.000 kilo ​[9]​.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    Politie . ERISSP Landelijk overzicht Synthetische Drugs 2020. Den Haag: Den Haag: Nationale Politie; 2021 p.
  2. 2.
    Politie . Nationaal Overzicht Drugslocaties 2021: Cannabis, Synthetische Drugs, Heroïne en CocaÏne. Den Haag: ; 2022 p.
  3. 3.
    Politie . ERISSP Landelijk overzicht Synthetische Drugs 1e helft 2021. Den Haag: Nationale Politie; 2021 p.
  4. 4.
    Politie . Ondermijningsaanpak Synthetische drugs – cijfers 2020. Den Haag: Nationale Politie; 2021 p.
  5. 5.
    Politie . Informatierapport cocaïnewasserijen, methamfetamine- en heroïnelabs 2020. Nationale Politie; 2021 p.
  6. 6.
    Noordanus P, Tops P, Van der Torre E, Red. Een Pact voor de Rechtsstaat: Een sterke terugdringing van drugscriminaliteit in tien jaar. Den Haag: Strategisch Beraad Ondermijning; 2020.
  7. 7.
    Monitoring Centre for Drugs E, Addiction D, Europol. EU Drug Markets Report 2019. Luxembourg: Publications Office of the European Union; 2019.
  8. 8.
    Politie . Hennepkwekerijen 2020. Nationale Politie; 2021 p.
  9. 9.
    Politie. Hennepkwekerijen 2021. 2022.
  10. 10.
  11. 11.
    Politie. Mailwisseling met Regioplan Beleidsonderzoek inzake NDM. 2021.
  12. 12.
    OM, Politie. Rapportage aanpak georganiseerde ondermijnende criminaliteit 2015. Den Haag; 2016.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.