NPS
HomeNPS8.3.3 NPS-gebruik onder studenten

8.3.3 NPS-gebruik onder studenten

Hoeveel studenten gebruiken NPS?

In het kort: In 2023 gebruikte 4,7% van de mbo-studenten van 16 jaar en ouder in het laatste jaar 3-MMC, gevolgd door 4-MMC (2,9%) en 2C-B (2,0%). In 2025 lag het percentage voor 3-MMC bij studenten op het hbo en de universiteit op 6%, gevolgd door 4-MMC en 2C-B (beide 2%).

Snel naar:
Mbo-studenten
Hbo- en universiteitsstudenten

Hoeveel mbo-studenten gebruiken NPS? 

3-MMC is de meest gebruikte NPS onder mbo-studenten

In 2023 had ongeveer één op de vijftien (6,2%) mbo-studenten van 16 jaar en ouder ooit 3-MMC gebruikt en bijna één op de twintig (4,7%) gebruikte 3-MMC in het laatste jaar. Daarna volgen 4-MMC (2,9%), 2C-B (2,0%) en 4-FA (0,5%) ​[1]​. 3-MMC is de derde meest gebruikte harddrug onder mbo-studenten, met hogere percentages dan ketamine of amfetamine.

Gebruik van 4-FA nam af sinds 2017 en het gebruik van 2C-B schommelde; gebruik van 3-MMC en 4-MMC verdubbelde tussen 2021 en 2023 onder 16-18-jarige mbo-studenten

Tussen 2017 en 2023 is het gebruik van 4-FA ooit in het leven gedaald van 1,9% naar 0,4%. Het 2C-B-gebruik schommelde in deze periode rond de 2 à 3%. Sinds de vorige meting in 2021 is in 2023 het gebruik van 3-MMC ooit in het leven onder 16-18-jarige mbo-studenten verdubbeld van 2,1% naar 4,4%. Ook het ooitgebruik van 4-MMC is in deze periode verdubbeld van 1,2% naar 2,4% ​[1]​.

Deze trendgegevens zijn berekend voor 16-18-jarigen en wijken daarom af van de hierboven genoemde percentages over alle mbo-studenten van 16 jaar en ouder. Het gebruik van 2C-B en 4-FA is voor het eerst uitgevraagd in 2017, en het gebruik 3-MMC en 4-MMC is in 2021 voor het eerst uitgevraagd. Daarom zijn er voor deze middelen geen trendgegevens beschikbaar op langere termijn.

Regionale gegevens over het gebruik van NPS onder mbo-studenten

In 2021 is vragenlijstonderzoek gedaan onder mbo-studenten in Amsterdam. In 2021 gebruikte 4,2% van de Amsterdamse mbo-studenten van 16 jaar en ouder ooit 2C-B. Daarna volgen 3-/4-MMC (2,1%), 4-FA/-FMP en methoxetamine (allebei 0,6%), 5-/6-APB (0,5%), 2-/3-/4-FMC (0,4%) en methylon (0,3%) ​[2]​. Zie: Antenne Amsterdam 2021.

Hoeveel studenten van het hbo en de universiteit gebruiken NPS? 

Ongeveer één op de zeventien studenten van het hbo en de universiteit gebruikte in het laatste jaar 3-MMC

In 2025 had ongeveer één op de tien (11%) studenten van het hbo en de universiteit (wo) van 16 jaar en ouder ooit 3-MMC gebruikt, 5% gebruikte ooit 4-MMC en 6% gebruikte ooit 2C-B. Ongeveer één op de zeventien (6%) gebruikte 3-MMC in het laatste jaar, daarna volgen 4-MMC en 2C-B (allebei 2%) ​[3]​.

Vanwege de lage respons (5,9% van het totaal aantal studenten van de 23 deelnemende instellingen), geven deze cijfers een indicatie van het middelengebruik, maar kunnen ze niet worden gezien als precieze schattingen van het gebruik in de totale studentenpopulatie (zie ook: Meer informatie over de onderzoeken op deze pagina).

