HomeCocaïne4.2.2 Gebruik onder groepen in de volwassen bevolking

4.2.2 Gebruik onder groepen in de volwassen bevolking

In het kort: Cocaïnegebruik komt vaker voor onder mannen, jongvolwassenen, hoogopgeleiden en volwassenen met een Europese herkomst. Het laatste-jaar-gebruik lijkt in 2022 onder jongvolwassenen en hoogopgeleiden en in (zeer) sterk stedelijke gebieden gestegen.

Snel naar:

Deze paragraaf beschrijft kerncijfers over het gebruik van cocaïne in de bevolking van 18 jaar en ouder op basis van de Gezondheidsenquête, jaarlijks uitgevoerd door het CBS in samenwerking met het RIVM en het Trimbos-instituut. Aanvullende gegevens zijn afkomstig uit de tweejaarlijkse Aanvullende Module Middelen van de Leefstijlmonitor (LSM-A) (zie bijlage A1 en A2). Daar waar resultaten zijn opgenomen uit de LSM-A, wordt dit apart vermeld. 

Kerncijfers over cocaïnegebruik in de bevolking van 18 jaar en ouder zijn vanaf 2015 beschikbaar. Voor meer informatie over de Gezondheidsenquête zie bijlage A1 en voor meer informatie over de Leefstijlmonitor zie bijlage A2.

Naast de gegevens uit de Gezondheidsenquête en de Leefstijlmonitor zijn er ook landelijke gegevens over middelengebruik beschikbaar uit de GGD Corona Gezondheidsmonitor jongvolwassenen 2022 ​[1]​. Deze cijfers zijn door de verschillende vraagstelling en leeftijdsgroep niet vergelijkbaar met de cijfers uit de Gezondheidsenquête of de Leefstijlmonitor maar geven wel een beeld van regionale verschillen in middelengebruik onder 16-25-jarigen. Deze gegevens zijn toegevoegd aan het onderdeel over regionale verschillen op deze pagina.

De cijfers over het gebruik van cocaïne kunnen worden uitgesplitst naar geslacht, leeftijd, opleidingsniveau, herkomst en stedelijkheid. Het aantal laatste-maand-gebruikers van cocaïne is in de steekproef van de Gezondheidsenquête te laag om nader uit te splitsen naar deze demografische kenmerken. Onderstaande tekst heeft daarom alleen betrekking op het gebruik ooit in het leven en in het laatste jaar.

Geslacht

  • Cocaïnegebruik onder mensen van 18 jaar en ouder kwam in 2022 ruim 2 keer zo vaak voor onder mannen als onder vrouwen.
  • In 2022 is het percentage laatste-jaar-gebruik van cocaïne onder zowel mannen (3,4%) als vrouwen (1,5%) hoger dan in 2021 (respectievelijk 2,8% en 1,3%) maar het verschil is niet significant. Vergeleken met 2015 (2,4% mannen; 0,9% vrouwen) is het gebruik onder zowel mannen als vrouwen in 2022 wel gestegen. Deze stijging was het grootst onder mannen. 

Tabel 4.2.x Gebruik van cocaïne in de bevolking van 18 jaar en ouder, naar geslacht.

Leeftijd

  • Het gebruik van cocaïne komt het meest voor onder jongvolwassenen.
  • De gemiddelde leeftijd van de laatste-jaar-gebruikers van cocaïne was 30,4 jaar in 2022.
  • Onder 18-29-jarigen is het laatste-jaar-gebruik tussen 2021 en 2022 gestegen van 5,6% naar 7,6%. In 2015 had 4,4% van de 18-29-jarigen cocaïne gebruikt in het afgelopen jaar, dus ook over de lange termijn is in deze leeftijdsgroep sprake van een toename. In de leeftijdsgroep 30-49 jaar lijkt het laatste-jaar-gebruik vergeleken met 2015 iets te zijn toegenomen maar het verschil met 2021 is niet significant. 
  • In de LSM-A 2022 werd aan laatste-jaar-cocaïnegebruikers gevraagd op welke leeftijd zij dit middel voor het eerst namen. De gemiddelde startleeftijd was 22,9 jaar in 2022. De helft van de volwassen Nederlanders die in 2022 in het afgelopen jaar cocaïne gebruikte, gebruikte dit middel op de leeftijd van 19 tot 25 jaar voor het eerst.
  • Lees meer over cocaïnegebruik onder jongeren en jongvolwassen op deze pagina.

