Home ❯ Gebruik: algemene bevolking ❯ 18.2.2 Veranderingen in psychedelicagebruik onder volwassenen

18.2.2 Veranderingen in psychedelicagebruik onder volwassenen

Is het gebruik van psychedelica onder volwassenen veranderd?

In het kort: Het gebruik van paddo’s, LSD en truffels in het laatste jaar onder volwassenen is sinds de vorige meting stabiel, maar op lange termijn gestegen. Het gebruik van ayahuasca in het laatste jaar bleef tussen de eerste meting in 2022 en de meest recente meting in 2024 gelijk. De stijging in het paddogebruik tussen 2015 en 2025 deed zich voor onder mannen en vrouwen, 18-29-jarigen en 30-49-jarigen, alle opleidingsniveaus en volwassenen in (zeer) sterk stedelijke gebieden. De stijging in het truffelgebruik tussen 2016 en 2024 deed zich voor onder vrouwen, 30-49-jarigen en volwassenen in weinig/niet stedelijke gebieden.

Snel naar:
Paddo’s
Truffels
LSD
Ayahuasca

Paddogebruik sinds vorige meting stabiel, maar op lange termijn gestegen 

Het percentage volwassenen dat paddo’s heeft gebruik (ooit, laatste jaar, laatste maand) is in 2025 niet veranderd vergeleken met de vorige meting uit 2024. Vergeleken met de eerste meting in 2015 (0,4%) is in 2025 (1,2%) het paddogebruik in het laatste jaar wel hoger. Ook het gebruik ooit in het leven en in de laatste maand is in 2025 hoger dan in 2015.

Paddogebruik is onder mannen en vrouwen op lange termijn gestegen

Tussen 2024 en 2025 is het percentage volwassenen dat in het laatste jaar paddo’s heeft gebruikt onder zowel mannen als vrouwen gelijk gebleven. Vergeleken met 2015 is in 2025 zowel het percentage mannen als vrouwen dat in het laatste jaar paddo’s heeft gebruikt hoger. De stijging is het sterkst onder vrouwen: van 0,2% naar 1,0%.

Paddogebruik is onder 18-29-jarigen en 30-49-jarigen op lange termijn gestegen

Tussen 2024 en 2025 is er voor geen van de leeftijdsgroepen een statistisch significante verandering in het gebruik van paddo’s in het laatste jaar. Vergeleken met 2015 is het gebruik van paddo’s in het laatste jaar onder 18-29-jarigen en onder 30-49-jarigen in 2025 hoger (respectievelijk 1,4% versus 3,5% en 0,3% versus 1,4%). Onder 50-plussers is het paddogebruik in het laatste jaar in 2025 hetzelfde als in 2015.

De gemiddelde leeftijd van paddogebruikers is stabiel, startleeftijd is wel gestegen

De gemiddelde leeftijd van de volwassenen die in het laatste jaar paddo’s hebben gebruikt is tussen 2024 en 2025 niet veranderd (gemiddeld 32 jaar). Ook vergeleken met 2015 is in 2025 de gemiddelde leeftijd van volwassenen die paddo’s hebben gebruikt gelijk gebleven. 

De meest recente cijfers over de gemiddelde startleeftijd komen uit 2024 (LSM-A Middelen). De gemiddelde leeftijd waarop laatste-jaar-gebruikers voor het eerst paddo’s hebben gebruikt was in 2024 (27,8 jaar, SD=11,2) hoger vergeleken met 2016 (21,7 jaar, SD=5,2). Voor truffels is de startleeftijd niet veranderd tussen 2016 en 2024.

Paddogebruik onder alle opleidingsniveaus op lange termijn gestegen

Tussen 2024 en 2025 is er voor geen van de opleidingsniveaus een statistisch significante verandering in het gebruik van paddo’s. Vergeleken met 2015 is in 2025 het percentage gebruikers van paddo’s in het laatste jaar hoger onder alle opleidingsniveaus. De stijging is het sterkst onder volwassenen met een opleiding op het mbo niveau 1 of lager: van 0,2% naar 0,9%.

Paddogebruik onder alle herkomstgroepen gelijk gebleven

Onder alle herkomstgroepen is het percentage dat in het laatste jaar paddo’s heeft gebruikt in 2025 niet veranderd vergeleken met 2024 en 2022. Sinds 2022 gebruikt het CBS een nieuwe indeling naar herkomst. Er zijn daarom geen lange termijn trendgegevens voor de nieuwe herkomstgroepen vanaf 2015.

