Home ❯ Tabak ❯ 12.3 Gebruik: jongeren en jongvolwassenen

12.3 Gebruik: jongeren en jongvolwassenen

12.3.1 Roken onder scholieren regulier voortgezet onderwijs

Hoeveel scholieren roken tabak?

In het kort: In 2025 had 16,6% van de scholieren van het regulier voortgezet onderwijs (12-16 jaar) ooit tabak gerookt, 10,0% rookte in de laatste maand en 2,9% rookt dagelijks. Vooral meisjes, scholieren zonder migratieachtergrond en leerlingen van het vmbo-basis/kader roken tabak. Ook zijn er regionale en lokale verschillen in het roken van tabak onder scholieren.

Ongeveer één op de zes scholieren heeft ooit gerookt

In 2025 had 16,6% van de 12-16-jarige scholieren van het regulier voortgezet onderwijs ooit tabak gerookt, 10,0% rookte in de laatste maand en 2,9% rookte dagelijks ​[1]​.

Meer meisjes dan jongens roken

Meer meisjes dan jongens hebben ooit of in de laatste maand gerookt. Dagelijks roken verschilt niet significant tussen jongens en meisjes.

Roken neemt toe met de leeftijd

Het roken van tabak neemt sterk toe met de leeftijd. Ter illustratie: onder 12-jarigen heeft 2,1% ooit tabak gerookt, vergeleken met 38,5% van de 16-jarigen.

Scholieren beginnen op 13,4-jarige leeftijd met roken; dagelijks roken begint op 13,6-jarige leeftijd

De meest recente cijfers over de startleeftijd zijn uit 2023. De gemiddelde leeftijd waarop scholieren in 2023 voor het eerst roken is 13,4 jaar. De gemiddelde leeftijd waarop scholieren beginnen met dagelijks roken is in 2023 13,6 jaar ​[2]​.

Roken komt het meest voor onder vmbo b/k-leerlingen

Het percentage scholieren dat ooit heeft gerookt is in 2025 onder scholieren op het vmbo basisberoepsgerichte leerweg en kaderberoepsgerichte leerweg (26,1%) hoger dan onder de andere schoolniveaus (12-17%). Ook het percentage scholieren dat in de laatste maand heeft gerookt is het hoogst onder scholieren op het vmbo basis/kader.  Dagelijks roken is het hoogst onder scholieren op het vmbo basis/kader maar verschilt niet significant van scholieren op het vmbo-gemengd/theoretisch.  

Roken komst het meest voor onder leerlingen zonder een migratieachtergrond

Het percentage scholieren dat ooit of in de laatste maand heeft gerookt is hoger onder leerlingen zonder een migratieachtergrond dan met een migratieachtergrond.  Dagelijks roken verschilt niet naar migratieachtergrond.

Roken verschilt per regio en per gemeente

Volgens de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 zijn er regionale en lokale verschillen in het roken van tabak onder scholieren (onderzoek is alleen uitgevoerd in leerjaar 2 en 4).

Per GGD (Gemeentelijke of Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst)-regio varieert het percentage wekelijks roken van sigaretten of shag van 3,2% (GGD Brabant-Zuidoost) tot 9,2% (GGD Gooi en Vechtstreek). Per gemeente varieert het percentage jongeren dat minstens één keer per week sigaretten of shag rookt van 1,2% (gemeente Oss) tot 16,5% (gemeente Staphorst) ​[3]​.

Kerncijfers jongeren: Leefstijlmonitor

Kerncijfers over middelengebruik onder scholieren in het regulier voortgezet onderwijs (vmbo, havo en vwo) zijn afkomstig uit de Leefstijlmonitor. Voor 12- tot en met 16-jarige scholieren worden landelijk representatieve gegevens verzameld in het Health Behaviour in School-aged Children (HBSC)-onderzoek en het Peilstationsonderzoek. Deze onderzoeken wisselen elkaar iedere twee jaar af. Sinds 2017 zijn de onderzoeksmethoden en analyses van beide studies zoveel mogelijk op elkaar afgestemd, waardoor kerncijfers goed over de tijd kunnen worden vergeleken. Daarnaast levert het Peilstationsonderzoek iedere vier jaar aanvullende verdiepende informatie over middelengebruik. De meest recente cijfers zijn afkomstig uit het HBSC-onderzoek van 2025.

Hoe is het HBSC-onderzoek in 2025 uitgevoerd?

Scholen werden via een willekeurige steekproef geselecteerd uit het bestand van DUO. In totaal namen 318 scholen voor voortgezet onderwijs deel aan het onderzoek (respons: 19%). Voor de analyses zijn gegevens gebruikt van 5103 scholieren van 12 tot en met 16 jaar die de vragenlijst hadden ingevuld. De vragenlijsten zijn in 2025 klassikaal afgenomen onder begeleiding van getrainde onderzoeksassistenten. De resultaten zijn gewogen, zodat deze representatief zijn voor jongeren in Nederland naar geslacht, leerjaar, schoolniveau en stedelijkheidsgraad. Verschillen tussen groepen en veranderingen over tijd zijn statistisch getoetst. Bij vergelijkingen tussen meerdere groepen of meetjaren is gecorrigeerd voor het verhoogde risico op toevalsbevindingen ​[1]​.

Aanvullende analyses
Naast de analyses in het oorspronkelijke HBSC-rapport zijn op verzoek van de Nationale Drug Monitor voor een aantal middelen aanvullende analyses uitgevoerd. Deze aanvullende analyses zijn op precies dezelfde manier uitgevoerd als de analyses in het oorspronkelijke rapport.

Regionale en lokale cijfers: Gezondheidsmonitor Jeugd

Regionale en lokale cijfers over cannabisgebruik worden verzameld in de Gezondheidsmonitor (GM) Jeugd van de GGD’en en het RIVM. Iedere vier jaar worden gegevens verzameld over de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van jongeren. De meest recente cijfers komen uit 2023. De Gezondheidsmonitor Jeugd uitgevoerd in 2023 in alle 25 GGD-regio’s. In alle GGD-regio’s werden alle middelbare scholen uitgenodigd om mee te doen. De gegevens zijn verzameld met behulp van een anonieme digitale vragenlijst. In totaal deden 188.421 leerlingen uit leerjaar 2 en 4 van 885 scholen van het regulier voortgezet onderwijs mee ​[3]​.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    M. De Looze, M. Kapitein, S. van Dorsselaer, M. Rombouts, L. Baams, S. Geurts, et al. HBSC 2025. Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland. Universiteit Utrecht en Trimbos-instituut; 2026.
  2. 2.
    M. Rombouts, K. Morren, S. Van Dorsselaer, M. Tuithof, K. Monshouwer. Peilstationsonderzoek Scholieren 2023. [Internet]. Trimbos-instituut; 2024. Available from: https://cijfers.trimbos.nl/scholierenmonitor/scholierenmonitor
  3. 3.
    GGD’en, RIVM. Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 [Internet]. 2024. Available from: https://statline.rivm.nl/#/RIVM/nl/dataset/50131NED/table?ts=1716872576764

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.