Figuur 4.2.2           Cocaïnegebruik in de bevolking van 18 jaar en ouder, naar leeftijdsgroep.

Opleidingsniveau

  • Cocaïnegebruik kwam in 2022 meer voor onder hoogopgeleiden dan onder middelbaar- en laagopgeleiden. Onder hoogopgeleiden lag het laatste-jaar-gebruik 3,5 keer hoger dan onder laagopgeleiden.
  • In 2022 is het laatste-jaar-gebruik onder hoogopgeleiden hoger vergeleken met 2015. Tussen 2020 en 2021 nam het laatste-jaar-gebruik voor het eerst toe onder hoogopgeleiden. In 2022 is het percentage verder gestegen, maar het verschil met 2021 is niet significant. Onder laag- en middelbaaropgeleiden bleef het gebruik in de periode 2015-2022 onveranderd. 

Tabel 4.2.2            Gebruik van cocaïne in de bevolking van 18 jaar en ouder naar opleidingsniveau.

Herkomst

  • In 2022 was het gebruik van cocaïne het hoogst onder Nederlanders met een Europese herkomst en het laagst onder Nederlanders met een niet-Europese herkomst. Daarbij moet worden opgemerkt dat alleen de verschillen tussen Europese en niet-Europese herkomst significant zijn.
  • Sinds 2022 hanteert het CBS een nieuwe indeling naar herkomst (zie Bijlage A1). Er zijn daarom geen trendgegevens naar herkomst beschikbaar tussen 2015 en 2022. 

Tabel 4.2.3             Gebruik van cocaïne in de bevolking van 18 jaar en ouder naar migratieachtergrondI.

Stedelijkheid

  • Cocaïnegebruik kwam in 2022 het meest voor in (zeer) sterk stedelijke gebieden. Het percentage ooit- en laatste-jaar- gebruik ligt ruim twee tot drie keer hoger dan in minder stedelijke gebieden.
  • Het gebruik van cocaïne is onder volwassenen in matig en weinig/niet stedelijke gebieden tussen 2015 en 2022 stabiel, maar in (zeer) sterk stedelijke gebieden in deze periode toegenomen. 

Tabel 4.2.4            Gebruik van cocaïne in de bevolking van 18 jaar en ouder naar stedelijkheidI.

Werkenden

In 2023 heeft het Trimbos-instituut voor het eerst gegevens gepubliceerd over het middelengebruik onder werkenden versus niet-werkenden. Hiervoor zijn de gegevens gebruikt van de LSM-A van het peiljaar 2022 ​[2]​.

Het laatste-jaar-gebruik van cocaïne is hoger onder werkenden dan onder niet-werkenden.

Regionale verschillen

Uit de GGD Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen die wordt gehouden onder 16-25-jarigen blijkt dat er regionale verschillen bestaan in het gebruik van cocaïne ​[1]​.

  • In 2022 werden de hoogste percentages cocaïnegebruik in de afgelopen 4 weken gevonden in GGD-regio Groningen (6,5%) en GGD-regio Amsterdam (5,7%). 
  • Cocaïne werd het minst gebruikt in de GGD-regio IJsselland en GGD-regio Flevoland (beide 1,3%).

Aanvullende informatie

Bronnen

  1. 1.
    GGD’en en RIVM. Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 [Internet]. 2023. Available from: https://www.vzinfo.nl/drugsgebruik/regionaal/jongvolwassenen
  2. 2.
    Tuithof M, Blokland M, Sannen M. Alcohol, drugs, medicijnen (ADM) en werk. Werkend Nederland in 2022. Utrecht: Trimbos-instituut;

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2024. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.