Paddogebruik is alleen onder volwassenen in (zeer) sterk stedelijke gebieden op lange termijn gestegen

Tussen 2024 en 2025 is het percentage volwassenen dat in het laatste jaar paddo’s heeft gebruikt onder geen van de stedelijkheidsniveaus veranderd. Vergeleken met 2015 is het percentage dat in het laatste jaar paddo’s heeft gebruikt alleen onder volwassenen in (zeer) sterk stedelijke gebieden hoger in 2025 (0,7% versus 1,9%).

Truffelgebruik op lange termijn gestegen 

De meest recente cijfers over truffels komen uit 2024 (LSM-A Middelen). Het percentage volwassenen dat in het laatste jaar en in de laatste maand truffels heeft gebruikt is in 2024 niet veranderd vergeleken met de vorige meting uit 2022. Het truffelgebruik ooit in het leven ligt in 2024 wel hoger dan in 2022. Vergeleken met de eerste meting in 2016 is in 2024 het gebruik ooit in het leven en in het laatste jaar hoger. Het gebruik in de laatste maand is in 2024 op hetzelfde niveau als in 2016.

Truffelgebruik is alleen onder vrouwen op lange termijn gestegen

In 2024 verschilt het percentage mannen en vrouwen dat in het laatste jaar truffels heeft gebruikt niet van 2022. Vergeleken met 2016 is in 2022 het percentage vrouwen dat in het laatste jaar truffels heeft gebruikt hoger, en onder mannen onveranderd.

Truffelgebruik is op korte termijn gedaald onder 18-29-jarigen en gestegen onder 30-49-jarigen; op lange termijn alleen onder 30-49-jarigen gestegen

Onder 18-29-jarigen is het percentage dat in het laatste jaar truffels heeft gebruikt in 2024 lager (1,7%) dan in 2022 (2,9%), terwijl dit percentage onder 30-49-jarigen is verdubbeld (van 0,6% naar 1,2%). Onder 50-plussers is het percentage dat in het laatste jaar truffels heeft gebruikt niet veranderd tussen 2022 en 2024. Tussen 2016 en 2024 is het percentage dat in het laatste jaar truffels heeft gebruikt alleen gestegen onder 30-49-jarigen (van 0,2% naar 1,2%). Voor de andere leeftijden is het truffelgebruik in 2024 niet anders dan in 2016.

De gemiddelde leeftijd van truffelgebruikers gestegen

De gemiddelde leeftijd van volwassenen die in het laatste jaar truffels hebben gebruikt was in 2024 (32,8 jaar) hoger vergeleken met de vorige meting in 2022 (27,6 jaar) en de eerste meting in 2016 (26,0 jaar).

De gemiddelde leeftijd waarop laatste-jaar-gebruikers voor het eerst truffels hebben gebruikt is in 2024 (25,6 jaar) iets hoger vergeleken met 2016 (22,2 jaar), maar het verschil is niet statistisch significant.

Truffelgebruik is voor geen van de opleidingsniveaus veranderd over tijd

Tussen 2022 en 2024 is er voor geen van de opleidingsniveaus een statistisch significante verandering in het gebruik van truffels.  Ook ten opzichte van 2016 is het percentage volwassenen dat in het afgelopen jaar truffels heeft gebruikt in 2024 voor geen van de opleidingsniveaus significant veranderd.

Truffelgebruik is voor geen van de herkomstgroepen veranderd over tijd

Tussen 2022 en 2024 is er voor geen van de herkomstgroepen een statistisch significante verandering in het gebruik van truffels. Sinds 2022 gebruikt het CBS een nieuwe indeling naar herkomst, er zijn daarom nog geen trendgegevens voor de nieuwe herkomstgroepen beschikbaar over de periode voor 2022.

Truffelgebruik is alleen onder volwassenen in weinig/niet stedelijke gebieden op lange termijn gestegen

Tussen 2022 en 2024 is er voor geen van de stedelijkheidsniveaus een statistisch significante verandering in het gebruik van truffels. Onder volwassenen in weinig/niet stedelijke gebieden is het percentage dat in het laatste jaar truffels heeft gebruikt in 2024 (0,5%) hoger dan in 2016 (0,1%). Voor de andere stedelijkheidsniveaus is het truffelgebruik in 2024 niet anders dan in 2016.