3-/4-MMC-gebruik onder hbo- en universiteitsstudenten is tussen 2023 en 2025 weinig veranderd

Aanvullende analyses laten zien dat het percentage gebruikers van 3-MMC in de laatste maand in 2025 op ongeveer hetzelfde niveau ligt als in 2023 (allebei afgerond 2%). Dit geldt ook voor het gebruik in het laatste jaar (allebei afgerond 6%) en ooit in het leven (11% in 2025 versus 8% in 2023).

Ook het gebruik van 4-MMC (ooit, maand, jaar) is in deze periode op ongeveer hetzelfde niveau gebleven.

Voor informatie over veranderingen in het gebruik van 2C-B onder hbo- en universiteitsstudenten, zie: Psychedelicagebruik onder studenten.

Mbo-studenten

De Mbo-Middelenmonitor ​[1]​ onderzoekt het middelengebruik onder mbo-studenten. In 2023 werd dit onderzoek voor de vijfde keer uitgevoerd door het Trimbos-instituut, in samenwerking met Kantar Public (nu Verian). Dit jaar werd het onderzoek alleen uitgevoerd onder mbo-studenten, terwijl eerdere metingen (in 2015, 2017, 2019 en 2021) ook hbo-studenten betrokken. In 2023 namen 4.448 mbo-studenten van 16 jaar en ouder deel aan het onderzoek. De dataverzameling vond plaats in het najaar van 2023 op 64 mbo-locaties. In totaal werden 6.053 studenten willekeurig benaderd door onderzoeksassistenten om een digitale vragenlijst in te vullen.

Hbo- en universiteitsstudenten

De Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hoger onderwijs [3] onderzoekt de mentale gezondheid en het middelengebruik van studenten van het hbo en de universiteit (wo) om de twee jaar. Dit onderzoek is in 2025 voor de derde keer uitgevoerd door een samenwerkingsverband van het RIVM, de GGD GHOR Nederland en het Trimbos-instituut. In 2025 vulden 27.148 hbo- en universiteitsstudenten van 16 jaar en ouder alle vragen over middelengebruik in. De dataverzameling vond plaats in het voorjaar van 2025 bij 23 onderwijsinstellingen in heel Nederland (12 hbo-instellingen en 11 universiteiten). De deelnemende onderwijsinstellingen stuurden een uitnodiging naar studenten van 16 jaar en ouder om de digitale vragenlijst in te vullen. De vragenlijst werd ook in het Engels aangeboden voor buitenlandse studenten. Het onderzoek heeft enkele belangrijke beperkingen, zoals een laag responspercentage van bijna 5,9% in 2025 en de onder- of oververtegenwoordiging van bepaalde groepen studenten. De data zijn wel gewogen om deze representatiever te maken, maar het is mogelijk dat de resultaten nog steeds vertekend zijn en niet volledig representatief voor de totale studentenpopulatie in Nederland. De cijfers geven daarom een indicatie, maar kunnen niet worden beschouwd als precieze schattingen die gelden voor de totale studentenpopulatie.

Aanvullende analyses
Naast de analyses in het oorspronkelijke rapport van de Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hoger onderwijs zijn op verzoek van de Nationale Drug Monitor voor een aantal middelen aanvullende trendanalyses uitgevoerd. Deze aanvullende analyses zijn op precies dezelfde manier uitgevoerd als de trendanalyses in het oorspronkelijke rapport.

Resultaten niet één-op-één vergelijkbaar

Vanwege verschillen in methodes van dataverzameling zijn de resultaten van de Mbo-Middelenmonitor en de Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hoger onderwijs niet direct met elkaar te vergelijken.

Regionale gegevens

Er zijn ook regionale gegevens over middelengebruik onder mbo-studenten. Deze gegevens komen uit de Antenne Amsterdam uit 2021 ​[2]​.

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    K. Morren, S. Van Dorsselaer, K. Monshouwer. Factsheet: Middelengebruik onder mbo-studenten 2023. Trimbos-instituut; 2024.
  2. 2.
    Benschop A, Nabben T. Antenne Amsterdam 2021: Trends in gebruik van alcohol, tabak, cannabis en andere drugs. Hogeschool van Amsterdam; 2022.
  3. 3.
    J. Nuijen, M. Busch, K. Winkens, A. Verweij, J. Dopmeijer, M. Buijs, et al. Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hbo en wo 2025. RIVM en Trimbos-instituut; 2025.

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.