HomeAlcohol11.2 Gebruik: algemene bevolking

11.2 Gebruik: algemene bevolking

Gegevensbronnen

Deze paragraaf beschrijft kerngegevens over het gebruik van alcohol in de volwassen bevolking van 18 jaar en ouder op basis van de Gezondheidsenquête, jaarlijks uitgevoerd door het CBS in samenwerking met het RIVM en het Trimbos-instituut. Aanvullende gegevens zijn afkomstig uit de tweejaarlijkse Aanvullende Module Middelen van de Leefstijlmonitor (LSM-A) 2020 (zie bijlage A1 en A2). Daar waar resultaten zijn opgenomen uit de LSM-A, wordt dit apart vermeld.

De Gezondheidsenquête wordt vanaf 2015 als primaire bron voor de prevalenties van alcoholgebruik in Nederland gehanteerd. Het alcoholbeleid, zoals gepresenteerd in de Staat van Volksgezondheid en Zorg (www.staatvenz.nl), is ook op deze kerncijfers gebaseerd.

De coronapandemie heeft mogelijk invloed gehad op het alcoholgebruik in de algemene bevolking. Op basis van de cijfers uit de Gezondheidsenquête kunnen hierover echter geen uitspraken worden gedaan. De gegevens die worden gepresenteerd zijn namelijk door het hele jaar 2020 verzameld. Omdat vaak terug wordt gevraagd naar een periode van één jaar voor het afnemen van de vragenlijst (laatste-jaar-gebruik), hebben de cijfers deels betrekking op het gedrag van de deelnemers in het jaar 2019. Meer informatie over de impact van de coronapandemie  op het gebruik van alcohol is te vinden in § 11.1.2.

Regionale cijfers over het drinkgedrag zijn afkomstig van de Gezondheidsmonitor van de GGD-en, samen met het CBS en het RIVM. Deze monitor is in 2012 gestart en wordt vierjaarlijks uitgevoerd in de bevolking vanaf 19 jaar.

In dit hoofdstuk wordt overmatig drinken gedefinieerd als het drinken van meer dan 21 glazen per week voor mannen en meer dan 14 glazen per week voor vrouwen. Zwaar drinken wordt gedefinieerd als het drinken van minstens één keer per week 6 of meer glazen alcohol op één dag voor mannen en het drinken van minstens één keer per week 4 of meer glazen op één dag voor vrouwen. Het drinken volgens de richtlijn Goede Voeding van de Gezondheidsraad wordt gedefinieerd als het drinken van maximaal één glas per dag (zie voor meer informatie § 11.2.3).

11.2.1 Kerncijfers en trends algemene bevolking

Kerncijfers 2020

In 2020 had 77,6% van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder het afgelopen jaar wel eens alcohol gedronken (tabel 11.2.1). Dat komt neer op bijna 11 miljoen volwassenen. Iets minder dan één op tien volwassenen had nooit alcohol gedronken en iets meer dan één op de acht had wel ooit maar niet in het afgelopen jaar alcohol gedronken.

Tabel 11.2.1        Percentage en absolute aantal alcoholgebruikers in de bevolking van 18 jaar en ouder

Trends in alcoholgebruik

Vanaf 2014 zijn jaarlijks vergelijkbare gegevens beschikbaar over het gebruik van alcohol in de algemene bevolking van 18 jaar en ouder. Het percentage mensen dat wel eens alcohol drinkt ligt in 2020 significant lager dan in 2019. Het percentage schommelde van 2014 tot 2019 rond de 80%, maar ligt in 2020 op 77,6% (figuur 11.2.1). De daling lijkt breed over de samenleving plaats te vinden, niet enkel in een specifieke groep.

Het aandeel mensen dat drinkt volgens de richtlijn is in 2020 (44,4%) gestegen ten opzichte van 2019 (41,5%). Daarnaast is het percentage mensen dat overmatig drinkt gedaald. Het is voor al deze maten echter nog te vroeg om te spreken van een trend. Het moet in de komende jaren blijken of deze daling mogelijk alleen te maken heeft met de coronapandemie, of dat deze daling doorzet.

  • Volgens de Gezondheidsenquête is het percentage mensen dat (wel eens) alcohol drinkt in de bevolking van 18 jaar en ouder sinds 2001 redelijk stabiel, voor zover het mogelijk is daar uitspraken over te doen gezien de methodebreuken (voor meer informatie zie bijlage A1) tussen 2009 en 2010 en tussen 2013 en 2014 (figuur 11.2.1).
  • Het percentage mensen dat nooit alcohol drinkt is gestaag gegroeid van 2014 (7,3%) tot 2020 (9,5%).
  • Het percentage mensen dat drinkt volgens de richtlijn volgt ook een stijgende trend tussen 2014 (37,4%) en 2020 (44,4%) (zie § 11.2.3).
  • Het percentage mensen dat overmatig drinkt is gedaald tussen 2014 (9,9%) en 2020 (6,9%) (zie § 11.2.3).
  • Het percentage zware drinkers daalde licht van 9,2% in 2014 naar 7,7% in 2020 (zie § 11.2.3).

Figuur 11.2.1        Percentage volwassenen dat alcohol drinkt in Nederland naar geslacht. Vanaf 2001I  

Aanvullende informatie

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2022. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.

Vergroot lettertype