LSD-gebruik sinds vorige meting stabiel, maar op lange termijn gestegen

Het percentage volwassenen dat LSD heeft gebruikt (ooit, laatste jaar, laatste maand) is in 2025 niet veranderd vergeleken met de vorige meting in 2024. Vergeleken met de eerste meting in 2015 is het LSD-gebruik ooit in het leven en in het laatste jaar in 2025 wel hoger. Het gebruik in de laatste maand is op hetzelfde niveau gebleven.

Ayahuascagebruik tussen 2022 en 2024 niet veranderd

De meest recente cijfers over ayahuasca komen uit 2024 (LSM-A Middelen). In 2024 is het percentage volwassenen dat in het laatste jaar ayahuasca heeft gebruikt niet veranderd ten opzichte van de vorige meting in 2022. Het gebruik ooit in het leven was in 2024 wel hoger dan in 2022. Het gebruik in de laatste maand kwam in 2022 en 2024 vrijwel niet voor (<0,1%).

Het gebruik van ayahuasca is voor het eerst uitgevraagd in 2022. Er zijn daarom geen lange termijn trends beschikbaar.

Het aantal gebruikers van LSD en ayahuasca in het laatste jaar in de steekproef is te klein om uitsplitsingen te maken naar geslacht, leeftijd, opleiding, herkomst en stedelijkheid.

Landelijke cijfers over middelengebruik onder volwassenen

Landelijke prevalentiecijfers over middelengebruik onder volwassenen worden verzameld in de Leefstijlmonitor. De Leefstijlmonitor bestaat uit meerdere bronnen. Voor drugs gaat het om de Gezondheidsenquête (GE) en de Aanvullende Module Middelen (LSM-A Middelen). Beide onderzoeken zijn representatief voor de volwassen Nederlandse bevolking. Zie voor meer informatie: Bijlage A.

De hoofdbron voor middelengebruik onder volwassenen van 18 jaar en ouder is de Gezondheidsenquête (GE). De GE wordt elk jaar uitgevoerd door het CBS. De gegevens over onder andere middelengebruik worden verzameld met een online vragenlijst of persoonlijk interview. Bij het persoonlijke interview vullen deelnemers gevoelige vragen over bijvoorbeeld drugsgebruik zelf in via een computer. Het gebruik van paddo’s en LSD wordt sinds 2015 op vergelijkbare wijze uitgevraagd in de vragenlijst van de GE. In 2025 vulden 7.891 volwassenen van 18 jaar en ouder de vragenlijst van de GE in.

Verdiepende gegevens over middelengebruik komen uit de Aanvullende Module Middelen (LSM-A Middelen). De LSM-A Middelen is een aparte verdiepende vragenlijst die sinds 2016 om de twee jaar wordt uitgezet. De vragenlijsten worden meestal digitaal afgenomen, maar ook via een (telefonisch) interview. Bij het persoonlijke interview vullen deelnemers gevoelige vragen over bijvoorbeeld drugsgebruik zelf in via een computer. De LSM-A Middelen bevat naast de vragen over de middelen die in de GE worden meegenomen ook vragen over middelen zoals truffels, nieuwe psychoactieve stoffen (NPS) en psychoactieve medicatie. Daarnaast worden sommige drugs, zoals cocaïne en crack, apart uitgevraagd, terwijl deze in de GE onder één categorie vallen. Ook worden aanvullende vragen gesteld over gebruiksfrequentie, aankooplocaties, gezondheidsproblemen en hulpzoekgedrag. In 2024 vulden 10.085 volwassenen van 18 jaar en ouder de vragenlijst van de LSM-A Middelen in.

Het monitoren van psychedelica is lastig

Vanwege het aantal stoffen dat kan worden gecategoriseerd als (klassieke) psychedelica en de verschillende chemische structuren en farmacologische eigenschappen, is het monitoren van deze groep stoffen lastig. Omdat er geen eenduidige definitie van psychedelica bestaat, vragen we naar specifieke stoffen die onder de groep klassieke psychedelica vallen:

  • In de Gezondheidsenquête wordt sinds 2015 gevraagd naar het gebruik van LSD en naar het gebruik van paddo’s.
  • In de LSM-A wordt sinds 2016 het gebruik van truffels uitgevraagd, en sinds 2022 ook het gebruik van ayahuasca.

Aanvullende informatie

Hoe te verwijzen

    Nationale Drug Monitor, editie 2026. . . Geraadpleegd op: . Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.